Ustrój i kompetencje

Konsultacje czasem są konieczne

Gmina może tworzyć jednostki pomocnicze: sołectwa oraz dzielnice, osiedla i inne. Taką jednostką może być również miasto położone na jej terenie
Jednostkę pomocniczą tworzy rada, podejmując w tej sprawie uchwałę. Ustawa wymaga, aby decyzję w tej kwestii poprzedzały obligatoryjne konsultacje przeprowadzone z mieszkańcami, chyba że jednostka pomocnicza jest tworzona z inicjatywy mieszkańców.
Szczegółowe zasady tworzenia, łączenia, podziału oraz znoszenia (likwidacji) jednostki pomocniczej określa statut gminy. [srodtytul]Statut to podstawa[/srodtytul]
[link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=57E380598D3B109D054326CD63D28B4D?n=1&id=163433&wid=327597]Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. DzU z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.)[/link] stanowi, że aktem kreującym jednostkę pomocniczą gminy jest jej statut. Zgodnie z treścią jej art. 35 ust. 1 określa on organizację i zakres działania sołectwa, dzielnicy, osiedla czy miasta. Ustęp 3 omawianego artykułu precyzuje natomiast, jaka powinna być jego treść. Należy w nim określić nazwę i obszar jednostki, zasady i tryb wyborów jej władz, organizację i zadania, zakres zadań przekazanych do realizacji przez gminę oraz sposób, w jaki mają być one wykonywane. Statut powinien także określać zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej. Może również przewidywać utworzenie w ramach sołectwa, dzielnicy czy osiedla jednostki niższego rzędu. Ustawa o samorządzie gminnym określa także ustrój sołectw, dzielnic i osiedli. Zgodnie z art. 36 usg organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym – sołtys. Ponadto przepis ten przewiduje, że sołtysa w jego działaniach ma wspierać rada sołecka. [srodtytul]Różne modele ustrojowe[/srodtytul] Sołtys oraz rada sołecka pochodzą z powszechnych wyborów, w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, są wybierani spośród nieograniczonej liczby kandydatów przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Sołtys i dodana mu do pomocy rada pełnią funkcję organu wykonawczego w sołectwie. Organem uchwałodawczym jest zebranie wiejskie. Mamy tutaj zatem element obligatoryjnej demokracji bezpośredniej. Ustawodawca odmiennie uregulował ustrój dzielnic i osiedli. Tutaj zarówno organ uchwałodawczy (rada), jak i wykonawczy (zarząd) pochodzą z wyborów. Jedynie status osiedla może przewidywać, że jego organem uchwałodawczym będzie ogólne zebranie mieszkańców. Żaden przepis ustawy nie określa natomiast zasad przeprowadzania wyborów rady dzielnicy, osiedla i zarządu. Artykuł 37 ust. 1 określa jedynie, że liczba członków rady jest uzależniona od liczby mieszkańców jednostki pomocniczej, jednak nie może przekraczać 21 osób. Liczba członków zarządu nie została w ustawie sprecyzowana. Należy zatem przyjąć, że powinien ją określać statut jednostki. Pamiętać należy jednak, że za organ kolegialny uznaje się taki, który liczy przynajmniej trzech członków, oraz o tym, że liczbę członków zarządów powiatówi województw ustawodawca określił na trzy do pięciu osób. Zarządy dzielnic i osiedli nie powinny być chyba liczniejsze. [srodtytul]Wybory i kadencja[/srodtytul] Organy jednostek pomocniczych gmin powinny pochodzić z wyborów (poza zebraniem wiejskim). Ustawodawca określił jedynie podstawowe zasady przeprowadzania elekcji sołtysa i rady sołeckiej. Milczy natomiast na temat zasad przeprowadzania wyborów do władz dzielnic i osiedli. Należy zatem przyjąć, że mogą być one zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie. Wszystko zależy od postanowień statutu. Może on bowiem przewidywać, że zarówno rada, jak i zarząd pochodzą z wyborów bezpośrednich, może również przewidywać, że z takich wyborów pochodzi jedynie rada, a zarząd jest wybierany pośrednio, przez członków przedstawicielskiego organu uchwałodawczego. Rozstrzygnięcie w tym zakresie należy do rady gminy, która powinna również określić czas trwania kadencji organów jednostek pomocniczych gminy. [ramka][b]Uwaga[/b] Stałe przebywanie na obszarze sołectwa to stan faktyczny, który z woli ustawodawcy wywołuje skutki prawne (prawo wyboru sołtysa), niezależnie od tego, czy jest prawnie potwierdzony (zameldowanie) czy też, mimo takiego obowiązku, nie. Innymi słowy naruszenie obowiązku meldunkowego nie skutkuje utratą praw wyborczych w sołectwie.[/ramka]
Źródło: Rzeczpospolita

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL