Banki surowiej oceniają klientów starających się o kredyt hipoteczny, co jest najpewniej efektem stanowiska Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego, który uznał, że świadczenie 800+ nie powinno być automatycznie traktowane jako stały, stabilny dochód, jeśli okres jego wypłaty jest krótszy niż spłaty kredytu. Nieuwzględnianie 800+ przy szacowaniu zdolności kredytowej oznacza, że wielkość mieszkania, jakie można kupić na kredyt, znacznie się skurczy.
Czytaj więcej
Banki zaostrzyły zasady udzielania kredytów hipotecznych, a jedną z przyczyn są zmiany w podejściu do dochodów z programu 800+ - wynika z raportu N...
Nawet o duży pokój mniej
– Ostrożniejsze podejście do liczenia zdolności kredytowej ograniczy możliwości zakupu nieruchomości rodzinom – nie ma wątpliwości Ewa Palus, główny analityk portalu Tabelaofert. – Przy założeniu, że wykorzystają maksymalną zdolność kredytową, powierzchnia mieszkania, które będą mogły kupić, zmniejszy się nawet o kilkanaście metrów – szacuje.
Tabelaofert bierze pod lupę mieszkania z rynku pierwotnego w dużych miastach. Założenia: rodzina z dwójką dzieci ma 20-proc. wkład własny, pracują oboje rodzice, mają przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw. Kredyt jest zaciągany na 25 lat.
W Warszawie przykładowa rodzina starająca się o kredyt, bez uwzględnienia 800+, mogłaby kupić w listopadzie ok. 68,5 mkw. nowego mieszkania (uwzględniono średnie ceny lokali). Gdyby bank doliczył 800+, w zasięgu rodziny w stolicy byłoby 80,6 mkw.
W Krakowie bez uwzględnienia świadczenia na dzieci rodzina mogłaby sobie pozwolić na 78,5 mkw. mieszkania z rynku pierwotnego, a z tym świadczeniem – już na 89 mkw. We Wrocławiu jest to odpowiednio: 77,04 mkw. (bez 800+) i 89,3 mkw. (z 800+), w Gdańsku 68 mkw. i prawie 80 mkw., w Poznaniu 81,4 i 92,4 mkw., w Łodzi prawie 87 i ponad 104 mkw., a w Katowicach 89,12 i 103,5 mkw.
Czytaj więcej
62 proc. badanych Polaków boi się zadłużyć na mieszkanie. Wieloletnie zobowiązanie wobec banku najbardziej przeraża mieszkańców województw świętokr...
Ewa Palus zaznacza, że nie każda rodzina odnotuje spadek zdolności kredytowej w takim samym stopniu. – Wiele zależy od dochodów, liczby i wieku dzieci oraz oczywiście polityki konkretnego banku – tłumaczy ekspertka. Jak zauważa, większe mieszkania są często kupowane jako kolejne. – Pieniądze ze sprzedaży mniejszego lokalu rodziny często przeznaczają na zakup większego, dzięki czemu mogą dysponować większym wkładem własnym – wyjaśnia. – Wyłączenie 800+ z liczenia zdolności kredytowej nie będzie więc dla nich tak dotkliwe.
Analityczka zauważa jednocześnie, że część osób przyśpieszyła transakcję, by mieć zdolność kredytową liczoną na starych zasadach. – Będą też takie gospodarstwa domowe, które odłożą zakup do czasu spadku stóp procentowych lub zmian w liczeniu zdolności kredytowej – mówi. – Część nabywców może też wybierać tańsze dzielnice i miejscowości podmiejskie, gdzie za podobną kwotę można kupić większe mieszkanie. Nie będzie to jednak rozwiązanie dla wszystkich, szczególnie gdy przeprowadzka oznacza znacznie dłuższe dojazdy do pracy i szkoły.
Tabelaofert analizuje też, jak duże mieszkanie u dewelopera mógłby kupić w listopadzie singiel o przeciętnych dochodach. W Warszawie w zasięgu jednoosobowych gospodarstw domowych są lokale o powierzchni niespełna 37 mkw., w Krakowie 41,4 mkw., we Wrocławiu 42,5 mkw., w Gdańsku 36,4 mkw., w Poznaniu 44,3 mkw., w Łodzi 49,2 mkw., w Katowicach 48,5 mkw.
Czytaj więcej
Mimo dobrego pod względem sprzedaży trzeciego kwartału optymizm deweloperów przygasa. W ich prognozach nie widać dużej presji na podwyżki cen, któr...
Serwis sprawdza też, jak dużo mieszkań jest w zasięgu kredytobiorców po zaostrzeniu kryteriów oceny ich zdolności kredytowej. Rodzina dwa plus dwa szukająca trzypokojowego mieszkania lub większego w Warszawie w listopadzie ma do wyboru 5065 lokali (przy zachowaniu wcześniej przyjętych założeń), w I kwartale, kiedy przy szacowaniu zdolności kredytowej uwzględniano 800+, rodzina mogła wybierać spośród 5336 lokali. W Krakowie oferta mieszkań dla takich gospodarstw zmalała z 4348 do 4113. Rodzina, która chciała kupić duże mieszkanie we Wrocławiu w I kwartale, miała do wyboru 3570 ofert, w listopadzie – już 2933. W Gdańsku pula ofert skurczyła się z 1714 do 1261.
