Prof. Irena Lipowicz zwróciła się do ministra zdrowia Bartosza Arłukowicza z prośbą o rozważenie możliwości niezwłocznego znowelizowania przepisów ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. W jej ocenie obowiązujące uregulowania dotyczące „klauzuli sumienia" nie zadowalają ani środowiska lekarzy, ani pacjentów.

- Lekarz czyniący użytek ze swojego prawa skorzystania z „klauzuli sumienia" powinien móc uczynić to w sposób pełny, bez bezpośredniego przymuszania do wskazania innego lekarza ze względu na niebezpieczeństwo relatywizacji samej istoty korzystania z „klauzuli sumienia" - a więc odmowy określonego działania; byłoby to swoiste „wydrążenie" treści tego prawa – zauważa prof. Lipowicz.

Przypomina, że wolność sumienia i religii, zaliczana do podstawowych wartości i praw człowieka ma charakter absolutny, tzn. wykluczona jest dopuszczalność wprowadzania jej ograniczeń. Jednocześnie jednak, zgodnie z art. 53 ust. 5 Konstytucji i art. 9 ust. 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, wolność uzewnętrzniania religii nie ma charakteru absolutnego i podlegać może pewnym ograniczeniom, ale wprowadzonym wyłącznie w drodze ustawy i tylko wtedy, gdy jest to konieczne do ochrony bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego, zdrowia, moralności lub wolności i praw innych osób.

- Wolność uzewnętrzniania religii może być zatem ograniczona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnych praw i wolności innych osób, jak np. wynikającego z art. 68 ust. 2 Konstytucji prawa do równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych – tłumaczy RPO.

Jednocześnie Europejski Trybunał Praw Człowieka zalecił Polsce zorganizowanie systemu świadczeń zdrowotnych w taki sposób, aby korzystanie przez lekarzy z wolności sumienia nie uniemożliwiało pacjentom uzyskania dostępu do świadczeń zdrowotnych, do których są uprawnieni.

Zdaniem prof. Lipowicz trzeba zatem znaleźć "nowy punkt równowagi" - rozwiązanie, które pozwoliłoby na lepszą ochronę praw zarówno osób pracujących w sektorze opieki zdrowotnej, jak i pacjentów.

- Wskazana jest niezwłoczna nowelizacja ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, która przeniesie obowiązek zagwarantowania pacjentowi realnej możliwości uzyskania świadczenia z lekarza na publicznoprawne podmioty instytucjonalne wykonujące na zlecenie państwa działalność leczniczą finansowaną ze środków publicznych – uważa Rzecznik.

Z wcześniejszych wypowiedzi prof. Lipowicz wynika, że obowiązek wskazania innego świadczeniodawcy, który wykona dany zabieg, mógłby spoczywać na administracji placówki medycznej.