Z tego artykułu dowiesz się:
- Dlaczego wartość i liczba wykrytych przestępstw ubezpieczeniowych dynamicznie rośnie.
- Jak przestępcy wykorzystują skradzione tożsamości i sztuczną inteligencję.
- Jakie nowe kategorie oszustw pojawiły się w ubezpieczeniach.
- Czy stare formy oszustw zostały wyparte przez nowe.
Znakomita większość liczby i wartości ujawnianych przestępstw to usiłowania wyłudzeń. Dzięki działaniom zakładów ubezpieczeń, które z roku na rok doskonalą metody i narzędzia walki z przestępczością, nie skutkowały one stratami finansowymi. Usiłowań wyłudzeń było 38527 o wartości 759 mln zł, zaś wyłudzeń 1557 o wartości 39 mln zł. Takie dane przynosi przygotowany przez Polską Izbę Ubezpieczeń raport o przestępczości ubezpieczeniowej w 2025 r., który publikujemy jako pierwsi.
Nowe oblicze przestępczości ubezpieczeniowej
– Analiza zjawisk obserwowanych w 2025 r. pozwala stwierdzić, że przestępczość ubezpieczeniowa wchodzi w nową, cyfrową fazę – czytamy w raporcie PIU. Tradycyjne wyłudzenia odszkodowań nadal stanowią istotny problem, jednak coraz częściej ujawniane są przypadki oszustw popełnianych już na etapie zawierania umowy. Szczególnie dynamicznie rozwijają się przestępstwa związane z wykorzystaniem danych osobowych, zarówno dotyczące ubezpieczonego, jak i pośrednika. Przestępcy podszywają się pod prawdziwe osoby, używają skradzionych tożsamości lub tworzą tożsamości syntetyczne – łączące prawdziwe dane z fałszywymi. Oznacza to, że oszustwa przy zawieraniu polis stają się coraz bardziej wyrafinowane i trudniejsze do wykrycia – dodają autorzy raportu.
Przestępcy działają na różne sposoby. Często podszywają się pod pośredników ubezpieczeniowych, ale zdarzają się też sytuacje, w których otwarcie oferują „pomoc” w obejściu systemu taryfikacji zakładu ubezpieczeń. W pierwszym wariancie oszust wyłudza składkę od nieświadomego klienta, w drugim pobiera wynagrodzenie za „załatwienie” taniego ubezpieczenia.
Czytaj więcej:
Tylko w pierwszym półroczu liczba firm związanych z AI wzrosła w Polsce o ponad 6 tys., czyli o blisko połowę. To już prawdziwy wysyp: średnio pows...
Pro
Zdalne kanały sprzedaży, porównywarki, komunikatory, media społecznościowe, nowe formy płatności oraz rozwój narzędzi AI sprawiają, że rośnie liczba i dostępność wyrafinowanych metod oszustw tożsamości. Nowe technologie ułatwiają transgraniczną współpracę przestępców, a wzorce działania rozprzestrzeniają się błyskawicznie między rynkami, adaptując się do lokalnych warunków. Prowadzi to do szybkiego wzrostu liczby możliwych scenariuszy przestępstw.
Przestępczość w ubezpieczeniach na życie
Wartość przestępstw wykrytych w 2025 r. w ubezpieczeniach na życie wzrosła do 101 mln zł i była o 31 proc. wyższa niż rok wcześniej. Liczba wykrytych przypadków przekroczyła przy tym 10 tys. Zakłady ubezpieczeń na życie wypłaciły w minionym roku ok. 17,5 mld zł świadczeń. Wykryte przestępstwa stanowią więc niespełna 0,6 proc. tej kwoty.
Ponad połowa wartości wykrytych oszustw w ubezpieczeniach na życie, bo 55 mln zł, dotyczyła zgłoszeń związanych ze zgonem ubezpieczonego. To proceder wykorzystywany od lat. Zwykle sprawcy próbują oszukać ubezpieczyciela, np. kupując polisę już po śmierci danej osoby albo ubezpieczając kogoś w skrajnie złym stanie zdrowia. W przeszłości schemat ten dotyczył głównie prawdziwych osób. Obecnie coraz częściej pojawiają się przypadki zawierania takich umów z wykorzystaniem wygenerowanych lub zmodyfikowanych danych osoby ubezpieczonej. Upozorowany zgon to wyłudzone średnio 38 tys. zł.
Czytaj więcej
Powodzie są najczęstszym i najdroższym zagrożeniem naturalnym w Europie, a ich koszt stale rośnie, bo coraz więcej ludzi i zasobów znajduje się na...
