Według badania „Hybrid and Beyond ’25” firmy Colliers w ubiegłym roku 94 proc. polskich firm działało w modelu hybrydowym. Dziś część organizacji zachęca pracowników do częstszych wizyt w biurach, choć ci nie chcą rezygnować z elastyczności. O tym, czy obecność pomaga osiągać lepsze wyniki, rozmawiano podczas panelu „Jak mierzyć produktywność zamiast obecności?” na konferencji HR Insights.

Nie miejsce, lecz sposób zarządzania

Zdaniem Tiny Sobocińskiej, ekspertki rynku pracy i założycielki HR4Future, spór o powrót do biur przesłania rzeczywiste problemy firm. – To nie forma pracy, ale kultura organizacyjna i przywództwo stanowią różnicę – podkreślała. Wskazywała, że brak zaufania czy wypalenie zawodowe wymagają szukania przyczyn, a nie narzucania pracownikom konkretnego miejsca wykonywania obowiązków.

Jej zdaniem firmy powinny przygotowywać się na dalsze zwiększanie elastyczności, również w zakresie czasu pracy. Rozwój sztucznej inteligencji i automatyzacji może bowiem ograniczyć liczbę czynności wykonywanych przez ludzi. – To, co my nazywamy pracą hybrydową, stało się dla pracowników ich prawem, a nie benefitem – mówiła.

Prof. Marcin Gołembski z Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu zwracał uwagę na inny problem: wiele przedsiębiorstw nie potrafi zdefiniować produktywności. Myli ją z wydajnością lub skutecznością, czyli liczbą zrealizowanych zadań. Tymczasem produktywność to relacja nakładów do efektów, uwzględniająca także wartość wnoszoną do organizacji i jej procesów. W dobie AI właśnie ocena tej wartości nabiera szczególnego znaczenia. Czynności, które jej nie tworzą, mogą zostać zautomatyzowane.

Elastyczność nie oznacza dowolności

Grupa spółek Danone wprowadzała elastyczne rozwiązania jeszcze przed pandemią. Katarzyna Mączka, odpowiedzialna w firmie za obszar HR performance, organization development & insights, podkreślała, że model się sprawdza: 90 proc. pracowników docenia elastyczność. To także atut w rekrutacji. Nie wszędzie można jednak stosować identyczne zasady. Inaczej pracują zespoły w fabrykach, inaczej w sprzedaży czy międzynarodowych hubach.

Podobne doświadczenia ma Centralny Ośrodek Informatyki. Jak mówiła Katarzyna Oksińska, dyrektorka departamentu HR, spośród około 1900 zatrudnionych blisko 90 proc. pracuje zdalnie lub hybrydowo. Dzięki temu instytucja może rekrutować specjalistów z całej Polski. Są jednak zadania, m.in. związane z bezpieczeństwem danych obywateli, które wymagają obecności na miejscu.

– Nie jesteśmy zwolennikami narzucania pracy hybrydowej dwa czy trzy razy w tygodniu, jeżeli nie mamy ku temu jasno określonego celu – zaznaczała Oksińska. Jej zdaniem przyjazd do biura wyłącznie po to, by odnotować obecność i spędzić dzień na spotkaniach online, nie ma sensu.

Uczestnicy dyskusji opowiadali się za większą samodzielnością menedżerów w ustalaniu zasad pracy zespołów. To bezpośredni przełożony najlepiej zna zadania, możliwości pracowników i terminy, których trzeba dotrzymać. Dział HR powinien wspierać te decyzje, a nie zastępować ocenę potrzeb konkretnego zespołu.

Mniej spotkań, więcej skupienia

Praca zdalna i hybrydowa ma też ciemną stronę: ciągłe powiadomienia, wiadomości po godzinach i presję natychmiastowej odpowiedzi. Katarzyna Mączka proponowała proste zmiany: spotkania trwające 50 zamiast 60 minut, przerwy na lunch wpisane do kalendarza oraz wyłączanie powiadomień po pracy. Zastrzegała jednak, że indywidualna higiena cyfrowa nie wystarczy, jeśli przełożony oczekuje stałej dostępności.

Prof. Gołembski przywołał przykład firmy, która zakazała wysyłania e-maili po godz. 16. Początki były trudne, ale rozwiązanie pokazało, że można ograniczyć cyfrowe przeciążenie.

Tina Sobocińska zachęcała z kolei do komunikacji asynchronicznej i rezerwowania w kalendarzach czasu na tzw. pracę głęboką, wymagającą skupienia. Wysłanie wiadomości nie powinno oznaczać oczekiwania natychmiastowej reakcji. – Nie możemy ograniczać dnia pracy wyłącznie do spotkań, a dopiero po godzinie 20.00 siadać do właściwej pracy – podsumowywała.