Czy polskie media zdały egzamin z relacjonowania zamachu terrorystycznego w Krakowie?
Ogólnie rzecz biorąc, tak. Chciałbym wprowadzić rozróżnienie: czym są polskie media, a czym są platformy społecznościowe. Coraz rzadziej traktuję platformy społecznościowe jako medium. Medium wymaga jednak profesjonalizmu.
Czytaj więcej
Związek zawodowy Policyjna Solidarność skierował do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji skargę na Telewizję Republika. Chodzi o relację Tomasza Sa...
Facebook, X, Instagram, TikTok to miejsca, które są bardziej platformami niż mediami?
Tam nie ma profesjonalistów. Jest mnóstwo kanapowych komentatorów, różnego rodzaju osób, które wypowiadają się często bez rozeznania, bez sprawdzenia. Media to te, które działają zgodnie z prawem prasowym, w oparciu o standardy dziennikarstwa, których wolność słowa wiąże się z odpowiedzialnością. Prasa, radio i telewizja w ogromnej większości przypadków zdały egzamin i dość dobrze relacjonowały wydarzenia. Starały się rzeczowo podchodzić do tematu, który oczywiście musiał wzbudzać emocje, bo to są sytuacje niebywale trudne z każdego punktu widzenia. Powszechną uwagę skupiła relacja współwłaściciela i prezesa stacji Telewizja Republika, która naruszała wszystkie standardy pracy dziennikarza i standardy zawodu. Nie mówi się czegoś, jeżeli się tego nie sprawdzi. Nie można opierać się wyłącznie na tym, co w danym momencie widzimy. Choć składane przez niego później wyjaśnienia nie odpowiadają prawdzie, bo mówi, że nie widział, ale najwyraźniej świadomie przemieścił się, żeby zasłonić policjanta, który stał za nim.
Prof. Tadeusz Kowalski: Odbiorcy Republiki poddawani są szczególnym zabiegom
Mówi pan o Tomaszu Sakiewiczu, redaktorze naczelnym Telewizji Republika?
I współwłaścicielu. To jest ważne.
Powiedział, że nie ma policjantów na miejscu aktu terroru. Relacjonował, że nie wiadomo, gdzie się podziała policja. „Uciekli albo pilnują Warszawy” – powiedział Sakiewicz, a za plecami miał jednego z policjantów.
To bardzo oburzające i uwłaczające policji, bo przecież wiemy, na podstawie dokładnej rekonstrukcji wydarzeń, że w gruncie rzeczy po ok. trzech minutach zamachowiec został unieszkodliwiony. Powiedzenie, że policjanci uciekli, jest haniebne, szkodzące policji i jej wizerunkowi. To jest też działanie nastawione na to, aby ludzie nie czuli się bezpiecznie. Tam była również sugestia, że zamachu dokonała osoba niepolskiej narodowości.
Czytaj więcej
Spoty Mastercard zostały wycofane z Telewizji Republika – przekazała firma serwisowi Wyborcza.biz. Wcześniej współpracę ze stacją zakończyła firma...
Sakiewicz powiedział: „Ogromna tragedia, wiadomo, że brali w tym udział jacyś cudzoziemcy”.
Właśnie. Po pierwsze, użył liczby mnogiej. Nie wiem, na jakiej podstawie. Chociaż początkowo jeden z policjantów chyba się pomylił, bo sądził, że są dwie osoby, ale wycofał się z tego dosyć szybko. Dziennikarz ma obowiązek – przecież nie trzeba tego tłumaczyć – sprawdzenia informacji. Zasada double check, czyli podwójnego sprawdzenia, zawsze obowiązuje. Zanim coś powiesz, pamiętaj, że nie mówisz do siebie, nie mówisz do siebie w środku, tylko mówisz do ludzi. I niestety ten jego przekaz wiralowo rozszedł się po świecie, po Polsce.
Większość ludzi wierzy w to, co widziała w telewizji, bo „w telewizji powiedzieli”.
Zwłaszcza że można powiedzieć, iż odbiorcy Republiki są poddani bardzo szczególnym zabiegom. Mówimy o zjawisku tak zwanej foxyfikacji. Foxyfikacja – termin ten pochodzi od telewizji Fox News. To medium tożsamościowe. Republika jest medium tożsamościowym, które opiera swoją filozofię na zasadzie „my i oni”. My to jesteśmy ci dobrzy, ci właściwi, ci najprawdziwsi, najbardziej polscy z Polaków. Ci godni, sprawiedliwi, uczciwi. Natomiast całe otoczenie, ci, którzy się z nami nie zgadzają, to są oni. I oni są zawsze źli. To jest pierwszy punkt. Punkt drugi to de facto komunikacja oparta na emocjach. Tutaj nie chodzi o jakąkolwiek informację. Chodzi o to, żeby widzów utrzymywać w stałym pobudzeniu poprzez odwoływanie się do emocji. Te emocje buduje się zarówno przez przekaz, przez to, co się mówi, jak i przez to, co jest na tak zwanych belkach informacyjnych, które bardzo często zawierają mnóstwo przymiotników. Trzecia bardzo charakterystyczna technika to powtarzanie. To jest taki zamknięty język, w którym z góry wiadomo, że jak coś robi premier, to na pewno jest złe, a jak robi to ktoś inny, to na pewno nie jest to w polskim interesie, a jak nie jest w polskim interesie, to oczywiście jest w niemieckim.
