Budimex co roku przeznacza około 10 mln zł na rozwój pracowników, a mimo to stale prowadzi około 200 procesów rekrutacyjnych. UNIMOT przygotowuje załogę jednej ze swoich spółek do zmiany technologii produkcji, choć część pracowników za kilka lat przejdzie na emeryturę. Przedsiębiorstwa coraz częściej muszą same kształcić specjalistów, których nie mogą znaleźć na rynku.
Problem nie sprowadza się jednak wyłącznie do niedoboru kadr. Dyplom czy wieloletni staż pracy nie przesądzają już o zatrudnieniu. Pracodawcy chcą wiedzieć, czy kandydat potrafi rozwiązywać problemy, pracować w zespole i szybko zdobywać nowe umiejętności.
Podczas sesji „Jak nie przegrać wojny o kompetencje?” w trakcie HR Insights organizowanego przez Rzeczpospolitą przedstawiciele biznesu, administracji i rynku rekrutacyjnego wskazywali, że dotychczasowy model kształcenia i rozwoju zawodowego coraz słabiej odpowiada potrzebom gospodarki.
– Klasyczny dyplom zdecydowanie traci na znaczeniu – przekonywała Anna Wicha, prezeska Polskiego Forum HR. Jej zdaniem większą wartość mają konkretne umiejętności, potwierdzone certyfikatami lub sprawdzone podczas rekrutacji. Coraz częściej pracodawcy wykorzystują testy kompetencyjne i psychometryczne, a jedną z najważniejszych cech kandydata staje się gotowość do uczenia się.
Nie oznacza to końca znaczenia formalnego wykształcenia. Michał Doligalski, dyrektor Departamentu Innowacji i Rozwoju w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, podkreślał, że wiedza teoretyczna i doświadczenie powinny iść w parze. Studenci muszą mieć możliwość zdobywania praktycznych umiejętności, również dzięki współpracy uczelni z przedsiębiorstwami.
Firmy inwestują we własne kadry
Budimex uruchomił w 2025 r. program „Przebuduj swoją karierę”, umożliwiający zatrudnienie osób bez doświadczenia w budownictwie i przygotowanie ich do nowych obowiązków. Firma rozwija również akademie zawodowe, współpracuje z uczelniami i wykorzystuje mentoring międzypokoleniowy.
– Rocznie około 10 milionów złotych przeznaczamy na rozwój pracowników – mówiła Anna Karyś-Sosińska, członkini zarządu Budimeksu odpowiedzialna za HR.
Grupa UNIMOT przygotowuje natomiast dwuletni program przekwalifikowania pracowników jednej ze spółek w Czechowicach, związany z automatyzacją procesów produkcyjnych. Wyzwaniem jest przekonanie osób zbliżających się do emerytury.
– Przede wszystkim strategia, i nie HR, tylko biznesowa, która uwzględnia rozwój kompetencji – podkreślała Aneta Szczesna-Kowalska, wiceprezes zarządu Grupy UNIMOT ds. HR.
Przykładem współpracy biznesu z edukacją są również studia Commodity Trading uruchomione przez UNIMOT wspólnie z Akademią Leona Koźmińskiego.
Szkoła: przygotować do zmiany zawodu
Krystyna Szumilas, przewodnicząca sejmowej Komisji Edukacji i Nauki, zwracała uwagę, że edukacja nie może już przygotowywać do wykonywania jednego zawodu przez całe życie. Dlatego tak ważne są kompetencje ogólne: krytyczne myślenie, współpraca, rozwiązywanie problemów i umiejętność uczenia się.
– Jeżeli zmienia się rynek pracy, to system edukacji się musi zmienić – podkreślała.
Wskazywała na rolę branżowych centrów umiejętności, które łączą pracodawców, nauczycieli i osoby chcące zdobywać nowe kwalifikacje. Potrzebne jest również lepsze doradztwo zawodowe dla dorosłych.
Doligalski mówił natomiast o rozwijaniu mikropoświadczeń, czyli sposobów potwierdzania konkretnych kompetencji zdobywanych także poza studiami. Ważne jest również dostosowanie kształcenia do rozwoju sztucznej inteligencji.
Kto zapłaci za nowe kompetencje?
Jednym z najważniejszych wątków debaty była odpowiedzialność za rozwój zawodowy. Anna Wicha zwracała uwagę, że duże przedsiębiorstwa dysponują środkami na szkolenia, ale małe i średnie firmy mają znacznie trudniejszą sytuację. Zaproponowała rozważenie wykorzystania części Funduszu Pracy do finansowania rozwoju kompetencji zatrudnionych.
Przedstawiciele biznesu podkreślali, że szkolenia nie mogą być oderwane od strategii przedsiębiorstwa. Równie ważne jest zaangażowanie samych pracowników i ich przełożonych.
W ocenie uczestników debaty odpowiedzialności za rozwój kompetencji nie da się przypisać jednej stronie. Państwo powinno tworzyć warunki do kształcenia, firmy przewidywać przyszłe potrzeby kadrowe, a pracownicy aktywnie uczestniczyć w planowaniu własnej kariery. Bez tego nawet największe nakłady na szkolenia mogą nie przynieść oczekiwanych rezultatów.