Sądy powinny działać sprawniej

RZ: Skąd, panie profesorze, takie zaangażowanie FOR w sprawy prawnosądowe?

Leszek Balcerowicz, prezes fundacji FOR:

FOR skupia się na najważniejszych sprawach państwa i społeczeństwa, a wymiar sprawiedliwości to rdzeń  państwa. Jeżeli jest nieefektywny  albo niesprawiedliwy, to nie ma  dobrego państwa.

Strony internetowe sądów to dopiero ich przedsionek. Za nimi działa cała machina sądownicza. Czy to początek monitorowania  przez FOR wymiaru sprawiedliwości?

Działamy z bardzo ważnymi partnerami, do których zaliczamy Fundację Helsińską, a projekt „Lepszy wymiar sprawiedliwości" ma radę programową, do której należą wybitni teoretycy i praktycy prawa. FOR podejmuje nie tylko sprawy ściśle gospodarcze, ale także niezwykle ważne dla ludzi problemy praworządności i jakości wymiaru sprawiedliwości. Będziemy z naszymi partnerami te prace kontynuować.

Jakie zagadnienia ma pan na myśli?

Dwa zagadnienia są fundamentalne w każdym wymiarze sprawiedliwości. Po pierwsze, w jakim stopniu decyzje są trafne, jaki jest odsetek osób, które są niesłusznie ścigane i – co gorsza – skazywane. To dotyczy np. niektórych przedsiębiorców albo ministrów, którzy zajmowali się prywatyzacją. W Polsce, moim zdaniem, brakuje analiz pokazujących, jaka jest skala tego zjawiska i jakie cechy wymiaru sprawiedliwości prowadzą do takich tragicznych incydentów.

Drugi problem to efektywność sądów. Jeśli tak długo trwają postępowania, zaczynając od policji, prokuratury, a kończąc na sądzie, to jest to wyraz słabości wymiaru sprawiedliwości. A jeśli na dodatek ktoś jest niesłusznie oskarżony i w tym stanie tkwi przez lata, to już właściwie jest skazany. Nawet jeśli  potem zostanie uniewinniony,  to jego życie  już jest złamane.

Wnoszę, że uważa pan, iż sądownictwo można monitorować pod kątem sprawności?

Przecież tak się dzieje na świecie. My tu nie musimy odkrywać Ameryki. Trzeba tylko patrzeć na dobre wzorce. Trzeba odróżniać niezawisłość sądów w orzekaniu  od sprawności. To dwie odrębne kwestie. Można i trzeba usprawniać rozmaite ogniwa aparatu wymiaru sprawiedliwości,  łącznie z sądami.

Czytaj też artykuły: