Reklama

Miały 8 metrów wysokości. Tajemnicze olbrzymy mogły być zupełnie nowym rodzajem życia

Najnowsze badanie skamieniałości Prototaxites może zakończyć ponad 165-letnią dyskusję. Debata dotyczyła m.in. kwestii przynależności tego prehistorycznego organizmu do świata grzybów lub roślin. Nowa analiza wskazuje jednak zupełnie nowy kierunek.

Publikacja: 25.01.2026 06:00

Fragment artystycznej rekonstrukcji organizmu Prototaxites (ilustr. Matt Humpage)

Fragment artystycznej rekonstrukcji organizmu Prototaxites (ilustr. Matt Humpage)

Foto: Matt Humpage/Northern Rogue Studios

Wyniki najnowszego badania skamieniałości Prototaxites opublikowano 21 stycznia w czasopiśmie „Science Advances”. Publikację przygotował zespół naukowców z Uniwersytetu Edynburskiego. Głównym autorem badania jest dr Corentin C. Loron.

Historia prehistorycznych olbrzymów

Jak wyjaśniają autorzy badania, Prototaxites „był pierwszym olbrzymim organizmem żyjącym na powierzchni Ziemi, reprezentowanym przez kolumnowe skamieniałości o wysokości do ośmiu metrów z wczesnego dewonu”.

Skamieniałości tych zagadkowych organizmów odkryto po raz pierwszy ponad 165 lat temu na terenie Kanady. Ówcześni odkrywcy nie byli pewni, z jakim organizmem mają do czynienia. Uważano, że skamieniałość może być pozostałością prehistorycznych „drzew iglastych”. Kolejna zmiana w klasyfikacji organizmu nastąpiła dopiero w 2001 r. Paleontolog Francis Hueber postawił tezę, że Prototaxites może należeć do królestwa grzybów. Temat budził wciąż jednak wątpliwości paleontologów.

Najnowszą analizę tajemniczej skamieniałości przeprowadził zespół naukowców z Uniwersytetu Edynburskiego.

Czytaj więcej

Zagadka niewidocznej strony Księżyca rozwiązana? Chińscy badacze mają nowe dowody
Reklama
Reklama

Zagadkowe organizmy z prehistorycznych bagien

Badane organizmy żyły ok. 400 mln lat temu. Rozwijały się prawdopodobnie na prehistorycznych bagnach, wśród paproci i skrzypów. Prototaxites miały formę kilkumetrowych, wysmukłych słupów, które były pozbawione gałęzi. Największe okazy osiągały nawet do 8 metrów wysokości.

Przedmiotem najnowszej analizy jest skamieniałość pochodząca z osadów w pobliżu szkockiej wioski Rhynie. Obiekt wchodzi w skład zbiorów należących do National Museums Scotland (NMS). „Krzemień Rhynie jest niesamowity. To jeden z najstarszych na świecie skamieniałych ekosystemów lądowych” – podkreśla główny autor badania dr Corentin Loron.

Współautorka badania Laura Cooper wyjaśnia, że nowa analiza Prototaxites wyklucza jego przynależność do świata grzybów. Ten wniosek postawiono po analizie chemicznej struktur rurkowych organizmu i po przeglądzie anatomii mikroskopowej. Badanie pozwoliło także wykluczyć przynależność organizmu do świata roślin. Jak wyliczają naukowcy, Prototaxites nie jest ani glonem, ani porostem. Z pewnością nie należy też do świata zwierząt.

Nowa analiza opierała się także na starszych badaniach, w których wykluczano Prototaxites z kolejnych, dużych, złożonych form życia.

Fragment artystycznej rekonstrukcji środowiska, w którym żył organizm Prototaxites (ilustr. M.Humpag

Fragment artystycznej rekonstrukcji środowiska, w którym żył organizm Prototaxites (ilustr. M.Humpage, źródło: science.org)

Foto: Matt Humpage/Northern Rogue Studios

„Niezależny eksperyment”, jaki przeprowadziło życie?

Najnowsze badanie pozwoliło naukowcom postawić ciekawy wniosek. „(...) morfologia i molekularny odcisk palca P. taiti wyraźnie różnią się od morfologii i cech grzybów i innych organizmów zachowanych obok niego w [dewońskim osadzie] (...) i sugerujemy, że najlepiej uznać go za członka wcześniej nieopisanej, całkowicie wymarłej grupy eukariontów” – podkreśla zespół autorów.

Reklama
Reklama

Zdaniem badaczy Prototaxites można uznać za organizmy „unikatowe”. W komentarzach do badania pojawiają się z kolei takie sformułowania jak „anomalia kopalniana” i „osobliwość”. Współautorka badania dr Sandy Hetherington opisuje Prototaxites jako: „(...) życie, ale nie takie, jakie znamy obecnie, wykazujące cechy anatomiczne i chemiczne odmienne od grzybów czy roślin, a zatem należące do całkowicie wymarłej ewolucyjnie gałęzi życia”.

Laura Cooper, kolejna współautorka badania, używa z kolei metafory „niezależnego eksperymentu”, który przeprowadziło życie. W prehistorii świata istniały duże, złożone organizmy, które można poznać tylko dzięki zachowanym skamieniałościom.

Nauka
Wielka pomyłka paleontologów? Nowe ustalenia dotyczące dinozaurów
Nauka
Największa góra lodowa nie dotrwa do lata? A23a topnieje
Nauka
Zaćmienia Słońca i wyjątkowe pełnie Księżyca w 2026 roku. Które zjawiska będą widoczne z Polski?
Nauka
Naukowcy odkryli coś pod Bermudami. „Gigantyczna struktura”
Nauka
Naukowcy wskazują na zaskakującą przyczynę epidemii dżumy. „Jedna z największych katastrof ludzkich”
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama
Reklama