Tekst powstał we współpracy z Wydawnictwami Szkolnymi i Pedagogicznymi SA
Już 7 października 2025 roku poznamy wyniki Międzynarodowego Badania Nauczania i Uczenia się TALIS 2024. To największe na świecie przedsięwzięcie badawcze poświęcone warunkom pracy nauczycieli i dyrektorów szkół, ich doświadczeniom zawodowym oraz wyzwaniom, z jakimi mierzy się edukacja. W tegorocznej edycji wzięło udział ponad 190 tysięcy nauczycieli i dyrektorów z 54 krajów i regionów, w tym 3783 polskich nauczycieli klas V–VIII z 279 szkół podstawowych.
Czytaj więcej
W szkołach trwają próby zasypania dziur kadrowych, przez które nauczyciele pracują na więcej niż jednym etacie i krążą między placówkami. Dyrektorz...
Badanie z perspektywy nauczyciela
TALIS (Teaching and Learning International Survey), organizowany przez OECD od 2008 roku, wyróżnia się tym, że nie bazuje na dokumentach administracyjnych, lecz na odpowiedziach samych nauczycieli i dyrektorów. To właśnie oni – jako uczestnicy życia szkolnego – opisują własne doświadczenia, warunki pracy, a także wyzwania, jakie stawia przed nimi codzienność zawodowa. Dzięki temu badanie daje unikalny wgląd w realia funkcjonowania szkół, widziane od wewnątrz.
W Polsce za realizację badania odpowiada Instytut Badań Edukacyjnych (IBE) – Państwowy Instytut Badawczy, działający na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej.
Cele i znaczenie TALIS
Badanie nie tylko opisuje sytuację nauczycieli i dyrektorów, ale także pozwala porównywać ją między krajami, identyfikować trendy oraz wskazywać dobre praktyki. Jego główne cele to:
- przedstawienie warunków pracy z perspektywy nauczycieli,
- dostarczanie danych wspierających kształtowanie polityki edukacyjnej,
- monitorowanie zmian zachodzących w czasie,
- promowanie rozwiązań sprzyjających lepszemu funkcjonowaniu szkół.
Polska w TALIS
Polska uczestniczyła już w trzech edycjach badania – w 2008, 2013 i 2024 roku. W pierwszych dwóch objęło ono gimnazja, natomiast w najnowszej edycji – klasy V–VIII szkoły podstawowej. Dodatkowo Polska wzięła udział w module Teacher Knowledge Survey (TKS), badającym wiedzę pedagogiczną w zakresie uczenia się, nauczania i oceniania.
Obszary badawcze
W TALIS 2024 analizowane są cztery kluczowe wymiary funkcjonowania zawodu nauczyciela:
1. Struktura demograficzna kadry – kim są polscy nauczyciele: ich wiek, staż pracy, kwalifikacje, a także alternatywne ścieżki kariery.
2. Dobrostan zawodowy – poziom satysfakcji, poczucie docenienia, stres, a także wewnętrzna motywacja do nauczania.
3. Środowisko i warunki pracy – formalne i społeczne aspekty codzienności szkolnej, w tym klimat szkoły, relacje między nauczycielami oraz poczucie wpływu na funkcjonowanie placówki.
4. Rozwój zawodowy – przygotowanie do zawodu, wsparcie początkujących nauczycieli, współpraca w gronie pedagogicznym oraz dostęp do szkoleń i doskonalenia.
Czytaj więcej
Uchwała Sądu Najwyższego nie dała spodziewanego impulsu do walki o rekompensaty finansowe za wyjazdy na wycieczki szkolne. Zdaniem prawników orzecz...
Reprezentatywne dane
TALIS opiera się na ściśle określonych procedurach doboru próby: najpierw losowane są szkoły, następnie nauczyciele, a także dyrektorzy. Dzięki temu wyniki mają charakter reprezentatywny – obrazują sytuację całej populacji nauczycieli i dyrektorów w danym kraju.
Procedura badawcza
W edycji 2024 badanie przeprowadzono w formule on-line. Nauczyciele i dyrektorzy otrzymali indywidualne loginy i hasła, które umożliwiały dostęp do kwestionariuszy. W Polsce badanie pilotażowe zrealizowano w lutym i marcu 2023 roku, a główne – w marcu 2024 roku.
Oczekiwania wobec wyników
Publikacja wyników międzynarodowych i pierwszych danych krajowych 7 października 2025 r. przyniesie odpowiedzi na pytania:
- Jak polscy nauczyciele oceniają swoją satysfakcję z pracy?
- Czy czują się doceniani przez uczniów, rodziców i społeczeństwo?
- Jak oceniają warunki pracy, wynagrodzenie i możliwości rozwoju?
- Jak wypadają na tle koleżanek i kolegów z innych krajów?
Dzięki porównaniom międzynarodowym możliwe będzie zidentyfikowanie obszarów, w których polski system edukacji mierzy się z podobnymi wyzwaniami, co inne państwa, a także tych, które są charakterystyczne wyłącznie dla Polski.
