TK rozpatrywał skargę konstytucyjną D. G., który jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności z prawem do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Wystąpił on do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością roztoczenia opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną.
Opiekun niepełnosprawnej żony nie dostał pieniędzy, gdyż sam jest niepełnosprawny
Wójt odmówił D.G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust 1 pkt 4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, który obowiązywał do końca 2023 r. Miał on następujące brzmienie: „Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: (…) 4) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji”.
D.G. odwołał się od decyzji wójta do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Argumentował, że mimo posiadanego orzeczenia o niepełnosprawności oraz pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, jest osobą chodzącą, może i potrafi zajmować się swoją małżonką. Podkreślił, że zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad żoną, która nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować.
Czytaj więcej
Osoby z niepełnosprawnościami mogą liczyć na różne formy wsparcia zarówno finansowego, jak i w postaci pewnych przywilejów. Oto lista 19 świadczeń,...
SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podtrzymując w całości jego argumentację. Organ wskazał, że forma pomocy, której dotyczy zaskarżona decyzja, nie ma charakteru uznaniowego, lecz przysługuje w sytuacji dokładnie określonej w przepisach prawa. D.G. wprawdzie sprawuje stałą, bezpośrednią opiekę nad żoną, jednak legitymowanie się przez skarżącego orzeczeniem o niepełnosprawności oraz ustalone prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wyklucza go z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.
Skarżący nie składał broni, ale przegrał zarówno w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym, jak i Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
W skardze konstytucyjnej D.G. wskazał, że wyłączając osoby niepełnosprawne w stopniu znacznym z możliwości przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca nie wziął pod uwagę konkretnych, jednostkowych przypadków. Osoby, które same są niepełnosprawne, lecz chcą i mogą opiekować się bliskimi, zostały potraktowane w sposób niesprawiedliwy.
Czytaj więcej
Czy nabycie samochodu może być tak proste, jak zamówienie sprzętu online? O tym, jak wygląda transformacja tego sektora oraz jak należy odpowiedzie...
Trybunał: przepis dyskryminuje osoby niepełnosprawne
Trybunał Konstytucyjny orzekł dziś, że art. 17 ust. 1 punkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych jest niezgodny z konstytucją w części obejmującej słowa: „z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności”.
- Rodzina, w której niepełnosprawność dotknęła zarówno osobę, która wymaga opieki, jak również osobę sprawującą nad nią opiekę, jest w szczególnie trudnej sytuacji. Tym bardziej ustawodawca powinien ze szczególną rozwagą uwzględniać różne sytuacje, w których osoby takie mogą się znajdować. Może się przecież zdarzyć – czego dowodzi sytuacja skarżącego w sprawie niniejszej – że osoby niepełnosprawne zobowiązane do alimentacji, są zdolne do sprawowania opieki i czynią to zgodnie z potrzebami bliskiej osoby, chciałyby w dalszym ciągu pracować, lecz na skutek niepełnosprawności członka rodziny muszą z pracy zrezygnować – brzmi uzasadnienie.
TK przywołał przepis ustaw o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych, zgodnie z którym do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się także osobę, która jest zdolna do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej, przy czym zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności takiej osoby nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, jeśli pracodawca przystosuje stanowisko pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej, a praca wykonywana jest zdalnie.
Skutkiem wyroku ma być możliwość wznowienia przez zainteresowanych (w tym skarżącego D.G.) postępowań o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadzie art. 190 ust. 4 Konstytucji oraz właściwych regulacji proceduralnych – wyjaśnił TK.
Orzeczenie zapadło jednogłośnie. W składzie orzekającym zasiadali Rafał Wojciechowski (przewodniczący), Andrzej Zielonacki (sprawozdawca), Bartłomiej Sochański, Jakub Stelina i prezes TK Bogdan Święczkowski.
sygn. akt SK 22/22
