Wicemarszałek Senatu: Pushbacki muszą się wreszcie skończyć

Nie mogę być obojętny wobec braku szybkiej decyzji o zatrzymaniu tej zagrażającej życiu procedury – mówi Maciej Żywno, wicemarszałek Senatu z Podlasia (Trzecia Droga).

Publikacja: 15.01.2024 19:39

Maciej Żywno, senator, wicemarszałek senatu

Maciej Żywno, senator, wicemarszałek senatu

Foto: tv.rp.pl

Co się dzieje teraz na granicy polsko-białoruskiej? Czy mamy wciąż do czynienia z migracją uchodźców i pushbackami ze strony Straży Granicznej?

Kryzys humanitarny spowodowany był oczywiście przez reżim Łukaszenki i wysyłanie do nas oszukanych ludzi, także tych uciekających przed wojną. To niestety trwa, na szczęście w mniejszej skali: ostatnie tygodnie to zdecydowanie mniej zarówno prób przejścia, jak i pushbacków, ale jedno i drugie wciąż ma miejsce. Przy pogodzie, która tutaj na pograniczu przynosi regularnie kilkanaście stopni mrozu, trudno przetrwać. A zawracanie na pas graniczny jest jednak kontynuowane, nawet jeżeli dotyczy „tylko” pojedynczych przypadków. To jest działanie, które zagraża życiu ludzkiemu.

W tej sprawie wypowiadał się rzecznik praw obywatelskich, w tej sprawie zwrócił się pan do nowego wojewody podlaskiego, ale w tej sprawie nie wypowiada się jasno minister spraw wewnętrznych i administracji. Czy pan się spotka z ministrem Marcinem Kierwińskim?

Prosiłem również o interwencję rzecznik praw dziecka. Poprzedni rzecznik, co było kuriozalne, nie chciał tam przyjechać, żeby sprawdzić sytuację dzieci uchodźczych, a ta jest naprawdę dramatyczna. Nie chciał także zająć się mieszkańcami Podlasia, szczególnie dziećmi dotkniętymi traumą, którą ta sytuacja spowodowała. W sprawie m.in. pushbacków spotkałem się już także z ministrem prof. Maciejem Duszczykiem, odpowiedzialnym za opracowanie polityki migracyjnej.

Profesor Duszczyk wielokrotnie wyrażał negatywne stanowisko w tej sprawie. Chodzi jednak o tych polityków, którzy podejmują decyzje.

Także z racji moich osobistych doświadczeń ratowania życia na granicy nie mogę przejść obojętnie obok braku szybkiej decyzji o zatrzymaniu pushbacków. Straż Graniczna powinna dostać sygnał, że nadal ma chronić granicę, ale osoby znalezione w lesie ze względu na stan zdrowia i sytuację humanitarną powinny być z niego wywiezione, ale nie z powrotem na pas graniczny, tylko do ośrodka lub szpitala, w zależności od stanu zdrowia. Należy przeprowadzić wobec nich legalną procedurę. Tych, którzy się znajdą po polskiej stronie, należy ochronić przed wymrożeniem. Bardzo często są to osoby, które już kiedy przekraczają granicę, są w kiepskim stanie ze względu na traktowanie ich przez służby białoruskie. Osoby, które są wypychane z polskiej strony, nie mają możliwości odejścia do hotelu czy powrotu do własnego kraju, bo białoruskie służby pędzą je pałkami z powrotem. Na końcu tej drogi niestety zdarzają się kolejne zgony. To trzeba zatrzymać. Jesteśmy cywilizowanym krajem, tu w Podlaskiem zaczyna się Unia Europejska, tu powinniśmy pokazywać standardy. Dzieci nie mogą cierpieć na granicy, bo nie pojawiły się tutaj w wyniku własnej decyzji. Jeżeli nawet dorośli pojawiają się na pograniczu oszukani czy po własnej świadomej decyzji, to jest ich błąd albo ich decyzja, natomiast dzieci nie mają na to wpływu. Powinniśmy zrobić wszystko, żeby je przed zagrożeniem życia i zdrowia chronić.

