Europejski Nadzór Bankowy ma być jednym z elementów Europejskiego Systemu Nadzoru Finansowego – nowej struktury, która uchronić ma Europę przed wstrząsami podobnymi do tych z przełomu lat 2008 i 2009.
Zgodnie z rozporządzeniem Komisji Europejskiej (wejdzie w życie 1 stycznia 2011 r.) EBA zastąpić ma funkcjonujący obecnie Komitet Europejskich Nadzorów Bankowych i zyskać dużo szersze kompetencje. Jego zadaniem będzie tworzenie wiążących standardów technicznych dla branży, egzekwowanie stosowania europejskiego prawa finansowego przez narodowe organy nadzoru oraz rozstrzyganie sporów. W sytuacjach zagrożenia EBA będzie mógł – z pominięciem lokalnych nadzorów – zobowiązywać do określonych działań instytucje finansowe.
Utworzenie EBA obniży ogólne koszty nadzoru nad europejskim rynkiem, a wspólny katalog zasad powinien zapobiec zaburzeniom i tzw. wyścigowi na dno – czyli tendencji do nadmiernego liberalizowania wymagań wobec instytucji finansowych przez państwa starające się o przyciągnięcie kapitału.
Analitycy niemieckiego Centrum fur Europaische Politik wskazują jednak, że EBA nie zdoła uwolnić się od wpływu narodowych interesów – w jego centralnym organie zasiadać będą bowiem szefowie narodowych urzędów nadzoru, zagrażając procesowi podejmowania decyzji – piszą eksperci CEP. Z tego samego powodu niebezpieczne jest powierzanie EBA uprawnień do wydawania bezpośrednich poleceń instytucjom finansowym. Zdaniem CEP, banki mogą stać się bowiem ofiarą politycznych przepychanek.
Wątpliwości analityków CEP budzi też procedura podejmowania przez EBA decyzji w sytuacjach zagrożenia. EBA mógłby wówczas zwykłą większością głosów wydawać polecenia lokalnym urzędom nadzoru. Gdyby jednak wiązało się to z obciążeniem budżetu Państw Członkowskich, mogłyby one złożyć odwołanie. Zawieszałoby ono decyzję EBA, a ostateczną decyzję podejmowałaby Rada Unii Europejskiej.
