– Mam przed sobą skoroszyt co do sposobu wyznaczania składów w Trybunale Konstytucyjnym. I proszę zobaczyć: składy były wyznaczane na podstawie żółtych karteczek. Na tych żółtych karteczkach wpisywano polecenia, kogo wyznaczać, kogo nie wyznaczać, w jakich sprawach tylko kogoś wyznaczać, a w jakich sprawach w ogóle nie wyznaczać danych sędziów – mówiła w poniedziałek sędzia Anna Korwin-Piotrowska w siedzibie Trybunału Konstytucyjnego. Prezentowała dowody mające świadczyć o ręcznym manipulowaniu składami, które miało wpływ na rozstrzygnięcie spraw.

Jak przyznała Korwin-Piotrowska, więcej takich spraw i „więcej takich żółtych karteczek” pochodzi z czasów, gdy prezesem Trybunału była Julia Przyłębska niż z okresu prezesury Bogdana Święczkowskiego.

Śledztwo Prokuratury Krajowej w sprawie składów TK

Samo podejrzenie, że składami w Trybunale Konstytucyjnym manipulowano, nie jest niczym zaskakującym. Szokujące jest co innego: kluczowe dowody zaprezentowała sędzia Korwin-Piotrowska, a nie prokuratura.

A przecież Prokuratura Krajowa już 15 września wszczęła śledztwo na skutek zawiadomienia złożonego przez Helsińską Fundację Praw Człowieka. Zawiadomienie dotyczyło lat 2015–2020. Zdaniem HFPC do niezgodnego z prawem manipulowania składami w TK pod rządami Julii Przyłębskiej mogło dojść w co najmniej 176 przypadkach. Mało tego, 28 września kolejne zawiadomienie, dotyczące ręcznego sterowania składami – tym razem przez Bogdana Święczkowskiego, w okresie od stycznia do września tego roku – złożył sędzia Sławomir Patyra.

Czytaj więcej

Prokuratura wszczyna śledztwo w sprawie manipulowania składami TK

Obie sprawy prowadzi czteroosobowy zespół prokuratorów do spraw zapobiegania negatywnym skutkom udziału w postępowaniach karnych, cywilnych i sądowoadministracyjnych sędziów powołanych w procedurze prowadzonej przez KRS ukształtowaną po 2017 r. Kieruje nim prok. Agnieszka Welenc, a w jego skład wchodzą także Andrzej Piaseczny, Mariusz Kowal i Jerzy Kopeć.

Czy to znaczy, że PK dotąd nie zabezpieczyła kluczowych dowodów?

– Ta sytuacja jest mocno zaskakująca i prowokuje do pytania, co w tej sprawie robi prokuratura, skoro kluczowe dowody nadal znajdują się w budynku Trybunału Konstytucyjnego – nie kryje zdziwienia mec. Marcin Wolny z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, który złożył pierwsze zawiadomienie do Prokuratury Krajowej.

Zabezpieczenie dowodów to elementarz prokuratora

– Jeżeli śledztwo zostaje wszczęte, to prowadzący je prokurator natychmiast zabezpiecza materiał dowodowy przed utratą albo zniekształceniem. To jest elementarz, a zarazem biblia prokuratora. Zabezpiecza się dokumentację papierową, zapisy dysków twardych, korespondencję tradycyjną i mailową, a nawet SMS-ową. Jeśli tego nie zrobiono, to mamy do czynienia albo z nieudolnością, albo z zaniechaniem, co byłoby karygodnym błędem, albo z jakimś poleceniem zwierzchnika. Można sobie wyobrazić np. polecenie obrania innej taktyki prowadzenia postępowania: zacząć od przesłuchania osób, a w drugiej kolejności zabezpieczyć materiał – mówi prof. UJ Paweł Czarnecki z Katedry Postępowania Karnego UJ.

Jak dodaje, ta trzecia ścieżka jest najgorsza, ponieważ dowody mają to do siebie, że lubią znikać.

Czytaj więcej

Sędzia Patyra doniósł do Żurka na Święczkowskiego. Jest reakcja TK

– Tego typu polecenia najlepiej wydaje się na samoprzylepnych karteczkach, bo można je łatwo zniszczyć i nie zostaje ślad. Nie wyobrażam sobie, by ktoś był na tyle nierozsądny, by takie polecenia wydawał mailowo czy nawet telefonicznie – mówi ekspert. Dziwi go również, że te dowody nie zostały zniszczone.

– To duże szczęście z punktu widzenia prokuratury, że takie zapiski zostały odnalezione. Na nich mogą być odciski palców, charakter pisma, który będzie można poddać analizie grafologicznej itd. – dodaje prof. Czarnecki.

Czy prokuratura musi zabezpieczyć oryginały karteczek?

Inna sprawa, że znalezione dokumenty są teraz pełne odcisków linii papilarnych sędzi Korwin-Piotrowskiej.

– To, że koledzy nie zabezpieczyli dokumentacji, to jedno. Nie będę ich bronić ani tłumaczyć. Z drugiej strony sędzia Anna Korwin-Piotrowska, zamiast prezentować dowody przed telewizyjnymi kamerami, powinna przekazać je prokuraturze – słyszymy od jednego z doświadczonych stołecznych prokuratorów.

– Jeśli sprawa dotyczyłaby fałszowania dokumentów, to wówczas trzeba bezwzględnie zabezpieczyć oryginały. W tym przypadku można by jednak poprzestać na oględzinach segregatora i odpowiednim ich opisaniu, np. że na karcie nr 30 znajduje się karteczka o danej treści. Dlatego uważam, że możliwe jest poprzestanie na sporządzeniu protokołu i dokumentacji fotograficznej. Trzeba pamiętać, że śledztwo musi być w miarę możliwości jak najmniej inwazyjne. Dlatego np. unika się zabierania komputerów, a zamiast tego wykonuje się uwierzytelnione kopie zawartości dysków – mówi inny prokurator, do niedawna pracujący w Prokuraturze Krajowej. – Choć z tego, co obserwowałem, w przypadku zespołów rozliczeniowych działających w PK praktyka polegała na zabezpieczaniu całych kartonów dokumentów, których później nie miał kto analizować – dodaje.

Jak było w tym przypadku?

– W ramach postępowań dotyczących podejrzenia manipulowania składami orzekającymi w Trybunale Konstytucyjnym wydano postanowienia o żądaniu wydania rzeczy, obejmujące szczegółowo wskazane dokumenty, w tym dotyczące zaległości w rozpoznawaniu spraw przez TK oraz zasad i sposobu wyznaczania składów orzekających – mówi prok. Anna Adamiak, rzecznik prasowy Prokuratora Generalnego. Jak dodaje, znaczna część objętej postanowieniami dokumentacji została już zabezpieczona i jest obecnie poddawana oględzinom.

Czytaj więcej

Żółte karteczki w Trybunale Konstytucyjnym. „Wpisywano, kogo wyznaczać, a kogo nie”

 – W odniesieniu do pozostałych dokumentów Trybunał Konstytucyjny jako podmiot, do którego skierowano żądanie, jest zobowiązany do ich wydania Prokuraturze Krajowej, zgodnie z treścią doręczonego postanowienia – mówi Prokurator Adamiak.

Próbowaliśmy się skontaktować z sędzią Anną Korwin-Piotrowską, by zapytać dlaczego, wiedząc, że prokuratura prowadzi postępowania w sprawie manipulowania składami, nie przekazała kluczowej dokumentacji. Niestety nie odebrała telefonu ani nie odpisała na pytanie zadane wysłane SMS-em.