Art. 237
11a
. Konsultacje w zakresie bhp
§ 1. Pracodawca konsultuje z pracownikami lub ich przedstawicielami wszystkie działania związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, w szczególności dotyczące:
1) zmian w organizacji pracy i wyposażeniu stanowisk pracy, wprowadzania nowych procesów technologicznych oraz substancji chemicznych i ich mieszanin, jeżeli mogą one stwarzać zagrożenie dla zdrowia lub życia pracowników,
2) oceny ryzyka zawodowego występującego przy wykonywaniu określonych prac oraz informowania pracowników o tym ryzyku,
3) tworzenia służby bhp lub powierzania wykonywania zadań tej służby innym osobom oraz wyznaczania pracowników do udzielania pierwszej pomocy, a także wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników,
4) przydzielania pracownikom środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego,
5) szkolenia pracowników w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.
§ 2. Pracownicy lub ich przedstawiciele mogą przedstawiać pracodawcy wnioski w sprawie eliminacji lub ograniczenia zagrożeń zawodowych.
§ 3. Pracodawca zapewnia odpowiednie warunki do przeprowadzania konsultacji, a zwłaszcza zapewnia, aby odbywały się w godzinach pracy. Za czas nieprzepracowany w związku z udziałem w konsultacjach pracownicy lub ich przedstawiciele zachowują prawo do wynagrodzenia.
§ 4. Na umotywowany wniosek pracowników lub ich przedstawicieli dotyczący spraw zagrożenia zdrowia i życia pracowników inspektorzy pracy Państwowej Inspekcji Pracy przeprowadzają kontrole oraz stosują środki prawne przewidziane w przepisach o Państwowej Inspekcji Pracy.
§ 5. U pracodawcy, u którego została powołana komisja bezpieczeństwa i higieny pracy, konsultacje, o których mowa w § 1, mogą być prowadzone w ramach tej komisji, natomiast uprawnienia, o których mowa w § 2 i 4, przysługują pracownikom lub ich przedstawicielom wchodzącym w skład komisji.
§ 6. Pracownicy lub ich przedstawiciele nie mogą ponosić jakichkolwiek niekorzystnych dla nich konsekwencji z tytułu działalności, o której mowa w § 1, 2 i 4. Dotyczy to również pracowników lub ich przedstawicieli, o których mowa w § 5.
Komentarz:
• Przepis nakłada na pracodawców wymóg konsultowania z pracownikami bądź ich przedstawicielami wszelkich działań wpływających na stan bhp., m.in. zapewnienia w zakładzie warunków do przeprowadzania konsultacji i zagwarantowania pracownikom wynagrodzenia za czas poświęcony na ich przeprowadzenie. Przepis wskazuje sytuacje, w których niezbędne są konsultacje z załogą, ale jest to katalog przykładowy.
• Do przedstawicieli pracowników stosuje się art. 237
13a
. Oznacza to, że powinni być oni wybierani przez zakładowe organizacje związkowe, a jeżeli nie ma ich w firmie, przedstawicieli wybierają sami pracownicy.
• Pracownik lub jego przedstawiciel ma prawo żądać od pracodawcy podjęcia konsultacji w każdej sprawie z zakresu bhp. Przepis nie określa jednak trybu wnioskowania ani terminu, w którym pracodawca powinien podjąć odpowiednie kroki. Nie wypełnia on w całości postanowień prawa unijnego, bo prawidłowe ich wdrożenie wymaga zapewnienia gwarancji prawnych jej skuteczności.
Podobnie przedstawia się skuteczność wniosków składanych przez pracowników lub ich przedstawicieli o eliminację lub ograniczenie zagrożeń zawodowych. Przepis nie wskazuje terminu i sposobu załatwienia takiego wniosku ani nie wprowadza obowiązku ustosunkowania się przez pracodawcę do postulatów załogi.
Realizacja tych uprawnień pracowniczych w dużej mierze zależy od dobrej woli zatrudniającego. Jeśli próby wyeliminowania zagrożeń zdrowia i życia w drodze wniosków kierowanych do pracodawcy są bezskuteczne, personel może wystąpić z umotywowanym wnioskiem do organów PIP.
• U pracodawców, u których funkcjonuje komisja bhp, konsultacje z pracownikami (przedstawicielami) mogą odbywać się w tej komisji. Obowiązek jej utworzenia spoczywa na zatrudniających ponad 250 pracowników, choć może ona funkcjonować też w mniejszych zakładach.
• Pracownicy i ich przedstawiciele nie mogą ponosić negatywnych konsekwencji w związku z udziałem w konsultacjach czy składaniem wniosków do pracodawcy bądź organów PIP. Nie jest to jednak równoznaczne ze szczególną ochroną trwałości stosunku pracy takich pracowników.
Art. 23712. Powołanie komisji bhp
§ 1. Pracodawca zatrudniający więcej niż 250 pracowników powołuje komisję bezpieczeństwa i higieny pracy, zwaną dalej komisją bhp, jako swój organ doradczy i opiniodawczy.