Najem zamiast własności
Pierwsze skutki zmian w sposobie szacowania zdolności kredytowej dostrzega pośredniczka Hanna Kamińska, współwłaścicielka biura URBRO Metrohouse Kołobrzeg. – Obsługujemy parę, która po ograniczeniu zdolności kredytowej musiała odłożyć zakup mieszkania. W ich sytuacji wybór banków był znacznie mniejszy, a zmiany objęły właśnie te, z których oferty mogli skorzystać – opowiada. – Ostatecznie para zdecydowała się na najem, bo zależało jej na wyprowadzce od rodziców.
Hanna Kamińska podkreśla, że z punktu widzenia pośrednika szczególnie istotny jest moment takiej zmiany. – Klienci przygotowują się do zakupu z wyprzedzeniem, szukają mieszkania w ustalonym budżecie. Kiedy budżet się zmniejsza, część rozpatrywanych ofert przestaje być dostępna – wyjaśnia. – Trzeba wrócić do poszukiwań i ponownie ustalić, z czego kupujący są gotowi zrezygnować.
Pośredniczka spodziewa się, że część klientów wybierze mieszkania mniejsze, w gorszym standardzie, w budynkach bez windy. – Dla rodziny z małym dzieckiem codzienne pokonywanie schodów, z wózkiem i zakupami jest dużym utrudnieniem. O wyborze takiej nieruchomości może jednak przesądzić niższa cena – uważa Hanna Kamińska. – Jednym z rozwiązań będzie przeniesienie poszukiwań na obrzeża, ale w mojej ocenie częściej zobaczymy kompromisy dotyczące metrażu, standardu i wygody codziennego życia.
Czytaj więcej
Mimo że od roku ceny nowych mieszkań są ustawowo jawne, to klient nie zawsze wie, ile zapłaci za gotowy do zamieszkania lokal. Najczęściej kupuje p...
Krzysztof Bontal, ekspert finansowy Proferto, komentuje, że zmniejszenie lub wyeliminowanie jakiejkolwiek składowej wliczanej do tzw. dochodu dyspozycyjnego może bezpośrednio wpłynąć na możliwości kredytobiorcy. – 800 zł to całkiem dużo, tym bardziej, gdy zdolność kredytowa jest na styk – mówi. – Przy wytycznych KNF, że miesięczne zobowiązania nie powinny pochłaniać więcej niż 40–50 proc. dochodu, pominięcie jednego takiego świadczenia oznacza czasem, że będzie można pożyczyć nawet 100 tys. zł mniej – szacuje Krzysztof Bontal. – Oczywiście banki mają swoje algorytmy, ale zazwyczaj wpływ na zmniejszenie możliwej maksymalnej raty jest znaczny.
Ekspert zastanawia się, dlaczego banki radykalnie podchodzą do kwestii 800+, choć KNF tego nie wymaga. – Komisja oczekuje racjonalnego podejścia do uwzględniania tych wpływów. Wydaje się, że rozsądne byłoby zmniejszanie przyjętej do dochodu kwoty wraz z wyższym wiekiem dziecka. Inaczej powinno się traktować świadczenie, które ktoś będzie dostawał kilkanaście lat, a inaczej pobierane przez kilka miesięcy – mówi. Jak dodaje, część banków wiek dziecka uwzględnia.
Czytaj więcej:
Są najemcy, którzy po odwilży na rynku kredytów hipotecznych chcą iść „na swoje”. Oferta lokali na wynajem rośnie, czynsze można negocjować. W górę...
Pro
Także Michał Spieszyński, pośrednik, ekspert finansowy i współwłaściciel biura URBRO Metrohouse Kołobrzeg, ocenia, że banki, które ograniczyły uwzględnianie 800+ przy badaniu zdolności kredytowej, przyjęły postawę asekuracyjną. – Skutki tych decyzji odczuwają rodziny, które układały swoje plany mieszkaniowe na podstawie innych kalkulacji – mówi Spieszyński. – To kolejny przejaw niespójności polityki państwa wobec rodzin. A przecież rodziny z dziećmi szczególnie potrzebują stabilności i odpowiednich warunków mieszkaniowych. Obawiam się, że trudniejszy dostęp do własnego mieszkania może skłaniać młode pary do odkładania decyzji o rodzicielstwie, co pogłębi kryzys demograficzny.
Według eksperta URBRO Metrohouse zmiana najbardziej dotknie młode rodziny w dużych miastach i ośrodkach z wysokimi cenami mieszkań. – Tam spadek zdolności kredytowej może przesądzić, czy zakup w ogóle będzie możliwy. W regionach z tańszymi mieszkaniami ten wpływ będzie mniejszy – ocenia. – Część rodzin odłoży zakup nieruchomości – uważa ekspert. – Młodzi ludzie będą dłużej mieszkać z rodzicami albo będą korzystać z najmu.
Zdaniem pośrednika zmiana nie doprowadzi do wyraźnych obniżek cen mieszkań. – Zakładam raczej ich utrzymanie na zbliżonym do dzisiejszego poziomie – mówi.