Przewodniczący Rady Europejskiej: Musimy uniknąć kunktatorstwa

Nie będzie wolnej i bezpiecznej Europy bez wolnej i bezpiecznej Ukrainy – mówi Charles Michel, przewodniczący Rady Europejskiej. I podkreśla konieczność odważnych decyzji o dostawach sprzętu wojskowego.

Publikacja: 23.01.2023 03:00

Przewodniczący Rady Europejskiej: Musimy uniknąć kunktatorstwa

Foto: AFP

Wrócił pan właśnie z Kijowa. Jakie tam są nastroje? Czego oczekuje prezydent Zełenski od UE?

Władze Ukrainy mają bardzo jasną wizję tego, co się teraz wydarzy. Ich zdaniem istnieje poważne ryzyko masowego ataku odwetowego ze strony Rosji w ciągu najbliższych tygodni. Dlatego tak ważne są odważne decyzje o dostawach sprzętu wojskowego. Jest także nadzwyczajna wola polityczna dokonywania niezbędnych reform, w szczególności tych siedmiu rekomendacji wydanych prezes Komisję Europejską. Parlament już przegłosował kilka istotnych aktów legislacyjnych zgodnych z opinią Komisji Weneckiej przy Radzie Europy i zaleceniami Komisji Europejskiej. Jest wyraźne oczekiwanie, że będziemy utrzymywać presję na Rosję i wprowadzimy dziesiąty pakiet sankcji. Przygotowania już się rozpoczęły. I wreszcie dyskutowaliśmy na temat, wydaje mi się, fundamentalny na następne miesiące, a mianowicie o konieczności angażowania się w kontakty z resztą świata. Jak ważne jest przeciwdziałanie narracji Rosji, która przedstawia tę wojnę jako jej starcie z Zachodem – UE, USA, G 7. To jest fałszywa narracja i trzeba o tym przekonać Afrykę, Amerykę Południową, Azję, w tym Chiny. Już to robimy, ale to wymaga wytrwałości, nie da się tego osiągnąć z dnia na dzień. Już kilka miesięcy temu mówiłem prezydentowi Zełenskiemu, jak ważne jest informowanie Afryki o prawdziwych powodach kryzysu żywnościowego (Rosja szerzy narrację, że to skutek zachodnich sankcji – red.). Teraz właśnie mnie poinformował, że Ukraina otworzy dziesięć ambasad w krajach afrykańskich. Pomożemy im politycznie w nawiązaniu relacji z przywódcami państw afrykańskich i tamtejszym społeczeństwem obywatelskim.

Czytaj więcej

Czołgi Leopard dla Ukrainy. Minister obrony Niemiec w Ramstein: Nie ma jednolitego stanowiska

Co dla UE oznaczałaby ewentualna wygrana Rosji w tej wojnie?

Decyzja Rosji o inwazji na Ukrainę uświadomiła nam wyraźnie, że nie będzie wolnej i bezpiecznej Europy bez wolnej i bezpiecznej Ukrainy. To jest jasne. Akceptacja ewentualnej wygranej Rosji stworzyłaby niesłychanie groźny precedens. Ogromna większość europejskiej opinii publicznej, nie tylko klasy politycznej, to rozumie, nawet jeśli nie ma głębokiej wiedzy na ten temat, to instynktownie dobrze to wyczuwa. Że musimy pomóc Ukrainie utrzymać jej suwerenność i niepodległość.

Czy rozmawiał pan z Zełenskim o rozszerzeniu UE? Czy możliwa jest szybka ścieżka dla Ukrainy?

Poświęciliśmy temu dużo czasu. Zełenski chciał wiedzieć, jaka jest rzeczywistość polityczna w UE, i ja mu o tym powiedziałem. Kluczowe jest dobre wzajemne zrozumienie tego, co jest możliwe i co nie jest możliwe. Oczywiście nie jest żadną tajemnicą, że Kijów chce przyspieszyć ten proces. Czasem czytam wypowiedzi różnych ekspertów, że w procesie rozszerzenia szybka ścieżka jest niemożliwa. To zależy, jak rozumiemy to pojęcie. Jeśli oznaczałoby to zmianę zasad i procedur, to faktycznie byłoby to trudne, bo UE jest wspólnotą opartą na praworządności. Ale jeśli mówimy o tym, że obie strony zrobią wszystko, co się da, żeby jak najszybciej wykonywać zadaną pracę, to zupełnie inna dyskusja. Zachęcajmy ich, żeby przyspieszali reformy. I jeśli już je przeprowadzają, to po naszej stronie musimy uniknąć kunktatorstwa. Będzie raport KE na wiosnę o Ukrainie i większy raport pod koniec roku na temat stanu rozszerzenia. Jest więc polityczny rozpęd.

