Prawie 973 mln złotych, czyli ok. 2 proc. dochodów budżetu, trafiło w ub. roku do organizacji pożytku publicznego (OPP) w ramach rozliczeń PIT za 2020 r. – przypomina firma Grant Thornton, która już po raz trzeci przeprowadziła badanie sprawozdań finansowych organizacji uprawnionych do pozyskiwania darowizn w ramach PIT. Jego wyniki „Rzeczpospolita" opisuje jako pierwsza.
Podobnie jak w poprzednich edycjach raportu „1 procent pod lupą" (z 2015 i 2016 r.) również teraz eksperci Grant Thornton objęli uproszczonym audytem sześć największych oraz setkę losowo dobranych OPP. I podobnie jak wtedy okazało się, że zarówno dostępność, jak też jakość rozliczeń finansowych organizacji pożytku publicznego pozostawia wiele do życzenia.
Wypada nawet gorzej niż przed pięcioma laty. Średnia ocena w badaniu z 2021 r. wyniosła 4,8 pkt na 10 możliwych, czyli była nieco niższa niż w 2016 r. (5,2 pkt).
Czytaj więcej
Od tego roku to fiskus wypełni za nas PIT automatycznie. Polacy w ogóle nie muszą się zajmować rocznym zeznaniem podatkowym, jeśli nie chcą.
Jak zwracają uwagę eksperci Grant Thornton, przeciętne sprawozdanie OPP nie zawiera nawet połowy informacji, które powinny się tam znaleźć. Co prawda organizacje dość często informują o tendencjach zmian w swych przychodach i kosztach, o finansach związanych z realizacją funduszu statutowego, to bardzo rzadko rzetelnie przygotowują sprawozdania ze źródeł i struktury przychodów oraz z tego, jak wyglądają ich koszty administracyjne, w tym koszty płac zarządu i pracowników, koszty zleceń dla podmiotów zewnętrznych.
Raport zwraca jednak uwagę na znaczącą pozytywną zmianę – zdecydowaną poprawę standardów sprawozdawczości największych OPP, które w badaniu sprzed pięciu lat wypadały niekiedy poniżej ogólnej średniej. Teraz większość z nich uzyskała maksymalną lub prawie maksymalną ocenę. Za wzorowe (10/10 pkt) audytorzy Grant Thornton uznali sprawozdania Caritas Polska i Fundacji Polsat.
Ta pierwsza zrobiła największy postęp, gdyż w badaniu z 2016 r. dostała jedynie 2 pkt. – Jako jedna z największych organizacji pomocowych w Polsce Caritas cały czas rozwija się i profesjonalizuje. Finanse i sprawozdawczość to jeden z głównych obszarów rozwoju w aktualnych planach strategicznych naszej organizacji. Wdrażamy standardy światowej konfederacji Caritas Internationalis, do której należymy, rozwijamy dział księgowości, informatyzujemy się, unowocześniamy procedury. To wszystko wpływa na jakość naszej sprawozdawczości finansowej – wyjaśnia Ireneusz Krause, zastępca dyrektora Caritas Polska. Bardzo dużą poprawę widać w ocenie Polskiego Czerwonego Krzyża (z 4 na 9 pkt). Jak wyjaśnia Marzena Jurczak z działu finansowego Zarządu Głównego PCK, w 2017 r. dokonano zmiany w „Polityce rachunkowości PCK", w której przyjęto nowy wzór sprawozdań finansowych, w tym zmiany prezentacji danych w rachunku zysków i strat.
Największe OPP dbają też o dostępność swoich sprawozdań, co dużo gorzej wygląda w ogólnej próbie. Tylko 1 proc. OPP wykazał się pełną transparentnością, publikując sprawozdanie za 2020 r. w bazie rządowej prowadzonej przez Narodowy Instytut Wolności (co jest obowiązkowe), w KRS i na swej stronie internetowej. Według Grant Thornton słaba dostępność i niska jakość sprawozdań OPP wynika głównie z ich braku świadomości wymagań formalnych i braku wiedzy o finansach. Stąd potrzeba merytorycznej pomocy organów państwowych.
