Pianista, który wymyślił pneumatyczne amortyzatory i składane łyżwy

Pomysłodawczynią serii, która powstawała kilka lat, jest Anna Ferens, była szefowa redakcji dokumentu „Jedynki”.

- Chciałam zaprezento­wać w nim ludzi o niezwykłych umysłach, którzy dzięki swojemu talentowi i wiedzy wnieśli ogromny wkład w rozwój zarówno Polski, jak i światowej c­y­wili­za­cj­i – tłumaczyła koncept.

Każdy z dokumentów zrealizowany został przez innego reżysera. Ich zadaniem było stworzenie scenariuszy biografii polskich pionierów z perspektywy zagranicznych naukowców. Było to tym bardziej zasadne, że nieraz daleko od kraju zdobywali umiejętności i zawodową pozycję. Tak było m.in. w przypadku Józefa Hofmanna (bohater III odcinka w reżyserii Pawła Kloca). Ten genialny, a zapomniany powszechnie pianista urodzony w Krakowie, świetnie znany jest muzykom jako niezrównany interpretator Chopina.

- Od urodzenia posiadał najwspanialszy dar od natury, losu – potrafił przekładać muzykę fortepianową na żywy przekaz na najwyższym poziomie – pod każdym względem - mówi Garrick Ohlsson, pianista.

Urodzony w 1876 roku w Krakowie Józef Hofmann, był nieślubnym synem śpiewaczki i dyrygenta krakowskich scen. Miał 3,5 roku jak zaczął grać, 10 - kiedy pojawił się w USA, mając 11 lat dał swój pierwszy koncert w Carnegie Hall i jest rekordzistą do dziś jako ten, który zapełnił tę salę 157 razy. Kronikarze pamiętają, że jego gra wzbudzała taki entuzjazm wśród słuchaczy, że bisy potrafiły trwać dłużej niż koncert – zdarzyło się ich nawet 18. Wyzwalał z instrumentu energię, która udzielała się słuchaczom. O jego dłoniach mawiano, że to „stalowe palce owinięte pluszem”.

- Potrafił sprawić, że fortepian jakby śpiewał - Ward Marston, założyciel Marston Records.

Sergiej Rachmaninow uważał go za najwybitniejszego pianistę świata, chwalił Witold Lutosławski. Glen Goud opowiadał, że miał 6 lat, gdy po raz pierwszy usłyszał jego grę – i zapamiętał, bo była dla niego tak wielkim przeżyciem.

Apogeum kariery Hofmanna przypadło na lata 20. i 30. XX wieku.

- W naszej szkole był ubóstwiany – wspomina 105-letnia Eleanor Sokoloff, wykładow­czyni gry na fortepianie w Curtis Institute of Musi­c, która miała okazję poznać Hofmanna.

Jego najważniejszym profesorem był sam Artur Rubinstein. Miał fenomenalną pamięć – podobno 250 poważnych utworów grał bez nut.

Równolegle interesował się nauką i techniką. Przyjaźnił się z rodziną Steinwayów i starał się udoskonalić swój instrument - opracował nowatorski mechanizm młoteczkowy. Miał na koncie ponad 70 wynalazków, wśród nich tak użyteczne jak pneumatyczne amortyzatory samochodowe, z których korzystano na całym świecie, wycieraczki samochodowe, a także składane łyżwy. Projektował nawet auta.