Myśliwi górą w Sejmie. Koniec konsultacji projektu „Uwaga! Polowanie”

„Projekt ustawy jest ciosem w myśliwych i w polskie łowiectwo”. „Wynika z pobudek ideologicznych, a nie merytorycznych”. „Wprowadza chaos oraz niweczy wysiłki osób związanych z ojczystą przyrodą” – to próbka komentarzy do obywatelskiego projektu nowelizacji prawa łowieckiego, zatytułowanego „Uwaga! Polowanie”. Tego typu wpisy są dominujące – myśliwym i osobom ich popierającym udało się wygrać bezprecedensową batalię o wyniki konsultacji społecznych w Sejmie.

Pobite wszystkie rekordy

Procedurę obowiązkowego poddawania konsultacjom projektów poselskich, komisyjnych oraz obywatelskich wprowadzano w czasach, gdy marszałkiem był Szymon Hołownia z Polski 2050. Jednak prace nad tym rozwiązaniem zaczęły się jeszcze za rządów PiS i związane były z Krajowym Planem Odbudowy. „Większe wykorzystanie konsultacji publicznych” było jednym z tzw. kamieni milowych, na które zgodził się rząd Mateusza Morawieckiego, negocjując z Komisją Europejską warunki dostępu do KPO.

Procedura konsultacji jest dostępna dla każdego na stronie Sejmu. Na wysłanie ankiet jest 30 dni, a ich liczba najczęściej liczona jest w dziesiątkach, najwyżej setkach. Np. w zakończonych niedawno konsultacjach projektu PiS o zakazie sprzedaży małpek wpłynęło zaledwie 98 ankiet, choć wydawałoby się, że propozycja ta jest interesująca dla opinii publicznej.

Dotąd rekordzistą była wniesiona przez posłów Centrum i KO nowelizacja, dopuszczająca depenalizację posiadania niewielkich ilości marihuany na własny użytek. Wpłynęło do niej 22,6 tys. ankiet. Wszystkie sejmowe rekordy pobił jednak obywatelski projekt „Uwaga! Polowanie”.

Już w czasie trwania konsultacji pisaliśmy w „Rzeczpospolitej”, że będą rekordowe. Ostatecznie nadeszło 52,9 tys. ankiet. To nie pierwszy projekt związany z łowiectwem, który wzbudził duże zainteresowanie w czasie konsultacji. Tym razem doszło też do wyjątkowej mobilizacji zwolenników i przeciwników proponowanych rozwiązań.

Obywatelski projekt, pod którym podpisało się ponad 200 tys. osób, przewiduje m.in. zwiększenie odległości polowań od zabudowań z obecnych 150 metrów do 700 metrów, zakaz stosowania nagonki, noktowizji i termowizji, brak zgody na organizowanie odstrzałów dla cudzoziemców oraz zwiększenie wpływu właścicieli gruntów na granice obwodów. Wiele organizacji i instytucji zaangażowanych w zbiórkę podpisów pod projektem publikowało w internecie szczegółowe wskazówki, w jaki sposób wziąć udział w konsultacjach w Sejmie i co wpisywać w konkretne pola. Ich zdaniem zmiana jest konieczna, bo myśliwi są nadmiernie uprzywilejowani i mają zbyt dużą swobodę ingerencji w przyrodę.

– To najlepszy moment, żeby wziąć udział w tych konsultacjach i pokazać, dlaczego nie zgadzamy się na ten projekt – apelował z kolei w nagraniu w internecie p.o. rzecznika prasowego Polskiego Związku Łowieckiego Wacław Matysek.

PZŁ, zachęcając do udziału w konsultacjach, argumentował, że po zwiększeniu odległości od zabudowań polowania staną się niemożliwe na 75 proc. terytorium kraju. Związek sprzeciwiał się też ograniczeniom w budowie ambon czy stosowania noktowizji, argumentując, że rozwiązania te poprawiają bezpieczeństwo oddania strzału, więc ich zakaz przyniesie skutki odwrotne do zamierzonych.

