– Mam przed sobą skoroszyt co do sposobu wyznaczania składów w Trybunale Konstytucyjnym. I proszę zobaczyć: składy były wyznaczane na podstawie żółtych karteczek. Na tych żółtych karteczkach wpisywano polecenia, kogo wyznaczać, kogo nie wyznaczać, w jakich sprawach tylko kogoś wyznaczać, a w jakich sprawach w ogóle nie wyznaczać danych sędziów – mówiła w poniedziałek sędzia Anna Korwin-Piotrowska w siedzibie Trybunału Konstytucyjnego. Prezentowała dowody mające świadczyć o ręcznym manipulowaniu składami, które miało wpływ na rozstrzygnięcie spraw.
Jak przyznała Korwin-Piotrowska, więcej takich spraw i „więcej takich żółtych karteczek” pochodzi z czasów, gdy prezesem Trybunału była Julia Przyłębska niż z okresu prezesury Bogdana Święczkowskiego.
Śledztwo Prokuratury Krajowej w sprawie składów TK
Samo podejrzenie, że składami w Trybunale Konstytucyjnym manipulowano, nie jest niczym zaskakującym. Szokujące jest co innego: kluczowe dowody zaprezentowała sędzia Korwin-Piotrowska, a nie prokuratura.
A przecież Prokuratura Krajowa już 15 września wszczęła śledztwo na skutek zawiadomienia złożonego przez Helsińską Fundację Praw Człowieka. Zawiadomienie dotyczyło lat 2015–2020. Zdaniem HFPC do niezgodnego z prawem manipulowania składami w TK pod rządami Julii Przyłębskiej mogło dojść w co najmniej 176 przypadkach. Mało tego, 28 września kolejne zawiadomienie, dotyczące ręcznego sterowania składami – tym razem przez Bogdana Święczkowskiego, w okresie od stycznia do września tego roku – złożył sędzia Sławomir Patyra.
Czytaj więcej
W czwartek Prokuratura Krajowa poinformowała o wszczęciu śledztwa w sprawie wyznaczania i zmian składów orzekających Trybunału Konstytucyjnego.
Obie sprawy prowadzi czteroosobowy zespół prokuratorów do spraw zapobiegania negatywnym skutkom udziału w postępowaniach karnych, cywilnych i sądowoadministracyjnych sędziów powołanych w procedurze prowadzonej przez KRS ukształtowaną po 2017 r. Kieruje nim prok. Agnieszka Welenc, a w jego skład wchodzą także Andrzej Piaseczny, Mariusz Kowal i Jerzy Kopeć.
Czy to znaczy, że PK dotąd nie zabezpieczyła kluczowych dowodów?
– Ta sytuacja jest mocno zaskakująca i prowokuje do pytania, co w tej sprawie robi prokuratura, skoro kluczowe dowody nadal znajdują się w budynku Trybunału Konstytucyjnego – nie kryje zdziwienia mec. Marcin Wolny z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, który złożył pierwsze zawiadomienie do Prokuratury Krajowej.
Zabezpieczenie dowodów to elementarz prokuratora
– Jeżeli śledztwo zostaje wszczęte, to prowadzący je prokurator natychmiast zabezpiecza materiał dowodowy przed utratą albo zniekształceniem. To jest elementarz, a zarazem biblia prokuratora. Zabezpiecza się dokumentację papierową, zapisy dysków twardych, korespondencję tradycyjną i mailową, a nawet SMS-ową. Jeśli tego nie zrobiono, to mamy do czynienia albo z nieudolnością, albo z zaniechaniem, co byłoby karygodnym błędem, albo z jakimś poleceniem zwierzchnika. Można sobie wyobrazić np. polecenie obrania innej taktyki prowadzenia postępowania: zacząć od przesłuchania osób, a w drugiej kolejności zabezpieczyć materiał – mówi prof. UJ Paweł Czarnecki z Katedry Postępowania Karnego UJ.
