fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Opinie

SN i KRS - najważniejsze zmiany w sądownictwie w 2018 r.

123RF
W 2018 r. wśród dziedzin życia społecznego regulowanych prawem konstytucyjnym największe zmiany objęły władzę sądowniczą, co wynikało z faktu wejścia w życie ustaw, uchwalonych jeszcze w grudniu 2017 r., dotyczących Krajowej Rady Sądownictwa oraz Sądu Najwyższego.

W KRS po raz pierwszy zasiedli sędziowie, którzy nie zostali wybrani przez swoje środowisko, lecz przez Sejm. Bojkot wyborów do nowej KRS spowodował, że znaleźli się w niej głównie przedstawiciele sądów rejonowych. Nie ma w niej w ogóle sędziów sądów wojskowych i Sądu Najwyższego, mimo że wymaga tego art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji. Rodzi to pytania o możliwość rzetelnego przeprowadzania naborów na wyższe stanowiska sędziowskie.

W samym Sądzie Najwyższym zmiany dotknęły przede wszystkim jego organizacji. Słusznie zlikwidowano Izbę Wojskową, której zadania z powodzeniem może wykonywać Izba Karna. Interesującym pomysłem było stworzenie Izby Dyscyplinarnej, choć zupełnie niepotrzebnie uprzywilejowano sędziów w niej orzekających. Najbliższe miesiące pozwolą stwierdzić, czy stanie się ona neutralnym ośrodkiem rzetelnej walki z patologiami, czy raczej jednostką dyscyplinującą niepokornych sędziów. Jeżeli spełni się ten drugi scenariusz, szansa na uzdrowienie systemu sądownictwa zostanie zaprzepaszczona na kolejne lata.

Nowa ustawa o Sądzie Najwyższym stworzyła także nowy środek odwoławczy w postaci skargi nadzwyczajnej. Pozwala ona na kwestionowanie prawomocnych orzeczeń dotkniętych szczególnie poważnymi wadami, w tym m.in. wyroków, które są sprzeczne z Konstytucją. Oznacza to przyznanie obywatelom dodatkowego instrumentu ochrony praw i wolności, uzupełniającego już przysługującą im skargę konstytucyjną. Jest to krok w dobrą stronę. Niektóre szczegółowe rozwiązania dotyczące skargi nadzwyczajnej psują jednak jej pozytywny obraz. Możliwość wzruszenia za jej pomocą orzeczeń zapadłych nawet 20 lat temu zagraża stabilności sytuacji prawnej. Ryzykowne jest także powierzenie ich rozpoznawania składom złożonym nie tylko z sędziów zawodowych, ale i ławników.

Największe kontrowersje wzbudził mechanizm uzależnienia dalszego orzekania przez znaczną część sędziów SN od swobodnego uznania Prezydenta RP. Było to rozwiązanie niekonstytucyjne i dobrze się stało, że obóz rządzący się z niego wycofał. Szkoda, że doszło do tego dopiero pod naciskiem UE i po okresie kilkutygodniowych, niepotrzebnych spięć między SN i rządzącymi. Takie przeciąganie liny nie służyło bowiem dobru wymiaru sprawiedliwości.

- dr Mateusz Radajewski, prawnik, Szkoła Prawa, Uniwersytet SWPS

Źródło: rp.pl
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA