Wobec prezydenckiego weta nowelizacji ustawy o CIT, początek 2026 r. nie przyniósł zmian w zakresie opodatkowania fundacji rodzinnych. Nie oznacza to jednak stabilizacji w praktyce stosowania dotychczasowych regulacji. Dostrzegalne jest bowiem, że w ostatnich miesiącach – pomimo braku zmian legislacyjnych – kontynuowana jest tendencja polegająca na zaostrzaniu podejścia organów do opodatkowania fundacji rodzinnych. Zjawisko to widać szczególnie wyraźnie w interpretacjach indywidualnych dotyczących zasilania fundacji rodzinnej wierzytelnościami, które z upływem czasu uległy istotnej zmianie i mogą świadczyć o utrwalaniu się niepokojącego trendu, pogłębianego również w najnowszych stanowiskach z 2026 r. Ważną rolę mogą odegrać sądy administracyjne, których ostatnie rozstrzygnięcia dają nadzieję na zastopowanie profiskalnej linii interpretacyjnej, prowadzącej w praktyce do wykluczenia akumulowania w fundacji rodzinnej majątku w formie wierzytelności.
Czytaj więcej:
Prezydent zawetował nowelizację ustawy dotyczącej opodatkowania fundacji rodzinnych. Karol Nawrocki podkreślił, że „celem państwa powinno być ściga...
Pro
Opodatkowanie dochodów fundacji rodzinnych. Co kwestionuje fiskus?
Opodatkowanie dochodów fundacji rodzinnych uzyskiwanych z wniesionych wierzytelności od początków funkcjonowania tej instytucji prawnej stanowi przedmiot sporów pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi. Jednym z kluczowych momentów w rozwoju tej dyskusji było orzeczenie WSA w Krakowie 19 kwietnia 2024 r. (sygn. I SA/Kr 245/24).
W wyroku tym sąd podzielił stanowisko wyrażone w negatywnej interpretacji indywidualnej, zgodnie z którym realizacja dochodów z wniesionych do fundacji wierzytelności podlega opodatkowaniu sankcyjną stawką 25 proc. CIT. Zdaniem organów, czynności te należy kwalifikować jako działalność gospodarczą wykraczającą poza zakres dopuszczalnej działalności określony w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej (dalej: u.f.r.).
Co jednak istotne, takie rozstrzygnięcie wynikało w głównej mierze z narzuconej przez podatnika narracji, który próbował przekonać organ, że otrzymanie wierzytelności i pobieranie z niej pożytków należy traktować jako udzielanie pożyczek, a co za tym idzie, jedną z form dozwolonej działalności gospodarczej z art. 5 u.f.r. Argumentacja podatnika nie była optymalna, ponieważ przejęcie wierzytelności pożyczkowych nie jest tym samym zdarzeniem, jakim jest udzielenie pożyczek. W świetle przepisów określających katalog dopuszczalnej aktywności gospodarczej fundamentalne znaczenie ma fakt pierwotnego udzielenia pożyczki przez fundację rodzinną, co słusznie podkreślono w przytoczonym wyroku.
Czytaj więcej:
Planowanie sukcesji z wykorzystaniem fundacji rodzinnej wymaga umiejętnego powiązania jej konstrukcji z instytucjami takimi jak testament czy zacho...
Pro
Czy pasywne czerpanie zysków z wniesionych wierzytelności to działalność gospodarcza?
Niemniej jednak od kwietnia 2024 r. zaczęła kształtować się równoległa linia interpretacyjna, która stała się dominującą i korzystną dla podatników. Podatnicy zwrócili uwagę, że uzyskanie spłaty wierzytelności w wielu przypadkach stanowić będzie jedynie zarządzanie posiadanym mieniem i nie może być uznane za wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.
W interpretacjach podkreślano, że skoro fundacja rodzinna otrzyma w drodze darowizny wierzytelności pożyczkowe, to, realizując swoje cele ustawowe i statutowe, ma obowiązek gospodarowania tymi wierzytelnościami w interesie beneficjentów fundacji. Dlatego też akcentowano, że czerpanie zysków z wniesionych wierzytelności należy uznać za zwykłe zarządzanie majątkiem fundacji, a nie za przejaw działalności gospodarczej, która byłaby prowadzona w sposób ciągły i zorganizowany. Wielokrotnie wskazywano również, że otrzymanie odsetek przez fundację nie wiąże się z żadną dodatkową aktywnością jej przedstawicieli i jest jedynie prostą konsekwencją nabycia samej wierzytelności tytułem darowizny.