To jest cały szereg takich wzorców językowych, które powtarza się jak mantrę. U pewnej części osób wyzwala się taki mechanizm, który zwalnia z myślenia, dlatego że to jest trochę tak, jak działa reklama, prawda? Intensywnie powtarzana reklama powoduje, że utrwalamy sobie jej treść albo łączymy dwie rzeczy ze sobą. I to jest właśnie mniej więcej ten krąg. Wreszcie jest to takie organizowanie przekazu, żeby był spójny. To znaczy, nawet, jeżeli zaprasza się kogoś, kto ma inny punkt widzenia, to zazwyczaj otacza się go takimi osobami, co do których poglądów wiemy, że są podobne do naszych. W związku z tym ten ktoś zawsze jest w słabszej pozycji. W rezultacie mamy taki silnie emocjonalny przekaz, który swoich widzów tak naprawdę kształtuje, jak plastelinę. Trochę na zasadzie nieustannego powtarzania pewnych wzorców, które się nie zmieniają. I w rezultacie ci ludzie są, można powiedzieć, wręcz mocno zindoktrynowani.
Każdy dziennikarz popełnia błąd, każda redakcja popełnia błąd, z którego można się wycofać, przeprosić.
Dowiedziałem się z Telewizji Republika, że jedną z ofiar terroru w Krakowie jest redaktor Sakiewicz. Czegoś bardziej cynicznego dawno nie słyszałem. Utożsamianie czy łączenie redaktora naczelnego Republiki z ofiarami zabójcy, terrorysty, jest czymś niebywałym. Taki przekaz jest oczywiście nieprawdziwy.
Dezinformacja w sprawie strzelaniny w Krakowie
Czy Telewizja Republika dezinformowała w sprawie tragedii w Krakowie?
Zdecydowanie tak. Liczba skarg, która wpłynęła do KRRiT, wynosi ok. 7 tys., może być nawet większa, bo one nadal napływają. To będzie wymagało sprawdzenia. Ten materiał nie jest zbyt obszerny. Jest procedura postępowania, która, w zależności od woli osoby przewodniczącej, może być zrealizowana szybciej lub wolniej. Nadawca ma obowiązek przechowywać materiał przez 28 dni. Pierwszym krokiem po otrzymaniu skargi jest to, że Rada zwraca się o przesłanie oryginalnego materiału, który jest kwestionowany. Dalej następuje analiza tego materiału, która nie jest skomplikowana, ale powinna się dokonać. Potem, nadawca powinien się ustosunkować do zarzutów, które są podniesione w skargach.
Czytaj więcej
Przewodnicząca Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji Agnieszka Glapiak uruchomiła działania wyjaśniające wobec Telewizji Republika w związku z relac...
Czy Republika zostanie ukarana?
O tym, czy będzie kara dla Telewizji Republika, ostatecznie zadecyduje przewodnicząca.
A przewodnicząca została wybrana z nadania PiS?
Została wybrana przez większość sejmową, ale wskazana przez PiS. Była bliską współpracownicą Mariusza Błaszczaka. Jeżeli będzie niechęć do podjęcia decyzji, to procedura będzie się przeciągała tak długo, aż opinia publiczna trochę zapomni, o co chodzi. Teoretycznie na nałożenie kary jest rok. Czyli od momentu zaistnienia tego zdarzenia po roku nie można już nałożyć kary. Sprawa może być dalej procedowana, ale nie można już nałożyć kary finansowej.
Czyli Republice włos z głowy nie spadnie za dezinformowanie?
Nie mogę tego przesądzić, bo każdemu trzeba dać szansę. Teoretycznie przewodnicząca ma rok na podjęcie decyzji. Uważam, że nie należałoby tak długo zwlekać, ale może znowu ograniczy swoją aktywność do upomnienia, że tak nie należy robić, i tak dalej, żeby opublikować jakieś sprostowanie. Nie wiem, co zrobi. Natomiast sam fakt, że takie skargi są bardzo długo rozpatrywane, nie wróży dobrze. Nie wróży dobrze, że zostanie podjęte jakieś działanie.
Czytaj więcej
O karze dla Telewizji Republika za sposób relacjonowania zamachu w Krakowie w dużej mierze zdecyduje przewodniczący KRRiT – powiedział w rozmowie z...
