Umowa, którą Duma zdecydowała się wypowiedzieć, została zawarta w 2000 roku i zobowiązywała obie strony do trwałego pozbycia się co najmniej 34 ton plutonu, który mógł być wykorzystany do celów wojskowych, poprzez jego przetworzenie i unieszkodliwienie, tak aby materiał ten nie mógł być ponownie wykorzystany do celów militarnych, w tym do produkcji broni jądrowej. PMDA weszła w życie w 2011 roku.
Umowa PMDA: Do czego można wykorzystać 34 tony plutonu?
W 2016 roku Rosja zawiesiła obowiązywanie porozumienia, uzasadniając to sankcjami USA i „nieprzyjaznymi działaniami wobec Rosji”, a także rozszerzeniem NATO i zmianą sposobu, w jaki USA wykorzystują własne zasoby plutonu.
Broń atomowa na świecie
Porozumienie było elementem serii umów zawartych przez USA i Rosję, których celem była redukcja arsenałów nuklearnych i zapobieganie rozprzestrzenianiu broni jądrowej. Najważniejsza z takich umów New START ma przestać obowiązywać w 2026 roku, ale Rosja zadeklarowała gotowość do dalszego jej przestrzegania, jeśli to samo zrobią USA. Umowa ta nakłada ograniczenia na liczbę głowic jądrowych i ich tzw. nośników, czyli rakiet balistycznych, ciężkich bombowców i okrętów podwodnych.
Czytaj więcej
Rosja jest gotowa stosować się do limitów ilościowych wprowadzonych przez układ New START jeszcze przez rok po wygaśnięciu układu, co nastąpi 5 lut...
34 tony plutonu to ilość wystarczająca, według amerykańskich szacunków, do produkcji nawet 17 tys. głowic atomowych. Pluton, którego dotyczyła umowa pochodził z rozbrojonych – w ramach ograniczenia zbrojeń po zimnej wojnie – głowic atomowych. Jego magazynowanie było kosztowne. Posiadanie przez obie strony takich ilości plutonu, który można było wykorzystać w celach wojskowych, stwarzało też ryzyko ponownego atomowego wyścigu zbrojeń.
Celem umowy PMDA było przetworzenie plutonu, który może być wykorzystany w celach militarnych na bezpieczniejszy mieszany tlenek uranu i plutonu (MOX), który może być używany jako paliwo w reaktorach jądrowych do produkcji energii elektrycznej.
Ci, którzy chcą wykorzystać Rosję, musza zrozumieć: to się nie uda. Mamy silnego prezydenta, odpowiedzialny parlament i efektywny rząd
W 1986 roku Rosja i USA posiadały w arsenałach nawet 73 tys. głowic atomowych. Obecnie liczba posiadanych przez oba państwa głowic atomowych wynosi ok. 10 tysięcy.
Rosja: Okoliczności się zmieniły, już dawno powinniśmy wypowiedzieć umowę
„USA podjęły szereg nowych, antyrosyjskich kroków, które fundamentalnie zmieniły równowagę strategiczną panującą w czasie, gdy porozumienie zawarto i stworzyły dodatkowe zagrożenia dla stabilności strategicznej” – głosi uzasadnienie do ustawy wycofującej Rosję z porozumienia.
– Decyzja (o wypowiedzeniu umowy – red.) jest w interesie naszego kraju. Jesteśmy suwerennym państwem. Ci, którzy chcą wykorzystać Rosję, muszą zrozumieć: to się nie uda. Mamy silnego prezydenta, odpowiedzialny parlament i efektywny rząd – oświadczył Wiaczesław Wołodin, przewodniczący Dumy.
Wołodin dodał, że decyzja Dumy ws. umowy jest podjęta ze względu na interes obywateli Federacji Rosyjskiej. Jak dodał, porozumienie należało wypowiedzieć dawno temu.
