Z da­nych fir­my Bi­blio­te­ka Ana­liz mo­ni­to­ru­ją­cej ry­nek ksią­żek wy­ni­ka, że ich sprze­daż w 2011 r. spa­dła aż o 8 proc., do 2,7 mld zł. – Głów­ny po­wód to za­mie­sza­nie z pod­wyż­ką VAT, w związ­ku z czym wie­lu wy­daw­ców wstrzy­my­wa­ło wy­da­wa­nie no­wo­ści. Sła­be wy­ni­ki za­no­to­wał też ry­nek pod­ręcz­ni­ków. Co­raz wię­cej uczniów oby­wa się bez wła­snych, np. ko­piu­jąc tyl­ko frag­men­ty – mó­wi „Rz" Łu­kasz Go­łę­biew­ski, pre­zes Bi­blio­te­ki Ana­liz.

86 mln dol. we­dług pro­gnoz PwC w 2015 roku ma być war­t pol­ski ry­nek ksią­żek elek­tro­nicz­nych

Do­dat­ko­wo z da­nych fir­my wy­ni­ka, że śred­nia ce­na książ­ki w 2011 r. wzro­sła w po­rów­na­niu z 2010 r. o 12 proc., do kwo­ty 38,4 zł. – Wi­dać tak­że gor­sze wy­ni­ki sprze­da­ży map czy en­cy­klo­pe­dii. Co­raz wię­cej osób wo­li szu­kać te­go ty­pu in­for­ma­cji w In­ter­ne­cie – do­da­je Łu­kasz Go­łę­biew­ski.

Po­dat­ki w gó­rę

Jed­nak głów­ny po­wód spad­ku war­to­ści ryn­ku to zda­niem wy­daw­ców oraz skle­pów zmia­ny po­dat­ko­we. Od 1 stycz­nia 2011 r. za­czę­ła obo­wią­zy­wać 5-proc. staw­ka VAT na książ­ki, jed­nak Mi­ni­ster­stwo Fi­nan­sów zde­cy­do­wa­ło się na wpro­wa­dze­nie okre­su przej­ścio­we­go. Wy­daw­cy mo­gli więc do 30 kwiet­nia sprze­da­wać książ­ki jesz­cze zwol­nio­ne z VAT, ale wpro­wa­dzo­ne do ob­ro­tu przed 1 stycz­nia 2011 r.

Spo­wo­do­wa­ło to na ryn­ku du­że za­mie­sza­nie. – Tak­że ogra­ni­cze­nie ofer­ty, po­nie­waż dłu­go nie by­ło jed­no­znacz­nej in­ter­pre­ta­cji prze­pi­sów przej­ścio­wych, więc wy­daw­cy nie ro­bi­li do­dru­ków – mó­wi Krzysz­tof Je­rzyk, za­ło­ży­ciel skle­pu in­ter­ne­to­we­go Ama­zon­ka.pl. Mi­mo to ten sklep, któ­re­go ok. 60 proc. ofer­ty sta­no­wią książ­ki, za­no­to­wał w ubie­głym ro­ku wzrost sprze­da­ży o 60 proc., do 5,2 mln zł.

Ma­ło no­wo­ści

Tak­że Em­pik, czy­li naj­więk­szy sprze­daw­ca ksią­żek w Pol­sce, mi­mo wszyst­ko uzna­je rok za uda­ny. – W 2011 r. od­no­to­wa­li­śmy 6-proc. wzrost sprze­da­ży eg­zem­pla­rzo­wej w po­rów­na­niu z 2010 r. Je­śli cho­dzi o sprze­daż war­to­ścio­wą, dynamika wy­nio­sła 3 proc. – mó­wi Mo­ni­ka Ma­ria­no­wicz, rzecz­nik Em­pi­ku. Jed­nak sieć przy­zna­je, że od po­cząt­ku 2011 r. wy­daw­cy za­ofe­ro­wa­li o wie­le mniej no­wo­ści i do­pie­ro od paź­dzier­ni­ka po­wró­ci­li do więk­szej dy­na­mi­ki w tym za­kre­sie. – Na nasz wzrost zło­ży­ła się głów­nie bar­dzo do­bra sprze­daż ty­tu­łów z tzw. back ka­ta­lo­gu – do­da­je Mo­ni­ka Ma­ria­no­wicz. W Em­pi­ku śred­nia ce­na de­ta­licz­na brut­to ksią­żek wzro­sła w 2011 r. o nie­speł­na 1 proc.

Fak­tycz­nie  w 2011 ro­ku by­ło mniej no­wo­ści niż za­zwy­czaj. Bi­blio­te­ka Ana­liz nie przy­go­to­wa­ła jesz­cze peł­nej li­sty be­st­sel­le­rów, ale moż­na się spo­dzie­wać, że znaj­dą się na niej ta­kie ty­tu­ły jak: „Każ­dy szczyt ma swój Czu­ba­szek" Ma­rii Czu­ba­szek oraz Ar­tu­ra An­dru­sa, „Ma­rze­nia i ta­jem­ni­ce" Da­nu­ty Wa­łę­sy, „Dal­las 63" Ste­phe­na Kin­ga, jak rów­nież ksią­żki Geo­r­ge'a R.R. Mar­ti­na czy kry­mi­na­ły Ca­mil­li Lack­berg. Jed­ną z le­piej sprze­da­ją­cych się po­zy­cji by­ła w ubie­głym ro­ku także bio­gra­fia Ste­ve'a Job­sa au­tor­stwa Wal­te­ra Isa­ac­so­na.

