Po raz kolejny obce rakiety naruszyły polską przestrzeń powietrzną. Jesteśmy bezradni?

Uważam, że zostały źle określone priorytety. Biorąc pod uwagę ciągłe zagrożenie ze strony Federacji Rosyjskiej,  głównym priorytetem powinna być szybka budowa zintegrowanego wielowarstwowego systemu obrony przeciwlotniczej. Tymczasem pieniądze, które dziś wydajemy na obronność, są rozdawane po równo na różne rodzaje uzbrojenia, bez jasnego określenia priorytetu. Przez to nie osiągamy żadnej zdolności. Moim zdaniem te 43 mld euro z SAFE powinny pójść na obronę przeciwlotniczą. Jeżeli tak się nie stanie, ciągle będziemy obserwowali takie sytuacje, jakie miały miejsce dzisiaj.  

Niestety, teraz musimy się przyzwyczaić do tego, że wojsko nie jest w stanie sprostać temu zagrożeniu, bo nie ma do tego sił i środków. Politycy nas tylko czarują, a efekt jest taki, że pieniądze są lokowane w inne zdolności, a nie na rozbudowę kluczowej, czyli budowę wielowarstwowej obrony powietrznej.

Co musiałoby się stać, aby uruchomić art. 5 NATO. Rakieta musi spaść na dom i kogoś zabić?

To jest bardziej złożone. Musi dojść do zdarzenia, po którym w rzetelny sposób zostanie potwierdzone, że dany obiekt jest z Federacji Rosyjskiej albo Białorusi. Dzisiaj to jest trudne do weryfikacji. Chociaż mamy do czynienia z naruszeniem terytorium Polski, nie ma na razie stuprocentowej pewności, czyj to obiekt. Musi zostać to zbadane przez prokuratorów. A to pewnie długo potrwa.

Czytaj więcej

Polska przestrzeń powietrzna naruszona. Dwa polskie i dwa szwedzkie myśliwce broniły Polski

Ale przecież 30 lipca rakieta manewrująca, która spadłą we wsi Tarnawa – Kolonia była rosyjska. Dowódca Operacyjny w wywiedzie dla „Rzeczpospolitej” potwierdził, na 80 proc., że atak był intencjonalny.

Jeżeli mieliśmy potwierdzenie, że rakieta była rosyjska, wleciała celowo, osiągnęła cel i wybuchła, to powinniśmy bardzo surowo zareagować. Ale niestety zabrało konsekwencji w działaniach naszych władz. Powinniśmy uruchomić artykuł 4 NATO, czyli konsultacje sojusznicze, a następnie w ramach negocjacji dążyć do tego, żeby został uruchomiony artykuł 5 Traktatu Waszyngtońskiego.

Czy w takiej sytuacji, jaka miała miejsce w piątek 20 listopada, powinniśmy dążyć do tego, aby odpowiedzieć kinetycznie Rosji w sposób samodzielny? Narażając się na to, że Sojusz nie stanie po naszej stronie?

Nie powinno być dylematu, czy Sojusz stanie po naszej stronie. Nie powinniśmy kinetycznie uderzać w Rosji, tylko wykorzystać całą paletę innych możliwości oddziaływania. Po takim zdarzeniu wprowadziłbym bardzo prostą zasadę, że zamykamy wszystkie przejścia na granicy z Rosją, tak jak zapowiedziała to Estonia czy Finlandia. Odcinamy ich. Zamykamy przejścia kolejowe i drogowe, na przykład na tydzień. Bo Rosji chodzi o to, żeby testować naszą cierpliwość i nie ponosi z tego powodu żadnych konsekwencji. Nasz brak reakcji świadczy o słabości. Pytam, co zrobiła dzisiaj dyplomacja, jakie podjęła działania? Czy został wezwany ambasador, czy zostały wprowadzone sankcje? Czy złożyliśmy skargę na forum ONZ? To nie jest tak, że my jesteśmy zupełnie bezbronni, możemy skorzystać z całej drabiny działań eskalacyjnych. Nie wierzę, że akceptujemy rosyjskie rakiety, które naruszają naszą przestrzeń powietrzną.

Odnoszę wrażenie, że Rosja doskonale wie, iż Polska podejmuje tylko działania polityczne, a nie idą za tym bardziej ostre retorsje. Dlatego Moskwa przekracza kolejne czerwone punkty.

Sojusz nie zareaguje, jeżeli Polska nie będzie reagować. Trzeba wstać z kolan i przestać być biernym, politycznie poprawnym. Pytam, co zrobiliśmy, gdy okazało się, że rakieta manewrująca wleciała do Polski 30 lipca?

Czytaj więcej

Gen. Nowak: Mogliśmy otworzyć ogień do ukraińskiego MIG-a. Nie widzieliśmy go

Moim zdaniem nic. Chyba przyjęliśmy narrację naszych sojuszników, że nie było to działanie intencjonalne i nie warto eskalować.

No właśnie. To pokazuje, że polityka rządu wobec Rosji jest zła. Potrzebujemy stanowczej reakcji. Na początku noty dyplomatycznej, wezwania ambasadora, a potem, jeżeli nic się nie zmieni – zamknięcia granic i pokazanie Rosji, że każdy taki incydent będzie się wiązał dla nich z konkretnymi stratami. Równocześnie budowanie koalicji państw bałtyckich i Finlandii, aby ich odciąć od systemu gospodarczego Europy, od systemu bankowego. Na początku na tydzień, a jak nic się nie zmieni na dwa tygodnie, albo na miesiąc. Nie możemy tolerować agresywnej polityki Rosji wobec Europy i NATO.

Jarosław Gromadziński

Generał broni rezerwy Wojska Polskiego, doktor nauk społecznych, w latach 2016–2018 dowódca 15. Brygady Zmechanizowanej, w latach 2018–2022 dowódca 18. Dywizji Zmechanizowanej, w latach 2023–2024 dowódca wielonarodowego Eurokorpusu. 31 stycznia 2025 r. zakończył zawodową służbę wojskową. Jest członkiem zarządu grupy Defence24.