UE chce wspierać Ukrainę, ale sama ma poważne problemy gospodarcze. Na 9 lutego zwołał pan nadzwyczajny szczyt UE, który ma się zająć zagrożoną obecnie konkurencyjnością europejskiej gospodarki: wysokie ceny energii, masowy plan subsydiów w USA. Jaki jest plan, żeby to zagrożenie powstrzymać?

Globalnie sytuacja jest trudna. Od dawna mamy problem nierównych relacji z Chinami, a teraz dochodzi decyzja rządu USA o masowych subsydiach dla ich przedsiębiorstw. Nie winię ich za to, dobrze, że realizują promowane nasze zielone cele, ale problematyczne jest to, jak to robią. Po pierwsze, musimy przekonać USA do zmiany niektórych zasad, a plan minimum to traktowanie nas na takich samych zasadach, jak Kanady i Meksyku. Ale musimy też wziąć przyszłość w swoje ręce i dlatego proponuję pakiet działań. Przede wszystkim musimy szybko zmienić zasady pomocy publicznej. Komisja Europejska przed szczytem przedstawi swoją propozycję. Ja nalegam na jedno: żeby zmiany nie oznaczały fragmentacji jednolitego rynku, żeby decyzje o akceptacji pomocy publicznej przez KE nie były podejmowane uznaniowo. Potrzebujemy wspólnych reguł. Po drugie, musimy uczynić bardziej elastycznymi zasady korzystania ze środków już dostępnych. Trzeba ułatwić korzystanie z nich czy przekierowanie na nowe priorytety. Po trzecie, musimy rozważyć możliwe przedłużenie programu SURE (wart 100 mld euro program preferencyjnych pożyczek na podtrzymanie miejsc pracy w pandemii, z którego Polska wykorzystała 11,4 mld euro – red.). To jest najprostszy sposób na zagwarantowanie solidarności między państwami członkowskimi w krótkim terminie. Bo nie wszystkie mają takie same możliwości budżetowe. Wreszcie po czwarte, pomysł funduszu suwerennego wymaga więcej czasu, ale ważne jest, żeby jak najszybciej podjąć decyzję jego stworzenia. Bo inwestycje w zielone technologie wymagają pieniędzy, ale potem przyniosą zyski. Dlatego konieczne jest, żeby UE stała się panem swojego losu i żeby miała możliwość inwestowania w kapitał takich przedsięwzięć. Filarem tego projektu powinien być Europejski Bank Inwestycyjny. Możemy zacząć na zasadzie dobrowolności, nikogo nie należy zmuszać. To jest pakiet, nie można z niego selektywnie wybrać tego, co podoba się niektórym państwom członkowskim, a inne rzeczy zostawić. Jeśli tylko zdecydujemy o poluzowaniu zasad pomocy publicznej, bez uelastycznienia korzystania z unijnych funduszy i ekspansji programu SURE, to będziemy mieli problem. Oprócz tego pakietu musimy też zająć się problematyczną polityką handlową UE.

A co jest z nią nie tak?