Wspo­mnia­ne ty­tu­ły przo­du­ją we wszyst­kich li­stach naj­le­piej sprzedających się ksią­żek ostat­nich mie­się­cy naj­więk­szych skle­pów, zarówno tra­dy­cyj­nych, jak i in­ter­ne­to­wych.

Wal­ka o wy­ni­ki

Jed­nak przy­naj­mniej część wy­daw­ców koń­czy­ło rok w gor­szych na­stro­jach. Jak mó­wił Mar­cin Gar­liń­ski, pre­zes Mu­zy, czwar­ty kwar­tał był jed­nym z naj­słab­szych w ostat­nich la­tach, a za­mó­wie­nia przed­świą­tecz­ne tak­że by­ły niż­sze niż wcze­śniej. – W po­łą­cze­niu z za­ob­ser­wo­wa­ny­mi w I pół­ro­czu spad­ka­mi zwią­za­ny­mi z ocze­ki­wa­niem na wpro­wa­dze­nie wyż­szej staw­ki po­dat­ku VAT na książ­ki tak­że ca­łe­go ro­ku?nie?bę­dzie moż­na za­li­czyć do szcze­gól­nie uda­nych – mó­wił szef Mu­zy.

Z ko­lei Wy­daw­nic­two Szkol­ne PWN roz­po­czę­ło re­struk­tu­ry­za­cję. Fir­ma za­prze­sta­nie wy­da­wa­nia i sprze­da­wa­nia li­te­ra­tu­ry po­pu­lar­no­nau­ko­wej oraz praw­ni­czej kie­ro­wa­nej do stu­den­tów pra­wa. Ma się za to skon­cen­tro­wać na wy­da­wa­niu i sprze­da­ży pod­ręcz­ni­ków, tak­że ję­zy­ko­wych. Pla­nu­je wpro­wa­dze­nie ofer­ty również na ta­ble­ty. Jed­nak przewiduje tak­że re­duk­cję za­trud­nie­nia.

Z ko­lei z nie­ofi­cjal­nych in­for­ma­cji wy­ni­ka, że w koń­ców­ce ro­ku więk­szość e­-skle­pów z książ­ka­mi ostro wal­czy­ła o go­tów­kę i na­wet tuż przed świę­ta­mi roz­po­czę­ła wy­prze­da­wa­nie za­pa­sów na­wet z 25-proc. ra­ba­ta­mi. – Wy­glą­da­ło to na pró­bę ra­to­wa­nia wy­ni­ków fi­nan­so­wych – przy­zna­je nie­ofi­cjal­nie je­den ze sklepów.

Trud­no się też dzi­wić takiej sy­tu­acji, sko­ro we­dług ba­dań Bi­blio­te­ki Na­ro­do­wej aż 56 proc. Po­la­ków w wie­ku po­wy­żej 15 lat w 2010 r. nie prze­czy­ta­ło żad­nej książ­ki. Wy­nik jest tro­chę lep­szy niż w 2008 r., kie­dy to 62 proc. nie mia­ło kon­tak­tu z książ­ką. Po­wy­żej sied­miu ty­tu­łów w 2010 r. prze­czy­ta­ło tyl­ko 12 proc. Po­la­ków, wo­bec 11 proc. w 2008 r.

masz pytanie, wyślij e-mail do autora

p.mazurkiewicz@rp.pl

Czytamy nie tylko na papierze

E-booki zdobywają zwolenników

Ich ofer­ta w Pol­sce to już kil­ka­na­ście ty­się­cy ty­tu­łów. Choć ry­nek szyb­ko się roz­wi­ja, to wciąż wie­lu wy­daw­ców uni­ka in­we­sty­cji w tym seg­men­cie.

Jak już pi­sa­li­śmy, we­dług ra­por­tu fir­my Rüdi­ger Wi­schen­bart Con­tent and Con­sul­ting ofer­ta e-ksią­żek w Pol­sce w 2011 r. wy­no­si­ła ok. 7 tys. ty­tu­łów oraz 11 tys. po­zy­cji, do któ­rych wy­ga­sły już pra­wa au­tor­skie. Zda­niem firm sprze­da­ją­cych e-bo­oki, ich licz­ba mo­że być na­wet wyż­sza. Ry­nek elek­tro­nicz­nych ksią­żek w Pol­sce sza­co­wa­ny jest na ok. 6 – 9 mln zł rocz­nie. Po­wód to z jed­nej stro­ny wciąż wą­ska ofer­ta i re­la­tyw­nie wy­so­kie w po­rów­na­niu z wy­daniami papierowymi ce­ny. Z wie­lo­ma au­to­ra­mi wy­daw­cy nie ma­ją pod­pi­sa­nych umów na wy­ko­rzy­sty­wa­nie ich utwo­rów na tzw. no­wym po­lu eks­plo­ata­cji, czy­li cy­fro­wej wer­sji książ­ki. Roz­sze­rza­nie umo­wy o ta­ki aneks to dla wy­daw­cy czę­sto du­ży koszt. Ba­rie­rą są też ce­ny czyt­ni­ków, na któ­re trze­ba wy­dać co naj­mniej kil­ka­set zło­tych. Po wej­ściu Ama­zo­na do Pol­ski zmia­ny na ryn­ku mo­gą jesz­cze przy­spie­szyć. Fir­ma ma du­ży ka­ta­log ty­tu­łów – głów­nie w ję­zy­ku an­giel­skim, a jej czyt­nik Kin­dle w tej chwi­li kon­tro­lu­je po­nad 40 proc. świa­to­we­go ryn­ku te­go ty­pu sprzę­tu. We­dług PwC w Pol­sce war­tość ryn­ku e-bo­oków ma wzro­snąć do 86 mln dol. w 2015 r.