Banki surowiej oceniają klientów starających się o kredyt hipoteczny, co jest najpewniej efektem stanowiska Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego, który uznał, że świadczenie 800+ nie powinno być automatycznie traktowane jako stały, stabilny dochód, jeśli okres jego wypłaty jest krótszy niż spłaty kredytu. Nieuwzględnianie 800+ przy szacowaniu zdolności kredytowej oznacza, że wielkość mieszkania, jakie można kupić na kredyt, znacznie się skurczy.

Czytaj więcej

Trudniej o kredyt mieszkaniowy. Banki zmieniają podejście do 800+

Nawet o duży pokój mniej 

– Ostrożniejsze podejście do liczenia zdolności kredytowej ograniczy możliwości zakupu nieruchomości rodzinom – nie ma wątpliwości Ewa Palus, główny analityk portalu Tabelaofert. – Przy założeniu, że wykorzystają maksymalną zdolność kredytową, powierzchnia mieszkania, które będą mogły kupić, zmniejszy się nawet o kilkanaście metrów – szacuje.

Tabelaofert bierze pod lupę mieszkania z rynku pierwotnego w dużych miastach. Założenia: rodzina z dwójką dzieci ma 20-proc. wkład własny, pracują oboje rodzice, mają przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw. Kredyt jest zaciągany na 25 lat.

W Warszawie przykładowa rodzina starająca się o kredyt, bez uwzględnienia 800+, mogłaby kupić w listopadzie ok. 68,5 mkw. nowego mieszkania (uwzględniono średnie ceny lokali). Gdyby bank doliczył 800+, w zasięgu rodziny w stolicy byłoby 80,6 mkw.

W Krakowie bez uwzględnienia świadczenia na dzieci rodzina mogłaby sobie pozwolić na 78,5 mkw. mieszkania z rynku pierwotnego, a z tym świadczeniem – już na 89 mkw. We Wrocławiu jest to odpowiednio: 77,04 mkw. (bez 800+) i 89,3 mkw. (z 800+), w Gdańsku 68 mkw. i prawie 80 mkw., w Poznaniu 81,4 i 92,4 mkw., w Łodzi prawie 87 i ponad 104 mkw., a w Katowicach 89,12 i 103,5 mkw.

Czytaj więcej

Polacy boją się kredytów hipotecznych

Ewa Palus zaznacza, że nie każda rodzina odnotuje spadek zdolności kredytowej w takim samym stopniu. – Wiele zależy od dochodów, liczby i wieku dzieci oraz oczywiście polityki konkretnego banku – tłumaczy ekspertka. Jak zauważa, większe mieszkania są często kupowane jako kolejne. – Pieniądze ze sprzedaży mniejszego lokalu rodziny często przeznaczają na zakup większego, dzięki czemu mogą dysponować większym wkładem własnym – wyjaśnia. – Wyłączenie 800+ z liczenia zdolności kredytowej nie będzie więc dla nich tak dotkliwe.

Analityczka zauważa jednocześnie, że część osób przyśpieszyła transakcję, by mieć zdolność kredytową liczoną na starych zasadach. – Będą też takie gospodarstwa domowe, które odłożą zakup do czasu spadku stóp procentowych lub zmian w liczeniu zdolności kredytowej – mówi. – Część nabywców może też wybierać tańsze dzielnice i miejscowości podmiejskie, gdzie za podobną kwotę można kupić większe mieszkanie. Nie będzie to jednak rozwiązanie dla wszystkich, szczególnie gdy przeprowadzka oznacza znacznie dłuższe dojazdy do pracy i szkoły.

Tabelaofert analizuje też, jak duże mieszkanie u dewelopera mógłby kupić w listopadzie singiel o przeciętnych dochodach. W Warszawie w zasięgu jednoosobowych gospodarstw domowych są lokale o powierzchni niespełna 37 mkw., w Krakowie 41,4 mkw., we Wrocławiu 42,5 mkw., w Gdańsku 36,4 mkw., w Poznaniu 44,3 mkw., w Łodzi 49,2 mkw., w Katowicach 48,5 mkw.

Czytaj więcej

Klienci boją się wzrostów cen mieszkań. Ale deweloperzy ich nie przewidują

Serwis sprawdza też, jak dużo mieszkań jest w zasięgu kredytobiorców po zaostrzeniu kryteriów oceny ich zdolności kredytowej. Rodzina dwa plus dwa szukająca trzypokojowego mieszkania lub większego w Warszawie w listopadzie ma do wyboru 5065 lokali (przy zachowaniu wcześniej przyjętych założeń), w I kwartale, kiedy przy szacowaniu zdolności kredytowej uwzględniano 800+, rodzina mogła wybierać spośród 5336 lokali. W Krakowie oferta mieszkań dla takich gospodarstw zmalała z 4348 do 4113. Rodzina, która chciała kupić duże mieszkanie we Wrocławiu w I kwartale, miała do wyboru 3570 ofert, w listopadzie – już 2933. W Gdańsku pula ofert skurczyła się z 1714 do 1261.

