Fiskus nie ma najlepszej passy. Właśnie przegrał przed NSA kolejny spór o zwolnienie podatkowe, które ma ułatwiać Polakom zakup pierwszego lokum z rynku wtórnego. Sprawa zaczęła się od wniosku o interpretację. O jej wydanie do skarbówki w połowie maja 2024 r. zwróciło się małżeństwo. Wyjaśnili, że mąż w 2013 r. odziedziczył 1/2 części udziału w nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym. Druga przypadła jego siostrze. Małżonkowie w lutym 2024 r. odkupili od niej na kredyt jej udział w spadkowym lokum. W dniu zawarcia umowy sprzedaży cała rodzina podatników była w nim zameldowana. Zastrzegli jednak, że na dzień finalizacji umowy nie posiadali żadnych praw własności do innych mieszkań czy udziału. Ich wątpliwości pojawiły się po tym, jak notariusz pobrał 2 proc. podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) od wartości rynkowej przedmiotu umowy sprzedaży. Małżonkowie zapłacili należność, ale nie zaakceptowali jej. Podkreślili, że zamierzają wystąpić o zwrot PCC, bo w ich ocenie mieli prawo do skorzystania ze zwolnienia z art. 9 pkt 17 ustawy o PCC, czyli ulgi dla osób, które kupują swój pierwszy dach nad głową z rynku wtórnego. I o potwierdzenie tego wystąpili do fiskusa.
Czytaj więcej
Kupujący mieszkanie na rynku wtórnym nie zapłaci 2 proc. PCC. Pod warunkiem, że nie ma i nie miał wcześniej własnego kąta.
Zwolnienie z PCC przy zakupie pierwszego domu czy mieszkania z rynku wtórnego
Skarbówka stanęła po stronie rejenta. Nie kwestionowała, że zgodnie z art. 9 pkt 17 ustawy o PCC preferencją objęte jest nabycie przez osoby fizyczne m.in. prawa własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego, jeśli kupującemu w dniu sprzedaży i przed tym dniem nie przysługiwało żadne z tych praw ani udział w tych prawach. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy udział ten nie przekracza lub nie przekraczał 50 proc. i został nabyty w drodze dziedziczenia. Jednak zdaniem urzędników zwolnieniem nie jest objęty zakup samego udziału. Skoro zaś w przypadku wnioskodawców przedmiotem nabycia był wyłącznie udział w prawie własności domu jednorodzinnego, to nie mogli skorzystać ze zwolnienia z 2 proc. PCC. I nie ma znaczenia, że po nabyciu przez nich udziału w 1/2 nieruchomości, siostrze nic już nie pozostało. Preferencja nie ma bowiem w ogóle zastosowania do nabycia udziału w nieruchomości, bez względu na to, czy kupujący jest już jej współwłaścicielem. Notariusz słusznie pobrał więc daninę i nie ma co kruszyć o to kopii.
Kto nie musi płacić 2 proc. PCC przy zakupie domu czy mieszkania
Małżonkowie zaskarżyli interpretację i wygrali. Najpierw suchej nitki na podejściu skarbówki nie zostawił Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Szczecinie. Nie miał wątpliwości, że skarżący spełniają pierwszy podmiotowy warunek preferencji. Posiadanie przez męża udziału w oddziedziczonej nieruchomości nie stoi bowiem na przeszkodzie możliwości zastosowania zwolnienia, gdyż nie przekracza 50 proc. i został nabyty w drodze dziedziczenia.
taki podatek PCC standardowo trzeba zapłacić od rynkowej wartości mieszkania czy domu z rynku wtórnego
W ocenie WSA w sprawie został też spełniony drugi warunek do skorzystania ze zwolnienia. Sąd odwołał się do art. 195 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). Zauważył, że w świetle tej definicji każdemu ze współuprawnionych przysługuje to samo prawo, którego zakres może być tylko różny ze względu na wielkość udziałów w nim. Chodzi zatem o jedno i to samo prawo własności do tej samej rzeczy przysługujące niepodzielnie więcej niż jednej osobie. W opinii sądu nadal jest to więc jedno prawo własności, w tej sprawie nieruchomości stanowiącej budynek mieszkalny jednorodzinny.
WSA nie zgodził się, że skoro sporny przepis mówi jedynie o prawie własności, to zwolnieniem nie może być objęty udział w takim prawie. Jeśli bowiem zwolnieniem objęta jest sprzedaż „całego” prawa własności domu jednorodzinnego, to tym bardziej obejmuje ono także sprzedaż udziału w nim. Sąd nie omieszkał przypomnieć fiskusowi, jaki był cel wprowadzonej od 31 sierpnia 2023 r. preferencji. Miała ona ułatwić osobom fizycznym nabycie pierwszego mieszkania lub domu z rynku wtórnego.
Czytaj więcej
Dom w stanie surowym otwartym, który jest pierwszą nieruchomością nabywaną dla celów mieszkaniowych, korzysta ze zwolnienia z 2 proc. podatku od cz...
NSA za zwolnieniem kupna udziału w nieruchomości z podatku PCC
Ostatecznie do podobnych wniosków doszedł też NSA. Po raz kolejny zwrócił uwagę, że sporne zwolnienie ma charakter mieszany – podmiotowo-przedmiotowy. Zgodził się, że w prawie podatkowym znaczenie ma zwłaszcza wykładnia językowa, ale w przypadku zwolnień, gdy ustawodawca rezygnuje z celu fiskalnego na rzecz innego, istotne znaczenie ma też sam cel ich wprowadzenia. Jak tłumaczył sędzia NSA Paweł Borszowski, skoro ustawodawca posłużył się wyrażeniem odnoszącym się do prawa własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego, to nie ma podstaw, żeby nie obejmować zwolnieniem także nabycia udziału. Sąd podzielił argumentację, że na zakres zwolnienia w tym przypadku rzutują też regulacje zawarte w prawie cywilnym. A także jego cel, którym miało być ułatwienie osobom fizycznym nabycia pierwszego mieszkania czy domu z rynku wtórnego na preferencyjnych warunkach. Ta wykładnia celowościowa wzmacnia językową. Wyrok jest prawomocny.
Sygnatura akt: III FSK 525/25