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 2 u.f.r., fundacja rodzinna jest osobą prawną utworzoną m.in. w celu gromadzenia mienia i zarządzania nim w interesie beneficjentów. Dyrektor KIS potwierdzał, że właśnie z uwagi na naturę fundacji rodzinnej, uzyskiwanie wpływów z wniesionych wierzytelności będzie wpisywać się w działalność statutową i realizację ustawowych zadań fundacji rodzinnej. Z tej przyczyny takie przychody nie mogą zostać uznane za efekt wykonywania przez fundację rodzinną działalności gospodarczej, a przychody z otrzymanych wierzytelności będą mogły korzystać ze zwolnienia z art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT.
Na marginesie warto zauważyć, że wbrew doniesieniom medialnym, organy podatkowe nie uzależniały kierunku rozstrzygnięcia od przekazania wierzytelności na fundusz założycielski – możliwe było uzyskanie pozytywnego stanowiska także w przypadku standardowego zasilenia majątku fundacji rodzinnej w drodze darowizny na dalszym etapie jej funkcjonowania (np. interpretacja dyrektora KIS 23 września 2024 r. 0111-KDIB1-1.4010.427.2024.1.SH).
Czytaj więcej
Długowieczność firm rodzinnych rzadko jest dziełem przypadku. Bardziej przypomina wieloletni projekt, w którym splatają się relacje rodzinne, konst...
Fundacje rodzinne. Kontrowersyjna zmiana praktyki dyrektora KIS
W ostatnich miesiącach można obserwować odwrót od dotychczas dominującego stanowiska organów, iż spłacane wierzytelności nie powinny podlegać opodatkowaniu, gdyż otrzymywanie takich pożytków z wniesionych wierzytelności nie mieści się w definicji działalności gospodarczej. Nasilenie negatywnych stanowisk zbiegło się w czasie z wetem nowelizacji zasad opodatkowania. Co jednak zastanawiające, stan prawny pozostał niezmieniony, podczas gdy podejście dyrektora KIS uległo diametralnej zmianie, w szczególności w interpretacjach podatkowych z 2026 r.
Na szczególną krytykę zasługuje to, że dyrektor KIS w najnowszych rozstrzygnięciach konsekwentnie pomija istotę sprawy oraz uzasadnienie podatników, zgodnie z którym kluczowe jest uprzednie rozpoznanie, czy uzyskiwanie spłat z wniesionych wierzytelności w ogóle stanowi działalność gospodarczą, czy jedynie przejaw realizacji celów statutowych fundacji. Zamiast zmierzyć się z tym zagadnieniem, organ ogranicza się do powtarzania tezy, że nabycia wierzytelności pożyczkowych nie można utożsamić z udzielaniem pożyczek, co stanowi polemikę z tezą, której obecnie nikt nie stawia.
Tę niebezpieczną tendencję w postaci unikania merytorycznego rozstrzygnięcia clue sprawy dostrzegł już m.in. WSA w Poznaniu (wyrok z 30 października 2025 r. I SA/Po 276/25), który za niedopuszczalny uznał brak odniesienia się do argumentacji o kwalifikacji czynności gromadzenia mienia jako działalności statutowej fundacji, nienoszącej znamion działalności gospodarczej. Sąd potwierdził, że nie można z góry zakładać gospodarczego charakteru takich czynności i na tej podstawie poszukiwać ich kwalifikacji jako jednej z form działalności wskazanych w katalogu art. 5 u.f.r.
Czytaj więcej:
Jeśli małżonkowie założą fundację rodzinną, a potem się rozwiodą, to część wypłat będzie opodatkowana. Jeśli założyciele wezmą ślub po powstaniu fu...