Najem zamiast własności

Pierwsze skutki zmian w sposobie szacowania zdolności kredytowej dostrzega pośredniczka Hanna Kamińska, współwłaścicielka biura URBRO Metrohouse Kołobrzeg. – Obsługujemy parę, która po ograniczeniu zdolności kredytowej musiała odłożyć zakup mieszkania. W ich sytuacji wybór banków był znacznie mniejszy, a zmiany objęły właśnie te, z których oferty mogli skorzystać – opowiada. – Ostatecznie para zdecydowała się na najem, bo zależało jej na wyprowadzce od rodziców.

Hanna Kamińska podkreśla, że z punktu widzenia pośrednika szczególnie istotny jest moment takiej zmiany. – Klienci przygotowują się do zakupu z wyprzedzeniem, szukają mieszkania w ustalonym budżecie. Kiedy budżet się zmniejsza, część rozpatrywanych ofert przestaje być dostępna – wyjaśnia. – Trzeba wrócić do poszukiwań i ponownie ustalić, z czego kupujący są gotowi zrezygnować.

Pośredniczka spodziewa się, że część klientów wybierze mieszkania mniejsze, w gorszym standardzie, w budynkach bez windy. – Dla rodziny z małym dzieckiem codzienne pokonywanie schodów, z wózkiem i zakupami jest dużym utrudnieniem. O wyborze takiej nieruchomości może jednak przesądzić niższa cena – uważa Hanna Kamińska. – Jednym z rozwiązań będzie przeniesienie poszukiwań na obrzeża, ale w mojej ocenie częściej zobaczymy kompromisy dotyczące metrażu, standardu i wygody codziennego życia.

Czytaj więcej

Ile kosztuje mieszkanie, a nie tylko gołe ściany

Krzysztof Bontal, ekspert finansowy Proferto, komentuje, że zmniejszenie lub wyeliminowanie jakiejkolwiek składowej wliczanej do tzw. dochodu dyspozycyjnego może bezpośrednio wpłynąć na możliwości kredytobiorcy. – 800 zł to całkiem dużo, tym bardziej, gdy zdolność kredytowa jest na styk – mówi. – Przy wytycznych KNF, że miesięczne zobowiązania nie powinny pochłaniać więcej niż 40–50 proc. dochodu, pominięcie jednego takiego świadczenia oznacza czasem, że będzie można pożyczyć nawet 100 tys. zł mniej – szacuje Krzysztof Bontal. – Oczywiście banki mają swoje algorytmy, ale zazwyczaj wpływ na zmniejszenie możliwej maksymalnej raty jest znaczny.

Ekspert zastanawia się, dlaczego banki radykalnie podchodzą do kwestii 800+, choć KNF tego nie wymaga. –  Komisja oczekuje racjonalnego podejścia do uwzględniania tych wpływów. Wydaje się, że rozsądne byłoby zmniejszanie przyjętej do dochodu kwoty wraz z wyższym wiekiem dziecka. Inaczej powinno się traktować świadczenie, które ktoś będzie dostawał kilkanaście lat, a inaczej pobierane przez kilka miesięcy – mówi. Jak dodaje, część banków wiek dziecka uwzględnia.

Czytaj więcej:

Raporty ekonomiczne Część najemców porzuca mieszkania. Duża oferta ogranicza ryzyko wzrostu czynszów

Pro

Także Michał Spieszyński, pośrednik, ekspert finansowy i współwłaściciel biura URBRO Metrohouse Kołobrzeg, ocenia, że banki, które ograniczyły uwzględnianie 800+ przy badaniu zdolności kredytowej, przyjęły postawę asekuracyjną. – Skutki tych decyzji odczuwają rodziny, które układały swoje plany mieszkaniowe na podstawie innych kalkulacji – mówi Spieszyński. – To kolejny przejaw niespójności polityki państwa wobec rodzin. A przecież rodziny z dziećmi szczególnie potrzebują stabilności i odpowiednich warunków mieszkaniowych. Obawiam się, że trudniejszy dostęp do własnego mieszkania może skłaniać młode pary do odkładania decyzji o rodzicielstwie, co pogłębi kryzys demograficzny.

Według eksperta URBRO Metrohouse zmiana najbardziej dotknie młode rodziny w dużych miastach i ośrodkach z wysokimi cenami mieszkań. – Tam spadek zdolności kredytowej może przesądzić, czy zakup w ogóle będzie możliwy. W regionach z tańszymi mieszkaniami ten wpływ będzie mniejszy – ocenia. – Część rodzin odłoży zakup nieruchomości – uważa ekspert. – Młodzi ludzie będą dłużej mieszkać z rodzicami albo będą korzystać z najmu.

Zdaniem pośrednika zmiana nie doprowadzi do wyraźnych obniżek cen mieszkań. – Zakładam raczej ich utrzymanie na zbliżonym do dzisiejszego poziomie – mówi.