Przeciwnicy zmian zwyciężyli

I – jak wynika z wyników konsultacji, opublikowanych przez Kancelarię Sejmu – ta argumentacja zwyciężyła. Aż 39,3 tys. uczestników, czyli 74,4 proc. stwierdziło, że przyjęcie projektu nie jest potrzebne. Za nim opowiedziało się 12,6 tys., czyli 23,9 proc.

Bardzo podobnie rozłożyły się odpowiedzi na pytanie „czy akceptuje Pani/Pan rozwiązania zawarte w projekcie ustawy?”. Przeciw było 74,4 proc., za – 23,2 proc. Około 60 proc. ankietowanych stwierdziło, że nie zgadza się z przedstawioną w projekcie oceną skutków społecznych, gospodarczych, finansowych i prawnych.

– Tak masowy sprzeciw nie jest tylko efektem głosu myśliwych – mówi Wacław Matysek. – Przeciw projektowi wypowiadali się np. mieszkańcy miast, zaniepokojeni coraz częstszą obecnością dzikich zwierząt, oraz oczywiście rolnicy. Ci ostatni mogli stawiać sobie uzasadnione pytanie, kto pokryje szkody i będzie pilnował upraw w sytuacji, gdy nie będą mogli tego robić myśliwi – dodaje.

Zauważa, że wątpliwości wobec projektu mają jednak nie tylko osoby biorące udział w konsultacjach społecznych. Projekt negatywnie zaopiniowały w pismach do Sejmu m.in. Polskie Towarzystwo Leśne i Ogólnopolskie Porozumienie Organizacji Samorządowych. „Projekt może przyczynić się do wzrostu poczucia bezpieczeństwa, wzmocnienia podmiotowości obywatelskiej i większego znaczenia norm związanych z ochroną zwierząt” – podsumowują w swojej opinii eksperci z Sejmowego Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji. Jednak również oni przestrzegają przed skutkami gospodarczymi. „Proponowane zmiany mogą wywołać istotne negatywne skutki gospodarcze, przede wszystkim wskutek znacznego ograniczenia możliwości wykonywania polowań, a w niektórych obwodach łowieckich – ich całkowitego uniemożliwienia. Wzrost liczebności zwierzyny i ograniczenie możliwości zarządzania jej populacjami mogą prowadzić do zwiększenia szkód w uprawach rolnych i leśnych” – piszą.

Jakie losy mogą czekać projekt? Zgodnie z prawem, pierwsze czytanie projektu obywatelskiego musi odbyć się w ciągu trzech miesięcy od wniesienia do Sejmu, czyli w tym przypadku do połowy grudnia. Najprawdopodobniej zostanie skierowany do komisji, gdzie może utknąć na wiele miesięcy. Na prawdopodobieństwo takiego działania wskazuje sejmowa praktyka dotycząca innych, budzących wiele emocji projektów obywatelskich. 

Michał Suchora, członek komitetu inicjatywy ustawodawczej i współprzewodniczący Zielonych, liczy na przyjęcie projektu przez Sejm i przekonuje, że wyniki konsultacji nie oddają nastawienia opinii publicznej. – Po stronie projektu jest 204 tys. fizycznych podpisów, złożonych przez obywateli – mówi. – Co prawda jego przeciwnicy mieli większość w konsultacjach, jednak liczby nie kłamią. Polski Związek Łowiecki liczy 134 tys. członków i choć intensywnie nawoływał do udziału w konsultacjach, przekonał mniej niż jedną czwartą z nich. Wiemy, że do udziału w nich namawiało też część nadleśnictw, co uważamy za nadużycie. Myślę, że wynik konsultacji byłby inny, gdyby odbywały się po wydarzeniach w Krakowie, bo jednym z elementów projektu są okresowe badania lekarskie i psychologiczne dla wszystkich posiadaczy broni – dodaje.

Podobnie uważają niektóre osoby popierające projekt, biorące udział w konsultacjach społecznych. „Uważam, że czerpanie satysfakcji z zabijania zwierząt dla celów przyjemnościowych jest niemoralne” – napisała jedna z nich. „Jako obywatelka marzę, by, idąc do lasu, nie słyszeć strzelania i nie widzieć rozlanej krwi” – dodała inna uczestniczka.