Przedstawiciele administracji USA przekazali europejskim i ukraińskim rozmówcom, że chcieliby doprowadzić do porozumienia między Wołodymyrem Zełenskim a Władimirem Putinem przed początkiem stycznia – wynika z informacji czterech osób zaznajomionych z przebiegiem rozmów, na które powołuje się „Financial Times”.

Specjalny wysłannik Donalda Trumpa Steve Witkoff oraz jego zięć Jared Kushner wznowili negocjacje. W tym miesiącu spotkali się z przedstawicielami Ukrainy i Rosji w Abu Zabi. Był to powrót do rozmów po ośmiomiesięcznej przerwie spowodowanej wojną z Iranem.

Po porażce republikanów w listopadowych wyborach połówkowych kontrolę nad Izbą Reprezentantów i Senatem przejmą demokraci. Mogą oni zwiększyć wsparcie dla Ukrainy i nasilić presję na Rosję, a także wykorzystać uprawnienia Kongresu do kontrolowania polityki zagranicznej Trumpa oraz interesów biznesowych Witkoffa i Kushnera.

Czytaj więcej

Rosyjskie rakiety w rejonie manewrów Koalicji Chętnych. Czym jest ćwiczenie KOALICJA 26.2

„Trump się spieszy, Putin nie”

Prezydent USA spotkał się w tym tygodniu z Władimirem Putinem w Chinach. Po rozmowach przekonywał europejskich liderów, że rosyjski przywódca zadeklarował gotowość do pokoju i stanowczo naciskał, by Europa nie „traciła pieniędzy” na pomoc dla Ukrainy, ale zaakceptowała koncepcję pokojową Trumpa. 

W ostatnich dniach Witkoff i Kushner odbyli również serię spotkań z przedstawicielami Rosji, Ukrainy i państw europejskich, m.in. w Moskwie, Dublinie i Berlinie. Podczas rozmów podkreślali, że porozumienie powinno zostać osiągnięte szybko.

– Amerykanie mocno naciskają. Istnieją jednak obawy, że osiągnięcie porozumienia będzie wymagało bardzo daleko idących ustępstw ze strony Ukrainy – powiedział jeden z europejskich urzędników po spotkaniu z wysłannikami Trumpa. Inny rozmówca podsumował sytuację krótko: – Amerykanie się spieszą, Putinowi się nie spieszy.

W Kijowie rośnie niepokój, że Zełenski może zostać zmuszony do zaakceptowania warunków Moskwy jeszcze przed przejęciem kontroli nad Kongresem przez demokratów. – Trump lubi Putina i chce zakończyć to wszystko do stycznia – powiedział wysoki rangą ukraiński urzędnik. Jego zdaniem Rosja może uzyskać korzystniejsze warunki, jeśli porozumienie zostanie zawarte przed końcem roku.

Czytaj więcej

Rosja przekracza kolejne czerwone linie. Generał wskazuje, co powinna zrobić Polska

Rosja domaga się terytorium i ograniczenia NATO

Moskwa nie zrezygnowała z kluczowych żądań. Putin oświadczył po spotkaniu z Trumpem i chińskim przywódcą Xi Jinpingiem, że Ukraina oraz jej europejscy sojusznicy muszą zaakceptować „kompromisy” i „realia”. Chodzi przede wszystkim o oddanie Rosji terytoriów w Donbasie, wykluczenie przyszłego członkostwa Ukrainy w NATO oraz ograniczenie liczebności jej sił zbrojnych.

Kreml chce również zmian w powojennym porządku bezpieczeństwa Europy, w tym wycofania części wojsk i uzbrojenia NATO ze wschodniej flanki Sojuszu.

Według rozmówców „Financial Times” Rosja zamierza wykorzystać planowaną falę nalotów, by zwiększyć swoją przewagę negocjacyjną. To dodatkowo zmniejsza szanse na szybkie porozumienie. Rozmowy dopiero zaczęły obejmować szersze kwestie bezpieczeństwa europejskiego, które Putin uznaje za niezbędny element ostatecznego układu.

Czytaj więcej

Były pułkownik FSB o sytuacji Rosji. „Poziom histerii Putina rośnie”

Spór o gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy

Waszyngton rozważa jednoczesne negocjowanie kwestii terytorialnych i przyszłego systemu bezpieczeństwa w Europie. Amerykańscy przedstawiciele sugerują, że Rosja miałaby być gotowa zaakceptować gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy wzorowane na art. 5 traktatu NATO, przewidującym wzajemną pomoc w przypadku ataku.

Kushner powiedział w Berlinie, że Trump jest otwarty na takie rozwiązanie, a Amerykanom udało się przekonać Rosjan do samej koncepcji gwarancji. Moskwa szybko jednak zakwestionowała tę deklarację. Wiceszef rosyjskiego MSZ Siergiej Riabkow oświadczył, że nawet rozwiązanie przypominające quasi-członkostwo Ukrainy w NATO jest dla Rosji nie do przyjęcia. Dodał, że rozmowy o gwarancjach bezpieczeństwa będą możliwe dopiero wtedy, gdy Kijów uzna, że nigdy nie przystąpi do Sojuszu.

Sama Ukraina, jak oświadczył po szczycie koalicji chętnych w Berlinie Zełenski, nie jest pewna, czy Kijów i Waszyngton tak samo rozumieją sformułowanie „gwarancje bezpieczeństwa na wzór artykułu 5 NATO”.

Europejskie państwa domagają się formalnego udziału w negocjacjach, podkreślając, że porozumienie dotyczące bezpieczeństwa kontynentu nie może zostać wypracowane bez ich udziału. Putin nie zadeklarował jednak jeszcze rozszerzenia rozmów. Trump miał z kolei rozważać dyskusję o zakończeniu wojny z europejskimi przywódcami podczas grudniowego szczytu G20 w Miami. Francuski urzędnik wykluczył jednak negocjacje w tej sprawie, wskazując, że Ukraina nie została zaproszona na spotkanie.