Pro
Szansa na stabilizację
Stanowiska z ostatnich miesięcy pokazują, że przy obecnym zaostrzonym podejściu dyrektora KIS, w zasadzie niemożliwe jest uzyskanie potwierdzenia zwolnienia podatkowego przy czerpaniu zysków z wierzytelności wniesionych do fundacji rodzinnej. Warto jednak zwrócić uwagę na orzeczenia WSA w Warszawie (wyrok z 5 grudnia 2024 r. III SA/Wa 2232/24) dot. uzyskiwania pożytków z wierzytelności wynikających z pożyczek partycypacyjnych. Sąd zajął w tym orzeczeniu pośrednio stanowisko, że otrzymywanie wypłat z zysku i oprocentowania stanowi jedynie bierne otrzymywanie majątku i nie może zostać uznane za efekt wykonywania przez fundację działalności gospodarczej, do której odnosi się art. 5 u.f.r.
Co ciekawe, w ubiegłym tygodniu opublikowano interpretację (pismo z 17 marca 2026 r., sygn. 0114-KDIP2-1.4010.242.2024.14.S/KW), w której dyrektor KIS z uwagi na uprawomocnienie się powyższego wyroku, był zobligowany do korekty swojego stanowiska. Finalnie organ potwierdził więc, że skoro mamy do czynienia z pasywnym czerpaniem pożytków, to uzyskiwanie spłaty z otrzymanych od fundatora wierzytelności będzie korzystało ze zwolnienia podatkowego fundacji rodzinnych.
Co dalej z wierzytelnościami pożyczkowymi w fundacji rodzinnej?
Sygnały z orzecznictwa pozwalają z optymizmem patrzeć na zakończenie sporu w zakresie zwolnienia podatkowego dot. wniesionych wierzytelności pożyczkowych do fundacji rodzinnej. Należy zauważyć, że fundacje rodzinne nie prowadzą w tym przypadku aktywnej działalności (jak pożyczkodawca), lecz z reguły pasywnie zarządzają otrzymanym w darowiźnie majątkiem, poprzez uzyskanie spłaty kapitału i pobieranie odsetek. Nie sposób mówić tu o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego czy angażowaniu własnych środków. Takie działanie stanowi wyłącznie formę powierzenia opiece fundacji rodzinnej składników majątku należących dotychczas do fundatora. Jest to więc efektywny sposób wyposażenia fundacji rodzinnej w środki niezbędne do realizacji celów, dla których została powołana.
Pozostaje mieć nadzieję, że sądy administracyjne po raz kolejny staną w obronie stabilności prawnej dla fundacji rodzinnych. Trudno bowiem zaakceptować wykorzystanie kształtowania praktyki dyrektora KIS jako narzędzia de facto zastępującego proces legislacyjny
Odmiennie należałoby ocenić ewentualne odpłatne nabywanie wierzytelności czy obrót wierzytelnościami. Takie czynności będą naturalnie wiązać się ze zwiększonym ryzykiem i nosić znamiona „aktywnej” działalności gospodarczej, która nie jest uwzględniona w katalogu dopuszczalnej aktywności fundacji rodzinnej, a w konsekwencji nie będzie korzystać ze zwolnienia podatkowego. Natomiast w najczęstszym przypadku, tj. zysków z wniesionych wierzytelności na podstawie umowy darowizny, takie działanie będzie stanowić jedynie wyraz sprawowania zwykłego zarządu nad otrzymanym majątkiem.
Pozostaje mieć nadzieję, że sądy administracyjne po raz kolejny staną w obronie stabilności prawnej dla fundacji rodzinnych. Trudno bowiem zaakceptować wykorzystanie kształtowania praktyki dyrektora KIS jako narzędzia de facto zastępującego proces legislacyjny, poprzez arbitralną zmianę podejścia organów co do zasad opodatkowania wniesionych wierzytelności.
Krzysztof Rysz jest radcą prawnym, wspólnikiem Kancelarii Radców Prawnych Oleś, Rysz, Sarkowicz
Zbigniew Stalmach jest prawnikiem tej kancelarii
Czytaj więcej:
Mit o nieuchronnym upadku firm rodzinnych w trzecim pokoleniu jest głęboko zakorzeniony w kulturze biznesu – choć od dawna nie ma pokrycia w faktac...
Pro