Co trzeba zrobić, żeby wykluczyć pushbacki jako procedurę stosowaną przez służby? Czy wystarczy cofnięcie rozporządzenia, które pozwalało na takie praktyki?

Rozporządzenie podpisane przez byłego ministra Mariusza Kamińskiego już wielokrotnie w wielu wyrokach sądowych zostało uznane za niezgodne z prawem polskim i międzynarodowym, a zatem wyrzucenie go z obiegu prawnego jest wręcz obligatoryjne. Służby mundurowe czekają na ten sygnał, na polecenie zatrzymania pushbacków, nie jest to żadna przyjemność ani radość, tylko sytuacja, która pozostawia ślady psychiczne również wśród służb mundurowych. Mamy również wsparcie zespołu parlamentarnego do spraw polityki migracyjnej i wszyscy mówimy, że pierwszym krokiem, szczególnie zimą, jest zatrzymanie pushbacków.

Dlaczego do tej pory to się nie wydarzyło?

Wydaje się, że to lęk przed otwarciem korytarza i pojawianiem się nowej fali uchodźców, ale ja, startując do Senatu z okręgu przygranicznego, wygrałem wybory w mocnym środowisku PiS-u, nie ukrywając tego, że byłem ratownikiem na granicy, nie ukrywając, że tę sytuację trzeba rozwiązać. A zatem jest to też jasny sygnał od mieszkańców, że chcą zakończyć sytuację, w której wciąż dowiadują się o kolejnych śmierciach na granicy. Do tej pory mamy potwierdzonych również przez SG 57 ofiar, nie wiemy o wielu innych, którzy są poszukiwani, a których nie można znaleźć ani po polskiej, ani po białoruskiej stronie.

Siedem lat jako wojewoda podlaski budowałem przejścia graniczne. Miałem świetną współpracę ze Strażą Graniczną, dlatego po tym, co wydarzyło się w Usnarzu, przez miesiąc nie mogłem uwierzyć, że cały system zarządzania kryzysowego został wyłączony, a rząd PiS podjął decyzję o siłowym rozwiązaniu. Pojawili się wtedy aktywiści, wolontariusze, którzy szli do lasu udzielać pierwszej pomocy uchodźcom. To nie była fanaberia, tylko obowiązek ratowania życia. Półtora roku spędziłem w lesie, ratując ludzi. A państwo polskie pod rządami PiS zabraniało tego. Sposób, w jaki traktowano aktywistów i organizacje pozarządowe był zdumiewający. Także miejscowi wspominali, że w czasie stanu wojennego w 1981 roku nie było takich kontroli i ograniczania praw. Te rysy zostają w człowieku.

Mnie z lasu wyciągnęła choroba i operacja córki, nie chciałbym tam wracać, dlatego robię wszystko, żeby decyzja o zatrzymaniu pushbacków i zalegalizowaniu współpracy z organizacjami pozarządowymi była błyskawicznie podjęta.

Polityka
Wybory samorządowe 2024. Są najnowsze dane PKW o frekwencji
Materiał Promocyjny
Wykup samochodu z leasingu – co warto wiedzieć?
Polityka
Konferencja PKW. Nie brakuje incydentów podczas drugiej tury wyborów samorządowych
Polityka
Wybory samorządowe 2024: Gdzie odbędzie się II tura? Kraków, Poznań i Wrocław znów będą głosować
Polityka
Koniec epoki Leszka Millera. Nie znajdzie się na listach do europarlamentu
Materiał Promocyjny
Jak kupić oszczędnościowe obligacje skarbowe? Sposobów jest kilka
Polityka
Polexit. Bryłka: Zagłosowałabym za wyjściem Polski z UE