Rządowa zmiana przewiduje znaczną redukcję składki przekazywanej do OFE. Część zostanie przeniesiona na subkonta w ZUS. Jak każda zmiana, ta też rodzi pytania o jej celowość i słuszność.
Z orzecznictwa TK wynika, że pole do dyskusji nad jej konstytucyjnością wydaje się zawężone. Art. 67 konstytucji stanowi, że „zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa”. W takim kształcie norma konstytucyjna w ogóle nie przesądza o zakresie i formie realizacji prawa, a prawodawca może ingerować w oczekiwania i przyszłe prawa ubezpieczonych, jeżeli nie naruszy istoty chronionego prawa. Jednocześnie TK podkreśla, że proponowane rozwiązania powinny być optymalne dla obywateli i rozwoju gospodarczego kraju.
Tymczasem uzasadnienie zmian wskazuje na kontrowersyjne cele – wymagania modernizacyjne kraju i zmniejszenie potrzeb pożyczkowych Skarbu Państwa. Źródeł ich finansowania należy raczej szukać w obszarze podatkowym, a złą sytuację finansów publicznych leczyć generalną reformą, nie zaś zmianami w instytucjach, które mają dbać o niezależność środków w nich gromadzonych.
Pytanie o zgodność z konstytucją proponowanych zmian pozostaje więc otwarte. Niewątpliwie ustawodawca jest uprawniony do dostosowywania systemu zabezpieczenia społecznego do możliwości finansowych państwa, a zmiana ta nie naruszy istoty samego prawa do tego zabezpieczenia. Projekt rządowy mija się jednak z innymi regułami konstytucyjnymi. Jeśli, jak stwierdził SN, obowiązek przekazywania składki do OFE mieści się w konstytucyjnym rozumieniu prawa do zabezpieczenia społecznego, to mieści się w nim również uprawnienie wynikające z tego obowiązku – do otrzymywania świadczenia skalkulowanego o tę część składki, która przekazywana jest do OFE. Wartości, które projektodawca próbuje chronić, plasują się niżej niż wartości konstytucyjne, na których opiera się prawo do zabezpieczenia społecznego.
Nie ma wątpliwości, że zagrożone są zasady ochrony praw nabytych, zaufania obywateli do państwa i stanowionego prawa. Dlatego nawet jeśli sam art. 67 [link=http://akty-prawne.rp.pl/Dokumenty/Konstytucja/DU1997Nr%2078poz%20483.asp]konstytucji [/link]ukazuje jej słabość w chronieniu prawa obywateli do zabezpieczenia społecznego, nie można zapominać o pozostałych zasadach konstytucyjnych i związaniu Polski aktami prawa międzynarodowego.
