Prezent za życia może uchronić spadkobierców przed PIT

Nierozliczone darowizny sprzed śmierci spadkodawcy liczą się do masy spadkowej i mogą pozwolić uniknąć daniny.

Publikacja: 31.01.2024 03:00

Prezent za życia może uchronić spadkobierców przed PIT

Foto: Adobe Stock

We wtorek Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wydał ważny wyrok dla spadkobierców, którzy po dziale spadku mają w planach szybkie spieniężenie odziedziczonych nieruchomości.

Familijne rozliczenia...

Spór w sprawie dotyczył podatkowych skutków spadkowych rozliczeń między siostrami. We wniosku o interpretacje jedna z nich wyjaśniła, że w sierpniu 2019 r. sprzedała spółdzielcze mieszkanie, które przypadło jej po zmarłych rodzicach. Ci nabyli je na początku lat 90. Najpierw pod koniec 2014 r. zmarła jej mama, a kilka miesięcy później ojciec. Mieszkanie było jedynym składnikiem spadku po rodzicach. Podatniczka podkreśliła jednak, że jeszcze za życia rodziców ona i siostra dostały w prezencie na spółkę działkę. I przy dziale spadku wzięto pod uwagę zarówno odziedziczone mieszkanie o wartości 250 tys. zł, jak i wartą 500 tys. zł działkę. Po tych rozliczeniach siostra stała się jedyną właścicielką działki, a ona mieszkania.

Podatniczka uważała, że w takiej sytuacji mogła sprzedać mieszkanie po rodzicach bez PIT, choć od końca roku jego nabycia nie minęło jeszcze pięć lat. Powołała się na obowiązujący od 2019 r. art. 10 ust. 5 ustawy PIT, zgodnie z którym termin nabycia nieruchomości spadkowych liczy się od nabycia, ale przez spadkodawcę. A jak zauważyła, jej rodzice, czyli spadkodawcy, byli jego właścicielami kilkadziesiąt lat.

Była też przekonana, że jej sytuacji nie zmienia dział spadku, bo po jego przeprowadzeniu przypadający jej udział w nieruchomości mieścił się w udziale, jaki przysługiwał jej w spadku. Jej siostra po podziale otrzymała działkę o wartości dwukrotnie wyższej niż wartość mieszkania. Ponadto cały spadek według wartości obydwu nieruchomości podanych w umowie działu spadku wynosił 750 tys. zł. Skoro były dwie spadkobierczynie, to na każdą przypadało po 375 tys. zł. I zdaniem podatniczki w wyniku działu spadku otrzymała nieruchomość o wartości 250 tys. zł, a więc poniżej swojego udziału. Dział spadku w ogóle nie podlega więc PIT.

Czytaj więcej

Darowała co miała wnuczce. Czy syn ma prawo do zachowku

Fiskus potwierdził, że od sprzedaży części mieszkania nabytego w spadku po rodzicach kobieta nie musi płacić PIT. Ale od tej nabytej w ramach działu spadku już tak. Urzędnicy nie uwzględnili bowiem w swojej kalkulacji wartości działki otrzymanej przez spadkobierczynie w darowiźnie za życia rodziców

To oznaczało, że w wyniku działu spadkobierczyni dostała więcej, niż wynosił jej udział w spadku. A ponieważ nie minął pięcioletni termin, fiskus uznał, że od odpłatnego zbycia tej części lokum należy się PIT. Zasugerował tylko, że kobieta może skorzystać z tzw. ulgi mieszkaniowej.

Tak samo do sprawy podszedł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Stwierdził, że wyłącznie rzeczy będące własnością spadkodawcy w dniu jego śmierci mogą stanowić składniki masy spadkowej i one kreują wielkość udziału w spadku. Darowizny za życia spadkodawcy, zaliczone następnie po jego śmierci na schedę spadkową, nie mogą być traktowane jako składniki masy spadkowej. Zdaniem sądu wpływają jedynie na sposób podziału tego, co pozostało w masie spadkowej w chwili śmierci spadkodawcy.

...to nie kwestia techniczna

Na szczęście dla skarżącej na tej koncepcji ostatecznie suchej nitki nie zostawił NSA. Potwierdził, że zna koncepcję, zgodnie z którą zaliczenie darowizn na schedę spadkową to tylko kwestia techniczna.

Ale NSA kategorycznie się z nią nie zgodził. Zauważył, że w świetle kodeksu cywilnego przy spadkobraniu z ustawy zaliczenie określonych, nierozliczonych darowizn sprzed śmieci spadkodawcy na poczet schedy spadkowej ma na celu wyrównanie tego, co zostało już spadkobiercy przekazane. I jak tłumaczył sędzia NSA Jan Grzęda, dopiero to wyrównanie pozwala na rozliczenie spadku w częściach opowiadających udziałom spadkobierców.

A w spornej sprawie oznacza to, że skarżąca nie otrzymała w wyniku działu spadku niczego „górką”. Wyrok jest prawomocny.

Sądy i trybunały
Sędzia Piebiak może stracić immunitet. Oskarża go były lider KOD
Materiał Promocyjny
Tajniki oszczędnościowych obligacji skarbowych. Możliwości na różne potrzeby
Konsumenci
Frankowicze mają nowy sposób na banki. Donoszą do prokuratury
Podatki
Ryczałtowcy chcą dzielić biznes, by obniżyć składkę zdrowotną
Praca, Emerytury i renty
Będzie dodatkowa waloryzacja emerytur i rent. Rząd odsłania karty
Materiał Promocyjny
Naukowa Fundacja Polpharmy ogłasza start XXIII edycji Konkursu o Grant Fundacji
Nieruchomości
Mieszkania społeczne. Koniec wyodrębniania na własność