Victor Vasarely: Niekończąca się iluzja

Wakacyjna wystawa, w Desa Unicum, zatytułowana „Victor Vasarely. Nieskończona geometria" obejmuje 29 fascynujących prac artysty powstałych od lat 50. do drugiej połowy 90.

Te hipnotyzujące abstrakcyjne dzieła bywają czarno-białe lub pulsujące psychodelicznymi barwami. Zaskakują widza iluzjonistycznymi efektami – jedne wciągają w głąb przestrzeni, inne zdumiewają rosnącymi wypukłościami, kojarzącymi się z kulą ziemską widzianą z perspektywy kosmosu albo rzuconą w przestrzeń kolorową piłką. Prace te wydają się komputerowymi projektami 3D albo wielowymiarowymi ruchomymi obrazami VR, gdy naprawdę nie przestają być dwuwymiarowymi malarskimi obrazami. Nawet jeśli trudno w to uwierzyć, artysta nadał im wizualną niejednoznaczność, wrażenie ruchu i przestrzenności, odwołując po prostu do malarstwa, geometrii, optycznych złudzeń i gry światła.

Victor Vasarely

Obraz Vasarely'ego wydaje się obiektem przestzrennym

Foto: Monika Kuc

Jego hipnotyzujące dzieła dziś uznajemy za wyprzedzające najnowsze odkrycia cyfrowej ery. Odegrały też rolę przełomową w sztuce XX wieku, z jednej strony zbliżając ją do nauki, a z drugiej otwierając na szerokie możliwości interpretacji.

Fani i kultura pop

Wizje Vasarely’ego miały też wpływ na kulturę pop. Jego kompozycje były wszędzie: od okładek płyt do pokazów mody

Do jego fanów należał m.in. David Bowie, dla którego Vasarely zaprojektował okładkę singla „Space Oddity”. Abstrakcyjne, futurystyczne niebieskie tło winylu z pulsującymi kropkami doskonale współgrało z kosmiczną tematyką muzyki Bowiego. Singiel Space Oddity został wydany kilka dni przed lądowaniem na Księżycu w 1969 roku, więc wyrażał ducha czasu.

Wielcy projektanci mody: Yves Saint Laurent, Gianni Versace czy Jean Paul Gaultier też chętnie odwoływali się do iluzyjnej geometrii Vasarely’ego w scenografii swych pokazów, jak i w strojach.

Victor Vasarely (1906 -1997) pochodził z Węgier. W Budapeszcie ukończył prywatną akademię sztuki wzorowaną na praktyce Bauhausu, prowadzoną przez Sándora Bortnyika, projektanta graficznego i malarza. Po studiach 24-letni Vasarely wyemigrował w 1930 roku do Paryża, gdzie przez pierwsze lata pracował w agencji reklamowej Havas, co zbliżyło go do świata designu oraz w drukarni Draeger’s.

Punkty zwrotne

Przez lata poszukiwał własnego stylu. W jego sztuce można wyróżnić różne okresy: graficzny (1929-1946), a potem zwrot ku malarstwu. W latach1935-1947 malował pod wpływem ruchów kubistycznych i surrealistycznych, skupiając na martwych naturach, pejzażach i portretach. W latach 1947-1958 odkrył abstrakcję i poświęcił w końcu badaniom nad iluzją optyczną.

W 1955 roku wziął udział w słynnej wystawie „Le Mouvement” (Ruch) w paryskiej galerii Denise René, która stała się początkiem „rewolucji kinetycznej”. Po okresie biało-czarnych obrazów, w latach 60. jego dzieła zapełniły wibrujące barwy. Cieszył się już wówczas światową sławą, stając artystą globalnym, zapraszanym przez prestiżowe galerie.

W 1965 wziął udział w kultowej już zbiorowej wystawie „The Responsive Eye” w nowojorskiej MoMA, na którą zaproszono artystów badających percepcję światła, koloru, struktury kompozycji.