Reklama

O czym premier rozmawiał z CIA

W budynku przy ulicy Rakowieckiej urzędował jeszcze gen. Czesław Kiszczak, gdy premier Tadeusz Mazowiecki poruszał z szefem CIA tematy związane ze współpracą polskiego i amerykańskiego wywiadu.

Publikacja: 31.10.2023 03:00

Tadeusz Morawiecki

Tadeusz Morawiecki

Foto: PAP, Radek Pietruszka

Rozmowa Tadeusza Mazowieckiego z Williamem H. Websterem, dyrektorem CIA, odbyła się 21 marca 1990 r. w Waszyngtonie. Mowa była m.in. o dostępie do technologii komunikacyjnych i systemu bankowego. – Chcemy wesprzeć pana, ale nie chcemy przekazania technologii tam, gdzie ze względów bezpieczeństwa nie powinny się znaleźć. Doceniamy wysiłki Polski, aby uniezależnić się od KGB, ale oni nie zrezygnują z prób uzyskania technologii – odparł szef CIA.

Dalej dodał: „Mam pewne sygnały, że wasz rząd i służby wywiadu są zainteresowane, podobnie jak my, wzajemną współpracą w pewnych dziedzinach, takich jak np. zwalczanie terroryzmu. Chętnie pójdziemy w tym kierunku”. Rozmowa odbywała się jeszcze przed tzw. operacją Samum – tak nazywana jest akcja polskiego wywiadu ewakuowania z Iraku kilku oficerów CIA, do której doszło w drugiej połowie 1990 r.

W trakcie tej samej wizyty Mazowiecki spotkał się z Dickiem Cheneyem, sekretarzem obrony USA. Premier po raz pierwszy zaprosił do Gdańska i Szczecina amerykańskie okręty wojenne. Rozmowa dotyczyła też m.in. zamiarów restrukturyzacji wojska i wprowadzenia do kierownictwa MON osób cywilnych. Cheney dopytywał o przyszłość wojsk radzieckich stacjonujących w Polsce. Mazowiecki wtedy odparł : „z wielu powodów chcemy to zrobić spokojnie, bez ostentacji. (…) Obecnie chcemy, po pierwsze – uregulować zasady obecności wojsk radzieckich w RP, zwłaszcza sprawy finansowe i utrudnienia dla ludności. Po drugie – ustalić zasadę redukcji prowadzącej do całkowitego wyjścia tych wojsk” – dodał Mazowiecki. Te dokumenty mogły być znane niektórym historykom, bowiem znajdują się w Archiwum Akt Nowych. Jednak teraz mogą trafić do szerszego odbiorcy.

Powstaje bowiem kilkutomowa edycja rozproszonych dotychczas dokumentów i pism Tadeusza Mazowieckiego. Takiego zadania podjęły się Katedra im. Tadeusza Mazowieckiego na Uniwersytecie Warszawskim wraz Wydawnictwami UW. Planowanych jest pięć tomów, obejmujących m.in. młodość przyszłego premiera, pracę w miesięczniku „Więź” i aktywność w „Solidarności”, zaangażowanie po zakończeniu premierostwa, a także czas pełnienia przez niego funkcji specjalnego wysłannika ONZ ds. przestrzegania praw człowieka w byłej Jugosławii.

We czwartek, 9 listopada o godz. 17 w auli starego BUW-u na Uniwersytecie Warszawskim odbędzie się promocja I tomu „Premier. Tadeusz Mazowiecki. Pisma i dokumenty 1989–1990”.

Reklama
Reklama

Publikacja składa się z dwóch części. Pierwsza zawiera teksty i dokumenty powstałe w latach 1989–1990, czyli w okresie działalności rządu Mazowieckiego. Druga to wybór późniejszych wywiadów i artykułów, w których Tadeusz Mazowiecki rozliczał się z decyzji, które podjął jako premier, a także ujawniał okoliczności im towarzyszące. Publikacja grupuje dokumenty od tworzenia rządu, sprawy międzynarodowe, wojnę na górze, kampanię prezydencką i dymisję. Tom zamyka kalendarium wydarzeń z lat 1989–1990.

„Rzeczpospolita” jest patronem publikacji.

Policja
Nietykalna sierżant „Doris”. Drugie życie tajnej policjantki
Materiał Promocyjny
AI to test dojrzałości operacyjnej firm
Polityka
Czy Rafał Brzoska wejdzie do polskiej polityki? Ustalenia „Rzeczpospolitej”
Polityka
Donald Tusk: Ta noc pokazała, jak ważny jest program SAFE
Polityka
Prezydenta Karola Nawrockiego nie będzie na Radzie Pokoju. Wiadomo, kto go zastąpi
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama
Reklama