W skład komisji bhp wchodzą w równej liczbie przedstawiciele pracodawcy, w tym pracownicy służby bhp i lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, oraz przedstawiciele pracowników, w tym społeczny inspektor pracy.
§ 2. Przewodniczącym komisji bhp jest pracodawca lub osoba przez niego upoważniona, a wiceprzewodniczącym – społeczny inspektor pracy lub przedstawiciel pracowników.
Komentarz
• Komisja bhp to organ doradczy i opiniodawczy pracodawcy w sprawach z zakresu bhp. Nie jest uprawniona do podejmowania samoistnych decyzji w stosunku do pracodawcy, jak i załogi. Powołując komisję, pracodawca określa jej liczebność, uwzględniając konieczność zachowania równowagi między własnymi przedstawicielami a reprezentantami załogi. Określa czas trwania kadencji członków komisji i termin pierwszego posiedzenia.
• Przepis określa szczegółowy skład komisji stanowiąc, że jej przewodniczącym jest pracodawca lub jego przedstawiciel, wiceprzewodniczącym społeczny inspektor pracy lub przedstawiciel pracowników, a skład uzupełniają w równej liczbie ze strony pracodawcy pracownicy służby bhp i lekarz profilaktyk, a ze strony pracowników ich przedstawiciele.
Powinni ich wskazać funkcjonujące w zakładzie związki zawodowe, a w razie ich braku – załoga przedsiębiorstwa zgodnie z art. 237
13a
k.p.
Art. 23713. Zadania i tryb funkcjonowania komisji bhp
§ 1. Zadaniem komisji bhp jest dokonywanie przeglądu warunków pracy, okresowej oceny stanu bezpieczeństwa i higieny pracy, opiniowanie podejmowanych przez pracodawcę środków zapobiegających wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym, formułowanie wniosków dotyczących poprawy warunków pracy oraz współdziałanie z pracodawcą w realizacji jego obowiązków w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.
§ 2. Posiedzenia komisji bhp odbywają się w godzinach pracy, nie rzadziej niż raz na kwartał. Za czas nieprzepracowany w związku z udziałem w posiedzeniach komisji bhp pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.
§ 3. Komisja bhp w związku z wykonywaniem zadań wymienionych w § 1 korzysta z ekspertyz lub opinii specjalistów spoza zakładu pracy w przypadkach uzgodnionych z pracodawcą i na jego koszt.
Komentarz
• Do zadań komisji bhp należy m.in. przegląd warunków pracy i okresowa ocena stanu bhp w zakładzie. Częstotliwość tych zadań należy dostosować do wyników oceny ryzyka zawodowego dla stanowisk w zakładzie, a dokładniej do prawdopodobieństwa wystąpienia szkód i ich rozmiarów.
Aby zapewnić ciągłość prac komisji, słuszne byłoby powierzyć jej obowiązek prowadzenia z pracodawcą konsultacji w sprawach bhp. W takim wypadku prace komisji będzie regulował art. 237
11a
k.p., przez co będzie musiała być ona zwoływana w każdym przypadku, gdy niezbędne okaże się przeprowadzenie konsultacji.
W przeciwnym razie posiedzenia komisji muszą mieć miejsce nie rzadziej niż raz na kwartał, co może wpływać na małą efektywność jej prac.
• Pozostałe zadania komisji sprowadzają się do opiniowania nowo wprowadzonych środków zapobiegających wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym, formułowania wniosków dotyczących poprawy warunków pracy i współdziałania z pracodawcą w realizacji jego obowiązków w zakresie bhp.
• Za czas trwania posiedzeń członkowie komisji bhp zachowują prawo do wynagrodzenia. Przysługuje ono wyłącznie przedstawicielom pracowników, bo dla pracowników służby bhp i przedstawicieli pracodawcy udział w posiedzeniach komisji mieści się w zakresie obowiązków i będzie zaliczony do czasu pracy.
W uzgodnionych z pracodawcą przypadkach komisja ma prawo korzystać z ekspertyz specjalistów zewnętrznych, których koszty ponosi firma na podstawie umowy zawartej z pracodawcą.
Art. 23713a. Reprezentacja pracowników
Przedstawiciele pracowników, o których mowa w art. 237
11a
i art. 237
12
, są wybierani przez zakładowe organizacje związkowe, a jeżeli u pracodawcy takie organizacje nie działają – przez pracowników, w trybie przyjętym w zakładzie pracy.
Komentarz
• Jeśli w zakładzie funkcjonują organizacje związkowe, to do nich należy wybór reprezentantów pracowników w kwestiach bhp. Jeśli jest ich kilka, tryb wyboru przedstawicieli muszą uzgodnić wspólnie.
Gdy w firmie nie ma związków, to pracodawca określa – po uzyskaniu zgody załogi – sposób, w jaki wybierze ona reprezentantów do składu komisji oraz pracowników wyznaczonych do konsultowania z pracodawcą spraw związanych z bhp.
Do czasu wyłonienia przedstawicieli pracowników pracodawca powinien uzgadniać wszelkie kwestie związane z bhp z całą załogą.
