Przyjmowanie deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami to jedno z zadań, jakie gminy mogą przerzucić na spółkę komunalną czy zakład budżetowy. Potwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny, który rozpatrywał skargę kasacyjną Rady Miejskiej w Lubinie. W orzeczeniu NSA podkreślił, że zgodnie z art. 39 ust. 4 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym wykonywanie indywidualne spraw administracji publicznej gmina może powierzyć np. własnemu zakładowi. NSA uchylił tym wyrok sądu niższej instancji.
Zakres upoważnienia
Rada Lubina powierzyła w uchwale wiele zadań gospodarki odpadami komunalnymi Zarządowi Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji sp. z o. o. Spółka ta miała m.in. określać w drodze decyzji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, gdy właściciel nieruchomości nie złożył stosownej deklaracji. Mogła też ustalać wysokość tej opłaty, gdy pojawiły się uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w złożonej deklaracji. Miała też prawo żądać np. od firmy odbierającej odpady komunalne okazania dokumentów, by można było zweryfikować dane w sprawozdaniach przedsiębiorstwa.
Uchwałę tę zakwestionował wojewoda dolnośląski. W jego ocenie powodowała ona, że zarząd spółki mógł zyskać status organu administracji publicznej w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie, w jakim będzie on wykonywał zadania z upoważnienia rady. Jego zdaniem upoważnienie dane spółce wykraczało poza przyznawane na podstawie art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym.
Większość zarzutów wojewody uznał później za słuszne Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu i stwierdził nieważność uchwały, ale tylko w części dotyczącej upoważnienia do podejmowania wszelkich czynności w formach innych niż decyzja administracyjna.
Skargę do NSA złożyła gmina, ale i wojewoda. Domagał się kasacji wyroku WSA w zakresie oddalającym część jego skargi. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 listopada 2013 r. uchylił wyrok WSA. A skargę wojewody dolnośląskiego oddalił.
Inni także zlecają
– Wyrok NSA może mieć niezwykle istotne konsekwencje dla funkcjonowania podmiotów komunalnych. Sąd, dopuszczając szeroką interpretację art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, poszerzył możliwości funkcjonowania jednostek i zakładów budżetowych i spółek komunalnych – mówi Maciej Kiełbus, prawnik w kancelarii Dr Krystian Ziemski & Partners.
Dodaje, że wyrok ten koresponduje z prezentowanym wielokrotnie stanowiskiem Ministerstwa Środowiska, które od wielu miesięcy podkreśla, iż zakłady budżetowe i spółki komunalne mogą zajmować się administracyjnymi aspektami nowego systemu gospodarki odpadami komunalnymi.
A z możliwości powierzania wielu zadań spółkom komunalnym czy zakładom budżetowym gminy chętnie zaczęły korzystać, od kiedy to na nie spadła odpowiedzialność za gospodarkę odpadami komunalnymi. Niektóre samorządy przekazywały nadzór nad systemem swoim zakładom budżetowym np. po to, by specjalnie ich nie przekształcać w spółki prawa handlowego, żeby stanęły do przetargu po odbiór odpadów komunalnych. Tę rywalizację zresztą mogły przegrać.
Maciej Kiełbus uważa, że wyrok NSA na trwałe wpisze się w wykładnię przepisów ustawy o samorządzie gminnym.
sygnatura akt: II OSK 2409/13
Co mówią przepisy
Kompetencje przekazane w Lubinie
