Przykładowo zysk był w bilansie zobowiązaniem firmy (by go oddać do budżetu), natomiast strata była… składnikiem aktywów! Jak to możliwe, że strata była majątkiem? Cóż, państwo dofinansowywało przedsiębiorstwa ze stratą, więc strata ówcześnie to jakby należności.

Stare regulacje zastąpiły nowe, od roku 2004 weszliśmy do Unii Europejskiej. Mamy więc w miarę normalny system podatkowy i nowoczesne standardy rachunkowości. Tyle że ich praktyczna znajomość pozostawia niestety wiele do życzenia. Dają się zauważyć dwie rosnące z roku na rok luki. Z jednej strony, puchną formalne regulacje, a wraz z nimi wymagana odgórnie biurokracja. Z drugiej – trzeba to powiedzieć… maleją kompetencje użytkowników. Istnieją badania naukowe, dowodzące zanikania umiejętności czytania tekstu ze zrozumieniem. Przy zwiększającej się w geometrycznym tempie liczbie norm i przepisów spada zdolność np. księgowych, prawników, doradców podatkowych, urzędników skarbowych i reszty specjalistów do ich przyswojenia, adaptacji i wdrożenia w życie. Czy się to nam podoba, czy nie, staliśmy się społeczeństwem „apkowym”, nie wyłączając, niestety, wielu osób pracujących z przepisami zawodowo.

W efekcie przysłowiowa „księgowa” w tytule tego artykułu działa coraz częściej w oderwaniu od merytorycznego sensu tego, co ma robić. Powiela to samo, co już wie, a czego nie wie – dopyta wujka z internetu. Sęk w tym, że nawet dobre modele językowe mają problem ze złapaniem kontekstu. Algorytmy preferują treści popularne, co nie znaczy trafne, i jak sama nazwa wskazuje, to tylko „inteligencja” sztuczna. Tymczasem w pracy specjalistów nie obędzie się bez własnej.

W kancelarii podatkowej TAX BFC widzimy dwa obszary, w których da się przeciwdziałać opisanym zjawiskom. Pierwszy jest oczywisty i jest nim analiza ekspercka, w której doradcy podatkowi bazują na swoim profesjonalnym osądzie, wielu latach praktyki i dogłębnej, interdyscyplinarnej wiedzy. Narzędzia AI są przydatne, ale jako narzędzia. Przykładem skutecznej walki z „apkowym” podejściem do stosowania prawa są nasze sukcesy w obronie klientów rozliczających tzw. estoński CIT. Zdarzają się niesprawiedliwe i do tego po prostu błędne decyzje organów podatkowych, powielane na zasadzie „kopiuj-wklej”. W konsekwencji, od lat wygrywamy spory na tle estońskiego CIT dzięki bardzo dobrej znajomości ustawy o rachunkowości i perfekcyjnemu prowadzeniu ksiąg rachunkowych. Przepisy podatkowe o ryczałcie spółek polegają na stosowaniu ustawy o CIT łącznie z rachunkowością. Jeśli urzędnicy się w tym gubią, to być może jednym z powodów przy ryczałcie spółek jest wąskie, „maszynowe” podejście do przepisów podatkowych, bez należytej znajomości spraw księgowych.

Drugim kierunkiem jest innowacyjne, ale mądre podejście do machine learning tam, gdzie przynosi to realne korzyści, a wyręczanie w pracy ludzi jest efektywne, celowe i bezpieczne. Takie zastosowanie AI widzimy dla przykładu w dziedzinie ESG. Stawiamy na to, że kwestie ESG coraz bardziej przenikać się będą w niedalekiej przyszłości z systemem podatkowym. Warto przypomnieć, że podatek dochodowy związany z użyciem samochodów służbowych już obecnie uzależniony jest od śladu węglowego auta. ESG operacyjnie wpływa m.in. na opodatkowanie przychodów z licencji czy rozliczenia ulg w działalności strefowej. Naszym zdaniem bodźce podatkowe są naturalnym, drugim po taxonomii, czyli w uproszczeniu mówiąc, po oprocentowaniu i dostępności kredytów, sposobem wpływania przez państwo na wdrażanie w gospodarce zasad zrównoważonego rozwoju. Instrumenty podatkowe coraz częściej będą się odwoływać do standardów ESG. Z tego powodu zaprojektowaliśmy i rozwijamy do ESG własną platformę SaaS pod nazwą Attendi.pl. Opieramy się na standardzie VSME przeznaczonym dla małych i średnich firm. Z naszym pomysłem będzie można się zapoznać podczas Targów Idei ESG w warszawskim Centrum Nauki Kopernik. Impreza ta wraz z towarzyszącą jej konferencją odbywa się już niebawem, 17–18 czerwca. Połączenie przez nas ESG z podatkami dobrze pasuje do tegorocznego hasła tego wydarzenia: Big Ideas, Small Steps. Tak właśnie widzimy drogę do zrównoważonego biznesu: jako małe kroki ku rozwiązywaniu globalnych problemów.

Materiał partnera: TAX BFC