23 mln zł to wartość oszustw związanych ze zgłoszeniem poważnego zachorowania. Produkty ubezpieczeniowe związane z zachorowaniami, w tym na nowotwory, stają się coraz bardziej popularne. Średnio w 2025 r. takie roszczenie opiewało na 22 tys. zł i bazowało na sfałszowanej dokumentacji medycznej. Sprawcy masowo wykorzystują dostępność AI do preparowania dokumentów medycznych. Bezpłatne modele językowe rozwijają się w błyskawicznym tempie i generują coraz lepsze treści, łudząco podobne do autentycznych. Są to opinie lekarskie, wyniki badań czy inne dokumenty opisujące stan zdrowia.
W 2025 r. najczęściej, bo w 58 proc. przypadków sprawcy zgłaszali fałszywe roszczenia za rzekomy pobyt w szpitalu. Przeciętna wartość takiego oszustwa jest relatywnie niska i wynosi prawie 1400 zł.
W minionym roku pojawiła się wśród raportowanych przestępstw nowa kategoria – pakiety zdrowotne i assistance medyczny. Sprawcy wykorzystują rosnącą popularność tego typu produktów w ubezpieczeniach na życie i wyłudzają refundację rzekomo poniesionych kosztów świadczeń, wykorzystując fikcyjne faktury oraz nieprawdziwe dane osobowe.
Przestępczość w ubezpieczeniach majątkowych
W 2025 r. zakłady ubezpieczeń wykryły ponad 30 tys. przestępstw w ubezpieczeniach majątkowych. W porównaniu z 2024 r. ich wartość wzrosła o 17 proc., do 697 mln zł. Zakłady ubezpieczeń wypłaciły w zeszłym roku ponad 36 mld zł świadczeń z tytułu ubezpieczeń majątkowych, wykryte przestępstwa stanowią 1,9 proc. tej kwoty.
Najczęściej wykrywane są przestępstwa związane z ubezpieczeniami komunikacyjnymi. W zeszłym roku stanowiły około 64 proc. liczby i wartości wszystkich przestępstw w ubezpieczeniach majątkowych. Wartość przestępstw związanych z komunikacyjnym ubezpieczeniem OC sięgnęła 144 mln zł przy przeszło 11 tys. wykrytych przypadków. W Autocasco było to odpowiednio 172 mln zł, przy blisko 6 tys. wykrytych oszustw.
Zakłady ubezpieczeń bacznie przyglądają się nietypowym sytuacjom. Podczas gdy statystyczny Polak ma jedną szkodę na kilka lat, to pewna grupa klientów legitymuje się rekordowo wysoką szkodowością. W latach 2023-2025 wytypowano niechlubnych rekordzistów: 9,2 tys. posiadaczy polis OC powoduje po cztery szkody, a blisko 6,1 tys. – pięć i więcej. Do tego 9,4 tys. posiadaczy polis AC ma po cztery szkody, a blisko 8,4 tys. pięć i więcej szkód.
Coraz bardziej popularne wśród przestępców stają się ubezpieczenia inne niż komunikacyjne. W 2025 r. było to blisko 5 tys. przypadków wyłudzeń na kwotę 41 mln zł w ubezpieczeniach mieszkań i domów. Wykryto także 1,2 tys. przypadków o wartości 10 mln zł w ubezpieczeniach OC w życiu prywatnym.
Wyraźnie widoczny jest trend wykorzystywania nowych technologii do udokumentowania fałszywych roszczeń. Dotyczą one przeważnie szkód w mieniu ruchomym oraz w budynkach. Sprawcy najczęściej starają się uprawdopodobnić rzekomo poniesione straty lub zawyżyć wartość odszkodowania w faktycznie zaistniałym zdarzeniu. Używają do tego wygenerowanych lub zmienionych przy pomocy AI zdjęć, ekspertyz i sfałszowanej dokumentacji.
Bardzo popularne staje się na przykład podawanie przepięcia w instalacji elektrycznej jako przyczyny uszkodzenia sprzętu elektronicznego. Często jest to sprzęt uszkodzony w innych okolicznościach, albo wręcz fikcyjny, a jego istnienie udokumentowane jest wygenerowanym zdjęciem czy dowodem zakupu. W minionym roku odnotowano około 200 przypadków wyłudzeń uszkodzeń sprzętu elektronicznego na ponad 620 tys. zł.
Nowoczesne metody wyłudzeń nie wyparły całkowicie metod tradycyjnych – podpaleń i upozorowanych kradzieży. W 2025 r. odnotowano 451 wyłudzeń dotyczących pożarów mienia na kwotę 41 mln zł oraz 51 fikcyjnych kradzieży na 4 mln zł.