Jak dodaje, ta trzecia ścieżka jest najgorsza, ponieważ dowody mają to do siebie, że lubią znikać.
Czytaj więcej
Sędzia Trybunału Konstytucyjnego Sławomir Patyra zawiadomił Prokuratora Generalnego o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez Prezesa TK Bogdana...
– Tego typu polecenia najlepiej wydaje się na samoprzylepnych karteczkach, bo można je łatwo zniszczyć i nie zostaje ślad. Nie wyobrażam sobie, by ktoś był na tyle nierozsądny, by takie polecenia wydawał mailowo czy nawet telefonicznie – mówi ekspert. Dziwi go również, że te dowody nie zostały zniszczone.
– To duże szczęście z punktu widzenia prokuratury, że takie zapiski zostały odnalezione. Na nich mogą być odciski palców, charakter pisma, który będzie można poddać analizie grafologicznej itd. – dodaje prof. Czarnecki.
Czy prokuratura musi zabezpieczyć oryginały karteczek?
Inna sprawa, że znalezione dokumenty są teraz pełne odcisków linii papilarnych sędzi Korwin-Piotrowskiej.
– To, że koledzy nie zabezpieczyli dokumentacji, to jedno. Nie będę ich bronić ani tłumaczyć. Z drugiej strony sędzia Anna Korwin-Piotrowska, zamiast prezentować dowody przed telewizyjnymi kamerami, powinna przekazać je prokuraturze – słyszymy od jednego z doświadczonych stołecznych prokuratorów.
– Jeśli sprawa dotyczyłaby fałszowania dokumentów, to wówczas trzeba bezwzględnie zabezpieczyć oryginały. W tym przypadku można by jednak poprzestać na oględzinach segregatora i odpowiednim ich opisaniu, np. że na karcie nr 30 znajduje się karteczka o danej treści. Dlatego uważam, że możliwe jest poprzestanie na sporządzeniu protokołu i dokumentacji fotograficznej. Trzeba pamiętać, że śledztwo musi być w miarę możliwości jak najmniej inwazyjne. Dlatego np. unika się zabierania komputerów, a zamiast tego wykonuje się uwierzytelnione kopie zawartości dysków – mówi inny prokurator, do niedawna pracujący w Prokuraturze Krajowej. – Choć z tego, co obserwowałem, w przypadku zespołów rozliczeniowych działających w PK praktyka polegała na zabezpieczaniu całych kartonów dokumentów, których później nie miał kto analizować – dodaje.
Jak było w tym przypadku?
– W ramach postępowań dotyczących podejrzenia manipulowania składami orzekającymi w Trybunale Konstytucyjnym wydano postanowienia o żądaniu wydania rzeczy, obejmujące szczegółowo wskazane dokumenty, w tym dotyczące zaległości w rozpoznawaniu spraw przez TK oraz zasad i sposobu wyznaczania składów orzekających – mówi prok. Anna Adamiak, rzecznik prasowy Prokuratora Generalnego. Jak dodaje, znaczna część objętej postanowieniami dokumentacji została już zabezpieczona i jest obecnie poddawana oględzinom.
Czytaj więcej
Kierująca pracami Trybunału Konstytucyjnego Anna Korwin-Piotrowska poinformowała, że analiza dokumentów wykazała, iż składy, w jakich rozpatrywano...
– W odniesieniu do pozostałych dokumentów Trybunał Konstytucyjny jako podmiot, do którego skierowano żądanie, jest zobowiązany do ich wydania Prokuraturze Krajowej, zgodnie z treścią doręczonego postanowienia – mówi Prokurator Adamiak.
Próbowaliśmy się skontaktować z sędzią Anną Korwin-Piotrowską, by zapytać dlaczego, wiedząc, że prokuratura prowadzi postępowania w sprawie manipulowania składami, nie przekazała kluczowej dokumentacji. Niestety nie odebrała telefonu ani nie odpisała na pytanie zadane wysłane SMS-em.