Zacznijmy od braku przejrzystości. Procedura wygląda tak, że Rada, czyli państwa członkowskie, daje Komisji Europejskiej mandat na rozpoczęcie negocjacji nad umową o wolnym handlu. I ona negocjuje, a na koniec przedstawia rezultat swojej pracy i nam pozostaje go przyjąć lub odrzucić. To powoduje frustrację, poczucie parlamentów narodowych czy społeczeństwa obywatelskiego, że nie są konsultowani. To jest fundamentalny błąd. Mamy dobry przykład innego podejścia: negocjacje umowy z Wielką Brytanią o brexicie. W tym wypadku państwa członkowskie były stale konsultowane, a wszystkie instytucje – Komisja, Rada i Parlament – ściśle ze sobą współpracowały. Proszę, żeby wyciągnąć z tego wnioski i zastosować podobny model do negocjacji z innymi krajami. Nasza polityka w tej dziedzinie musi być bardziej nowoczesna i odzwierciedlać uzasadnione oczekiwania społeczne. Ludzie muszą być poinformowani. Druga sprawa to treść naszej polityki handlowej. Mam wrażenie, że teraz oczekuje się, że wszystkie problemy da się rozwiązać za jej pomocą. Oczywiście to jest bardzo ważny instrument postępu, rozpowszechniania naszych standardów i wartości. Ale musimy sobie zadać pytanie, czy tak się dzieje. I jakie powinny być nasze priorytety. Na pewno wzrost zamożności, ale też przestrzeganie praw pracowniczych, poszanowanie klimatu i środowiska. Jak sami nie jesteśmy jednoznaczni i chcemy zbyt wiele, w konsekwencji nic nie osiągamy. Dlatego potrzebujemy momentu prawdy.

Wywiad udzielony grupie korespondentów europejskich mediów: „Rzeczpospolita”, „Financial Times”, „La Repubblica”, „El Mundo”, „Handelsblatt”, „Les Echos”, „Financieele Dagblad”, „Libre Belgique”

Wrócił pan właśnie z Kijowa. Jakie tam są nastroje? Czego oczekuje prezydent Zełenski od UE?

Władze Ukrainy mają bardzo jasną wizję tego, co się teraz wydarzy. Ich zdaniem istnieje poważne ryzyko masowego ataku odwetowego ze strony Rosji w ciągu najbliższych tygodni. Dlatego tak ważne są odważne decyzje o dostawach sprzętu wojskowego. Jest także nadzwyczajna wola polityczna dokonywania niezbędnych reform, w szczególności tych siedmiu rekomendacji wydanych prezes Komisję Europejską. Parlament już przegłosował kilka istotnych aktów legislacyjnych zgodnych z opinią Komisji Weneckiej przy Radzie Europy i zaleceniami Komisji Europejskiej. Jest wyraźne oczekiwanie, że będziemy utrzymywać presję na Rosję i wprowadzimy dziesiąty pakiet sankcji. Przygotowania już się rozpoczęły. I wreszcie dyskutowaliśmy na temat, wydaje mi się, fundamentalny na następne miesiące, a mianowicie o konieczności angażowania się w kontakty z resztą świata. Jak ważne jest przeciwdziałanie narracji Rosji, która przedstawia tę wojnę jako jej starcie z Zachodem – UE, USA, G 7. To jest fałszywa narracja i trzeba o tym przekonać Afrykę, Amerykę Południową, Azję, w tym Chiny. Już to robimy, ale to wymaga wytrwałości, nie da się tego osiągnąć z dnia na dzień. Już kilka miesięcy temu mówiłem prezydentowi Zełenskiemu, jak ważne jest informowanie Afryki o prawdziwych powodach kryzysu żywnościowego (Rosja szerzy narrację, że to skutek zachodnich sankcji – red.). Teraz właśnie mnie poinformował, że Ukraina otworzy dziesięć ambasad w krajach afrykańskich. Pomożemy im politycznie w nawiązaniu relacji z przywódcami państw afrykańskich i tamtejszym społeczeństwem obywatelskim.

2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Polityka
Ładunki wybuchowe na wiecu Donalda Trumpa. Secret Service na cenzurowanym
Polityka
Tak na Kremlu komentuje się zamach na Donalda Trumpa. Głos zabrali Dmitrij Pieskow i Maria Zacharowa
Polityka
Polscy politycy zaskoczeni i oburzeni. "Wstrząs", "sprzeciw" i apele o powstrzymanie agresji
Polityka
Tunezja jak za dyktatury Ben Alego. Prezydent nie chce mieć rywali w wyborach
Materiał Promocyjny
Mazda CX-5 – wszystko, co dobre, ma swój koniec
Polityka
Zamach na Donalda Trumpa. Ustalono, kto strzelał do byłego prezydenta USA
Materiał Promocyjny
Branża bankowa gorszy okres ma za sobą