Nie wiem, czy sankcje mają jakikolwiek wpływ na gospodarkę rosyjską. Już w odległości 100 kilometrów od kilku miast metropolitalnych zawsze panowały tam bieda, bezrobocie i pijaństwo. To, że w sklepach w Moskwie i Petersburgu zabraknie polskich jabłek i estońskich węgorzy, nie będzie miało wpływu na poziom życia ludności. Obniżka cen ropy naftowej może zmniejszyć dopływ dolarów do kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu oligarchów, ale o nich nie ma co się martwić, bo dawno już zadbali o to, żeby ich pieniądze leżały w bankach europejskich (które zresztą często do nich należą). Rosja zamknęła prawie wszystkie, nieliczne zresztą, organizacje pozarządowe, kontroluje media i Putin cieszy się (oficjalnie) sympatią czy poparciem około 90 proc. ludności. Nawet jeśli te liczby są mocno zawyżone, z badań opinii publicznej wynika, że Rosjan raduje Putin zwycięzca. A więc osłabić putinizm może dopiero wyparcie Rosji z Ukrainy (także z Krymu), wyrzucenie Putina ze wszystkich międzynarodowych spotkań i ukazanie go Rosjanom jako polityka przegranego.

Ale na to się nie zanosi. Jak pisze Jackson Dielh w „Washington Post", „Wschodnia Europa kłania się sile Putina". Bronią go nie tylko Słowacja i Czechy, ale i idol prawicy Viktor Orban. Życie jest pełne paradoksów. W czerwcu 1989 roku Orban nawoływał do wycofania wojsk sowieckich z Węgier, za co głowę zmyli mu ambasador USA Mark Palmer i wtedy już poseł Adam Michnik. Dziś Orbanowi podobają się wojska rosyjskie na Ukrainie, a Michnikowi już nie. Nawróceni grzesznicy są cenni, ale dziś Orban jest ważniejszy od Michnika (Palmer już nie żyje). A Polska? Dielh pisze, że nowa pani premier będzie rewidować politykę wobec Rosji i Ukrainy. Coś na kształt resetu zainicjowanego przez Hillary Clinton. Nie bardzo wiadomo, co to może oznaczać poza zmienioną retoryką.

Trudno się zorientować, na czym polegają sankcje nałożone na Rosję przez Polskę w ramach ogólnoeuropejskich sankcji. Cały czas słyszy się o sankcjach nałożonych na Polskę przez Rosję. Polska cierpi, bo Rosja nie kupuje produktów rolnych. A czy cierpi Rosja? Rosjanie tak czy owak nie trzymali pieniędzy w polskich bankach, nie jeździli do Zakopanego czy Sopotu, woleli Sankt Moritz i Cannes. Polska nie sprzedawała im ani broni, ani zaawansowanej technologii.

Jedyną prawdziwą sankcją, jaką Polska mogłaby zastosować wobec Rosji, jest zniesienie tzw. małego ruchu granicznego ?(w rzeczywistości olbrzymiego) z obwodem kaliningradzkim. Pisałam wielokrotnie o zagrożeniach wynikających dla Polski z posiadania w praktyce otwartej granicy z Rosją. Prasa podniecała się ostatnio, że zatrzymano przybysza z Kaliningradu, który miał przy sobie „3 pistolety, szkielet karabinu maszynowego i inne części do broni krótkiej oraz amunicję ćwiczebną i alarmową". Moim zdaniem albo wariat, albo pechowy handlowiec. To nie tetetka czy cezetka jest zagrożeniem na otwartej granicyPolski z Rosją. Ale do wyborów samorządowych żaden polityk o tym nawet nie wspomni, żeby tylko nie stracić głosów w pasie od Suwałk do Gdańska, który żyje z handlu z Rosją. To Rosja może na Polskę nałożyć sankcje, zamykając granicę.