Przed rozpoczęciem czwartkowego szczytu UE w Brukseli odbyło się spotkanie przedstawicieli tzw. Grupy Przyjaciół Spójności, zorganizowane przez Włochy i Rumunię. Uczestniczyła w nim również Polska. Po rozmowach przywódcy 17 krajów przyjęli wspólne oświadczenie, w którym przedstawili cztery postulaty dotyczące przyszłego wieloletniego budżetu UE.

Sygnatariusze zwrócili uwagę na systematyczne zmniejszanie proponowanego budżetu. Po dwóch kolejnych cięciach jego wysokość spadła do 1,02 proc. dochodu narodowego brutto UE. Wartość ta nie uwzględnia środków potrzebnych na spłatę zadłużenia zaciągniętego na sfinansowanie unijnego funduszu odbudowy. Najnowsza propozycja irlandzkiej prezydencji zakłada zaś ograniczenie wydatków o 141 mld euro, czyli około 8 proc., w porównaniu z pierwotnym projektem Komisji Europejskiej.

Jak podkreślili przywódcy państw członkowskich, budżet na lata 2028–2034 powinien odpowiadać zarówno na nowe wyzwania stojące przed Wspólnotą, jak i zapewniać środki na realizację dotychczasowych priorytetów. Szczególne znaczenie przypisali polityce spójności, wspierającej rozwój regionów, oraz wspólnej polityce rolnej.

Liderzy zaapelowali o utrzymanie odpowiedniego finansowania tych dwóch polityk. Podkreślono, że odpowiedniemu finansowaniu muszą towarzyszyć przepisy, które ochronią szczególne cele tych polityk oraz umożliwią państwom członkowskim i regionom skuteczne wykorzystanie dostępnych środków.

Jeśli chodzi o sprawiedliwy podział kosztów finansowania unijnego budżetu, przywódcy zadeklarowali gotowość do rozmów o nowych źródłach dochodów UE, zastrzegając jednak, że system ten nie powinien nadmiernie obciążać żadnego z państw członkowskich.

„17” opowiedziała się też za likwidacją rabatów budżetowych, dzięki którym niektóre państwa wpłacają do wspólnej kasy mniej, niż wynikałoby to ze standardowych zasad naliczania składek. – Preferencyjne korekty składek opartych na dochodzie narodowym brutto nie mają miejsca w nowoczesnym i sprawiedliwym budżecie UE – podkreślono w oświadczeniu.

Przywódcy 17 państw zobowiązali się do wspólnego zabiegania o realizację tych czterech postulatów podczas dalszych negocjacji.

Przyszły budżet UE na lata 2028–2034 jest jednym z głównych tematów rozpoczętego w czwartek szczytu w Brukseli. Państwa członkowskie pozostają podzielone w sprawie jego wielkości. Część domaga się ograniczenia wydatków, podczas gdy inne, w tym Polska, sprzeciwiają się cięciom, argumentując, że Unia potrzebuje większych środków na realizację swoich celów.