Adwokatura chce cofnięcia reform Ziobry. Chodzi o uprawnienia prokuratorów

Naczelna Rada Adwokacka skierowała do Sejmu petycję o nowelizację kodeksu postępowania karnego. Postuluje w niej wykreślenie przepisów, które pozwalają prokuratorowi zablokować wydanie listu żelaznego lub zwolnienie z aresztu za kaucją.

Publikacja: 12.02.2024 03:00

Adwokatura chce cofnięcia reform Ziobry. Chodzi o uprawnienia prokuratorów

Foto: Adobe Stock

Pierwsza propozycja zmiany dotyczy uchylenia art. 257 par. 3 k.p.k.  Został on wprowadzony nowelizacją z 2019 r. i stanowi, że w przypadku orzeczenia przez sąd zamiany tymczasowego aresztowania na poręczenie majątkowe, prokurator może złożyć sprzeciw najpóźniej na kolejnym posiedzeniu. Jeśli to zrobi, postanowienie sądu stanie się wykonalne dopiero po uprawomocnieniu. A to oznacza, że aresztowany nie zostanie zwolniony od razu, a dopiero po rozpatrzeniu odwołania od tego postanowienia, albo upływie terminu na jego wniesienie.

Z kolei drugi punkt petycji zakłada zmianę art. 281 par. 2 k.p.k. Obecnie, w brzmieniu nadanym nowelizacją kodeksu z 2021 r., stanowi on, że list żelazny wydaje się w postępowaniu przygotowawczym na wniosek prokuratora albo przy braku jego sprzeciwu. Palestra zaś postuluje, aby zmienić brzmienie tak, iż list żelazny wdaje się także na wniosek prokuratora. Obecna redakcja przepisu, zdaniem adwokatury, dale bowiem prokuratorowi zbyt duży wpływ na decyzje sądu.

Czym jest list żelazny?

List żelazny to specjalny dokument, który pozwala oskarżonemu pozostać na wolności aż do prawomocnego zakończenia postępowania. Oznacza to, że nie trafi on do aresztu - musi jednak spełnić trzy warunki. Po pierwsze - będzie stawiał się w oznaczonym terminie na wezwanie sądu (a w postępowaniu przygotowawczym - także prokuratora), po drugie -  nie będzie oddalał się bez pozwolenia sądu z wybranego miejsca pobytu, po trzecie wreszcie - nie będzie nakłaniał do fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób starał się utrudniać postępowanie karne.

Podobnie więc jak w przypadku poręczenia majątkowego, instytucja ta służy zapewnieniu, że podsądny nie ucieknie z kraju (a w przypadku listu żelaznego, jego wydanie jest często warunkiem powrotu do Polski) oraz będzie brał udział w postępowaniu, bez jednoczesnego zamykania go w areszcie - gdyż ten środek powinien być stosowany jedynie w ostateczności. Niestety, jest on obecnie w Polsce nadużywany - tymczasowe aresztowania orzeka się zbyt często i nadmiernie przedłuża (co robi sąd na wniosek prokuratora) przez co nasz kraj wielokrotnie musiał już płacić wysokie kary orzeczone przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.

Czytaj więcej

Jak zwalczyć plagę zbyt długich aresztów. Zadanie dla nowego rządu

Prokurator silniejszy od sądu

Naczelna Rada Adwokacka uzasadnia swoje propozycję koniecznością ochrony niezawisłości sądów oraz prawa do rzetelnego procesu, wynikającego z art. 45 pkt. 1 konstytucji oraz art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Podkreśla przy tym, że w obu przypadkach sprzeciw prokuratora nie wymaga uzasadnienia i nie podlega kontroli sądu, co nie tylko osłabia pozycje tego organu jako gospodarza postępowania, ale pozwala na pełną arbitralność działań prokuratora, gdyż przepisy nie wskazują nawet, jakimi przesłankami powinien się on kierować, wydając taki sprzeciw.

Adwokatura zwraca też uwagę, że w praktyce taka decyzja często jest podejmowana nie przez prokuratora występującego w sprawie, ale przez jego przełożonego. Takie uprawnienia prokuratora, zdaniem palestry, są nieproporcjonalne do zamierzonego celu oraz niemożliwe do pogodzenia z zasadami rzetelnego procesu. Bo elementem gwarancji praw procesowych jest to, że ostateczne decyzje o losie podsądnego podejmuje bezstronny i niezawisły sąd. Prokurator jest w postępowaniu jedynie stroną i nie powinien mieć możliwości narzucenia swojego stanowiska sądowi.

Czytaj więcej

Samorząd adwokacki przedstawia propozycje zmian w przepisach prawa

Pierwsza propozycja zmiany dotyczy uchylenia art. 257 par. 3 k.p.k.  Został on wprowadzony nowelizacją z 2019 r. i stanowi, że w przypadku orzeczenia przez sąd zamiany tymczasowego aresztowania na poręczenie majątkowe, prokurator może złożyć sprzeciw najpóźniej na kolejnym posiedzeniu. Jeśli to zrobi, postanowienie sądu stanie się wykonalne dopiero po uprawomocnieniu. A to oznacza, że aresztowany nie zostanie zwolniony od razu, a dopiero po rozpatrzeniu odwołania od tego postanowienia, albo upływie terminu na jego wniesienie.

Pozostało 87% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Kup teraz
Edukacja i wychowanie
Sprawa Collegium Humanum. Eksperci mówią, co z lewymi dyplomami MBA
Praca, Emerytury i renty
Od piątku wyższe emerytury i renty. Oto nowe kwoty świadczeń brutto i na rękę
Prawo dla Ciebie
Choroba Ziobry przeszkodą w stawieniu się przed komisją. Adwokat wyjaśnia
Nieruchomości
Rząd zapowiada ważne zmiany w prawie budowlanym. Czego będą dotyczyć
Materiał Promocyjny
PR&Media Days 2024 - trendy i wyzwania
Konsumenci
Kryptowaluty wkrótce pod kontrolą KNF. Kary będą drakońskie
Sądy i trybunały
Krajowa Rada Sądownictwa zainteresowała się... Turowem