Jaki Paryż przetrwa dzisiejsze zmiany

„HhHh” – dramat o planowanym zamachu na Heydricha w czasie II wojny światowej, oparte na prawdziwych zdarzeniach kryminały o policjantach ścigających gangi narkotykowe i walczących z przestępczością w ubogich dzielnicach Marsylii. Wreszcie nakręcony trzy lata temu „Listopad” o działaniach francuskich służb specjalnych po zamachach terrorystycznych 2015 r.  A teraz pokazuje pan „Psa 51”, który jest adaptacją powieści science fiction? 

Jestem bardzo przywiązany do tego, co rzeczywiste, prawdziwe. Dlatego też mam wrażenie, że moja dystopia też bardziej przypomina refleksję na temat teraźniejszości niż science fiction. Tworząc film krytykujący społeczeństwo przyszłości, próbowałem po prostu przesunąć granice współczesności. Przyjrzeć się temu, z czym ludzie zmagają się już dzisiaj, a co w niedalekiej przyszłości może stać się wielkim zagrożeniem.

Co sprawiło, że w ogóle zainteresował się pan dystopijną powieścią Laurenta Gaudé?

Zaciekawili mnie przede wszystkim bohaterowie. To oni są zawsze dla mnie ważni, muszę być z nimi, zrozumieć emocje, jakie nimi miotają. A wreszcie nienawidzić ich albo pokochać, poczuć z nimi głęboką więź. W książce Laurenta zaciekawiły mnie główne postacie – Zem i Salia. Wciągnęła mnie ich relacja. Ale fascynujące wydało mi się również otaczające ich uniwersum. W powieści zobaczyłem mnóstwo dobrych pomysłów, grę z przeznaczeniem, ciekawe obserwacje społeczne. Przyjemność była więc pełna. Pomyślałem, że warto na taki film poświęcić dwa i pół roku życia.

W „Psie 51”, gdzie trwa policyjne śledztwo, pokazuje pan podzielone, warstwowe społeczeństwo. Punkty kontrolne oddzielają tu trzy strefy Paryża: dzielnicę zamieszkaną przez ludzi ultrabogatych i wpływowych, strefę, w której żyje klasa średnia i świat ludzi biednych, pomijanych, pokrzywdzonych.

Takie podziały już teraz towarzyszą naszemu życiu. Różnym klasom społecznym coraz trudniej jest się między sobą porozumieć i zmieszać. Przecież wszędzie powstają dziś zamknięte osiedla, gdzie w wielkim luksusie żyją bardzo bogaci ludzie. Te osiedla są otoczone murami, mogą do nich wjechać tylko mieszkańcy, ewentualnie ich goście. Tak więc punkty kontrolne między strefami, jakie trzeba pokonywać w „Psie 51”, właściwie już istnieją. My tylko ten problem wyolbrzymiliśmy. Mamy też w naszym filmie bransoletki z geolokalizacją czy system rozpoznawania twarzy.

Co w dystopijnej rzeczywistości najbardziej pana przeraża?

No właśnie ten podział na strefy. Jestem zaniepokojony, widząc społeczeństwa, w których klasy społeczne zamykają się w gettach i mają coraz większe problemy z integracją i porozumieniem się. Podkreślają różnice, budują między sobą dystans. Tym ważniejsze było dla mnie pokazanie dwojga bohaterów, którzy razem prowadzą dochodzenie w sprawie morderstwa i coraz bardziej się do siebie zbliżają. Mimo że pochodzą z dwóch różnych światów: Salia jest agentką z uprzywilejowanej strefy 2, Zem – zgorzkniałym policjantem z najgorszej strefy 3. A więc można znieść bariery. Poprzez dwoje tych bohaterów granych przez Gilles’a Lellouche’a i Adele Exarchopoulos chciałem do dystopii dodać odrobinę utopii: opowiedzieć prostą historię, w której te dwie bardzo różne osoby stają się dla siebie ważne i próbują się wzajemnie uleczyć, tworząc więź, jaką warto przenieść do dzisiejszego, podzielonego świata.

Jednak pana filmowy Paryż jest zaprzeczeniem tego, co dziś kojarzy się z tym miastem: piękna, wolności, tolerancji.

Nie miałem na celu zniszczenia wizerunku Paryża. W filmie pojawiają się momenty, kiedy Paryż jest prezentowany jako wspaniała metropolia, a Gilles Lellouche nawet wypowiada kwestię: „Zapomniałem, jak piękne jest to miasto”. I powinniśmy pamiętać, że żyjemy we wspaniałej kulturze. Nie tylko zresztą my: na świecie jest wiele niezwykłych miejsc. Dużo zależy od nas i naszego spojrzenia. I mam nadzieję, że w „Psie 51” mimo wszystko jest sporo nadziei. Dwoje głównych bohaterów do tej dystopii wnosi szczyptę utopii – przeświadczenie, że Paryż musi pozostać Paryżem: Miastem Świateł z całym swoim pięknem i wolnością.

Czytaj więcej

Film

Kino 2025: Wielki film Smarzowskiego „Dom dobry" skandalicznie pominięty w Gdyni

W 2025 roku w polskim kinie wyraźnie czuło się nadchodzącą zmianę pokoleniową, ale mistrzowie wci...

W powieści Laurenta Gaudé sztuczna inteligencja wciąż odgrywa rolę dość marginalną. W pana filmie jej system o nazwie ALMA jest potęgą.  Myśli pan, że AI wkrótce opanuje nasze życie?

Książka Laurenta jest błyskotliwa w swoich dygresjach i alegorycznych analizach społeczeństwa, ale chciałem nieco przybliżyć jego świat do rzeczywistości. A ponieważ trudno wyobrazić sobie przyszłość bez olbrzymiej ekspansji sztucznej inteligencji, wprowadziłem ją w sposób dość konsekwentny.W „Psie 51” ALMA całkowicie przejmuje kontrolę nad działaniami policji i sądownictwa.

Uważa pan, że AI naprawdę znajdzie kiedyś swoje miejsce w systemie sądowniczym?

Nie. Bo uważam, że sprawiedliwość powinna być zarezerwowana dla ludzkiego sumienia, wolnej woli i moralności. Wszyscy wiemy, że AI to potężne narzędzie. I w zależności od tego, jak zostanie wykorzystane, przyniesie nam korzyści, może nawet będzie w stanie ratować wiele ludzkich istnień. Ale też z pewnością spowoduje mnóstwo szkód. Dlatego trzeba kontrolować, jak i przez kogo to narzędzie będzie wykorzystywane. Byłbym jednak arogancki, przewidując jakieś konkretne scenariusze. W filmie skupiliśmy się głównie na systemie sprawiedliwości i dochodzeniach policyjnych, ale – jak powiedziałem – ja sam wierzę, że w dążeniu do sprawiedliwości wolna wola i ludzkie sumienie muszą pozostać kluczowe.

Skoro mówimy o sztucznej inteligencji: czy wyobraża pan sobie, że w przyszłości w filmach bohaterowie mogliby być generowani przez AI, a nie grani przez aktorów?

Podobno jest już film, którego gwiazdę stworzono w całości przy użyciu AI, co wzbudziło niepokój i protesty aktorów…