Gdzie pracujący za granicą Polak ma rozliczyć PIT? Rośnie liczba sporów

Coraz więcej osób wyjeżdża na dłużej do innych państw, np. do pracy czy na studia. Wiele z nich spiera się z fiskusem na temat tego, gdzie mają płacić podatki. Powodem są niejasne przepisy. Trudno ustalić, kiedy Polak wyjeżdżający za granicę przestaje być polskim rezydentem podatkowym. Chodzi o to, do jakiego momentu ma obowiązek rozliczania w Polsce wszystkich swoich dochodów, także tych osiągniętych w innym kraju.

Czytaj także: SN: ZUS może kwestionować zagraniczny etat

Eksperci alarmują, że to problem, który ma coraz szerszy zasięg.

Trwają kontrole

– Fiskus kontroluje obecnie osoby, które uzyskały dochody w innych krajach w latach 2013–2015. Co więcej, kontrole te jeszcze się nie zakończyły – mówi Tomasz Hatylak, doradca podatkowy, partner w kancelarii PATH.

Opowiada, że w praktyce są one bardzo drobiazgowe. Zdarza się, że skarbówka żąda np. rachunku za zakup mebli, wizyty u lekarza czy za wywóz śmieci jako dowodu, że ktoś przeniósł się na stałe do innego kraju.

Nawet gdy ktoś wyjechał na dłużej, nie może spać spokojnie. Potwierdza to przykład mężczyzny, który dziesięć lat temu wyjechał na studia, a potem podjął pracę za granicą. Fiskus chce, by rozliczał się w Polsce, bo zostawił tu majątek.

Pytanie o centrum interesów życiowych

Józef Banach, radca prawny i partner w kancelarii InCorpore, uważa, że ustawodawca zafundował sobie ten problem niejako na własne życzenie, zmieniając przepisy w 2007 r. Odszedł wówczas od pojęcia miejsca zamieszkania w rozumieniu kodeksu cywilnego (art. 25) na rzecz niedoprecyzowanego pojęcia ośrodka interesów życiowych oraz pobytu powyżej 183 dni.

W efekcie zawęził zakres stosowania nieograniczonego obowiązku podatkowego zawarty w ustawie PIT, co stanowi dziś sedno problemu.

Zdaniem Banacha przełomowe znaczenie może mieć w podobnych sprawach najnowszy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. II FSK 2653/16). Pracownik oddelegowany do pracy za granicą wygrał ze skarbówką.

Sprawa dotyczyła Polaka, który w latach 2013–2016 pracował we włoskiej spółce. W tym czasie mieszkał za granicą z żoną i dziećmi, które chodziły do włoskiej szkoły. W Polsce zostawił natomiast dom oraz dwa otwarte rachunki bankowe. Zachował też możliwość powrotu do pracy, bo na czas wyjazdu wziął urlop bezpłatny.

Mężczyzna wystąpił o interpretację, by potwierdzić, że na trzy lata przestał być polskim rezydentem podatkowym, a to by oznaczało, że w tym okresie nie musi się rozliczać w kraju. Skarbówka uznała jednak, że mimo iż wyjechał z rodziną, to zachował ośrodek interesów gospodarczych w Polsce (dom, rachunki i ubezpieczenie w ZUS). Dodatkowym argumentem był dla fiskusa fakt, że podatnik zamierza wrócić do kraju. A to oznacza, że przez trzy lata pozostawał polskim rezydentem i powinien tu zapłacić PIT od całości dochodów (ma nieograniczony obowiązek podatkowy).