W piątek, 20 listopada, Komisja Europejska zaakceptowała wstępnie wypłatę Polsce ostatniej transzy środków z Krajowego Planu Odbudowy. Do kraju ma trafić 12,7 mld euro, czyli około 54 mld zł.

Jak oceniła KE, „Polska w zadowalający sposób zrealizowała 76 z 77 kamieni milowych i celów”. Chodzi o zobowiązania, które znalazły się w dokumencie wynegocjowanym i później rewidowanym przez polski rząd we współpracy z Brukselą.

Czytaj więcej

Naruszenie polskiej przestrzeni powietrznej. Ruszyła fala dezinformacji

Jedynym obszarem, do którego KE zgłosiła zastrzeżenia, jest rozbudowa portów przeznaczonych do obsługi morskich farm wiatrowych na Bałtyku. Komisja zapowiedziała, że przedstawi Polsce uzasadnienie swojej negatywnej oceny tego elementu programu.

Polski rząd będzie miał dwa miesiące na odniesienie się do uwag Komisji. Jeśli po rozpatrzeniu wyjaśnień KE podtrzyma stanowisko, że cel nie został osiągnięty, końcowa kwota wypłaty zostanie odpowiednio zmniejszona.

Komisja zaznaczyła jednocześnie, że problem z realizacją inwestycji portowych nie blokuje przekazania Polsce pieniędzy za pozostałe, prawidłowo wykonane zobowiązania. Ostatnia transza KPO ma zostać wypłacona jeszcze przed końcem tego roku.

Zanim jednak dojdzie do przelewu, wniosek o płatność musi uzyskać pozytywną opinię przedstawicieli państw członkowskich. Na wydanie stanowiska mają oni miesiąc.

Na co Polska wykorzystała środki z KPO?

Wypłata ostatniej transzy jest związana z realizacją przez Polskę szeregu reform i inwestycji. Obejmowały one między innymi poprawę cyberbezpieczeństwa, rozwój usług cyfrowych w ochronie zdrowia, modernizację infrastruktury energetycznej oraz transportu publicznego.

W ramach programu uruchomiono Zespoły Reagowania na Incydenty Bezpieczeństwa Komputerowego (CSIRT) dla sektorów transportu, gospodarki wodnej, bankowości, ochrony zdrowia i infrastruktury cyfrowej.

Czytaj więcej

Europa chce przejąć dowodzenie. Trump się wściekł. Unia stawia warunki

Znaczące środki przeznaczono również na rozwój sieci elektroenergetycznych. W Polsce powstało lub zostało zmodernizowanych około 370 km linii przesyłowych i 880 km linii dystrybucyjnych. Inwestycje te mają ułatwić przyłączanie do sieci kolejnych źródeł energii odnawialnej.

Wzmocnieniu bezpieczeństwa energetycznego służą także bateryjne magazyny energii. Ich łączna pojemność przekroczyła 2 tys. MWh. Utworzono ponadto Fundusz Ciepłownictwa Systemowego, który ma wspierać ograniczanie emisji w polskim sektorze ciepłowniczym.

KPO wsparło również zakup 1486 autobusów nisko- i zeroemisyjnych oraz 32 tramwajów.

W obszarze ochrony zdrowia przyjęto przepisy dotyczące usług e-zdrowia. Dzięki nim szpitale będą mogły korzystać z certyfikowanych narzędzi sztucznej inteligencji, wspomagających między innymi analizę obrazów medycznych. Powstała także Hurtownia Danych Medycznych, czyli system służący gromadzeniu i przetwarzaniu informacji dotyczących zdrowia.

Polska otrzymała już około 42 mld euro z KPO

Łączna pula środków przyznanych Polsce w ramach KPO wynosi 54,71 mld euro, czyli około 232 mld zł. Z tej kwoty 25,27 mld euro stanowią dotacje bezzwrotne, natomiast 29,44 mld euro to preferencyjne pożyczki.

Do tej pory Polska otrzymała około 42 mld euro, a więc blisko 182 mld zł. Ostatnia płatność ma zamknąć proces przekazywania środków z polskiego KPO.

Europejski fundusz odbudowy został uruchomiony w odpowiedzi na gospodarcze skutki pandemii COVID-19. Komisja Europejska musi zrealizować wszystkie płatności z tego instrumentu najpóźniej do 31 grudnia 2026 roku.

W ostatnich dniach KE zatwierdziła końcowe wnioski o płatność składane przez kolejne państwa członkowskie. W piątek, oprócz Polski, pozytywną decyzję otrzymały również Węgry, Irlandia, Portugalia, Malta, Grecja, Bułgaria, Belgia i Słowenia. Wcześniej w tym tygodniu Komisja zaakceptowała wnioski Holandii, Chorwacji, Słowacji, Cypru, Litwy i Rumunii.

W przypadku Węgier środki zostały odblokowane po zmianie rządu i rozpoczęciu dialogu z KE przez nowego premiera Petera Magyara. Kraj ten należy do państw najbardziej opóźnionych w realizacji swojego planu odbudowy.