Smoleński cień nad dyplomacją

Kłótnia o wrak prezydenckiego samolotu stała się jednym z najgorętszych momentów środowej debaty nad rządową polityką zagraniczną.

Minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski nie szczędził cierpkich słów Rosji („na drodze do demokracji robi krok wstecz”) i starał się unikać kontrowersyjnych wypowiedzi, jakie zdarzają mu się w tej sprawie („Rosjanie nam powiedzieli, iż boją się, że gdy oddadzą wrak, Antoni Macierewicz znajdzie na nim ślady bomby atomowej”). Przekonywał, że rząd robi wszystko, aby odzyskać wrak i czarne skrzynki.

– Strategia szkodzenia śledztwu smoleńskiemu była realizowana przez szefa MSZ od początku – grzmiał jednak Antoni Macierewicz, smoleński lider PiS. Nawiązując do niedawnej wypowiedzi Sikorskiego atakował: – Próbuje się przekonać nas, że wrak nie jest dowodem w śledztwie, a pamiątką. Tymczasem prokuratura uważa, słusznie, że wrak i wszystko, czego nie przekazali nam Rosjanie, jest dowodem w śledztwie, jednym z najważniejszych. Dlaczego pan minister Sikorski nie tylko okłamuje opinię publiczną, ale i próbuje wywierać naciski na prokuraturę?

Sikorski przypominał, że o pomoc w sprawie nacisków na Moskwę poprosił Brukselę. I apelował: – Tym, którzy całą naszą politykę zagraniczną chcieliby sprowadzić do sprawy wraku, pragnę powiedzieć: gdy jakieś państwo nie wypełnia zobowiązań międzynarodowych, to po patriotach spodziewałbym się solidarności z rządem i kierowania pretensji pod właściwy adres.

W środę o zwrot wraku „Rz” zapytała premiera Rosji Dymitra Miedwiediewa. – Nie mogę na ten temat powiedzieć niczego konkretnego – odparł.

Euro: zgody nie ma

Z przedstawicielami PiS Sikorski starł się w jednym jeszcze obszarze – polityce unijnej. Minister przekonywał, że Polska musi przyjąć euro i wchodzić do ściślejszych kręgów integracji, takich jak pakt fiskalny. Dokument ten, zwiększający dyscyplinę finansową krajów członkowskich, dotyczy głównie strefy auro, choć Polska także go podpisała.

– Wchodząc do UE, dokonaliśmy wyboru dziejowego, ale jeśli nie chcemy popełnić grzechu zaniechania, musimy być konsekwentni – mówił Sikorski. – Wobec zawirowań na Południu i wyspiarskiego dystansu Wielkiej Brytanii mamy szansę wejść do najściślejszego kręgu decyzyjnego Unii Europejskiej.

Odpowiadający w PiS za politykę zagraniczną poseł Witold Waszczykowski replikował: – Nie chcemy Unii skupionej wokół osi Berlin – Paryż – Bruksela, wtedy zawsze będziemy na peryferiach. Chcemy UE bez niedemokratycznych kagańców, takich jak pakt fiskalny. Sikorskiego wspierał szef Sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych Grzegorz Schetyna (PO): – Jesteśmy świadkami powstawania nowej UE, tendencji do pogłębiania się integracji w ramach strefy euro. Zatrzymanie tego procesu wydaje się niemożliwe, dlatego strategia rządu o przystąpieniu do paktu fiskalnego jest najlepsza dla Polski.

O ile Waszczykowski atakował Sikorskiego z pozycji eurosceptycznych, to Łukasz Gibała z Ruchu Palikota domagał się wręcz budowy europejskiej federacji. – Powinien pan bardziej niż bezpieczeństwem strefy euro martwić się tym, czy spełnimy kryteria wejścia do niej – mówił Sikorskiemu. – Za kilkadziesiąt lat Europa zostanie zdominowana przez Azjatów, jedyny sposób, by z tym walczyć, to pogłębiona integracja polityczna.

Armia z poparciem PiS

Potwierdziły się informacje, które podaliśmy w środowej „Rz” – sporą część swego wystąpienia Sikorski poświęcił kwestiom wojskowym. – Historia uczy, że Polska o bezpieczeństwo, także w wymiarze wojskowym, zadbać musi przede wszystkim sama. Że zależy ono w największym stopniu od naszego własnego potencjału obronnego.

Miedwiediew nie odpowiada na pytania o Smoleńsk

Jak pisał Jan Nowak-Jeziorański: „Nie można opierać bezpieczeństwa tylko na sojusznikach, nawet najpotężniejszych, jeśli własnymi siłami nie zapewnimy sprzymierzeńcom możliwości przyjścia nam z pomocą” – cytował szef MSZ.
Modernizację sił zbrojnych Sikorski – niegdyś minister obrony w rządach PiS – uznał za priorytet rządu. – W ciągu dekady wydamy na nią poważną sumę prawie 140 mld zł. Budujemy siły odstraszania – pozyskamy rakiety, śmigłowce, wozy bojowe, okręty podwodne i samoloty bezzałogowe.

W tej kwestii Sikorskiego poparł potem przysłuchujący się sejmowej debacie prezydent Bronisław Komorowski: – Chodzi o uczynienie z całego naszego systemu sił zbrojnych elementu zniechęcającego inne państwa do wrogich wobec nas planów – stwierdził.

Zresztą także PiS – choć poddaje miażdżącej krytyce politykę zagraniczną rządu – tu akurat wspiera rząd.

I Sikorski, i Komorowski, i politycy PiS mają podobne zdanie w jednej jeszcze kwestii: skłonienia Ukrainy do wypełniania zobowiązań potrzebnych do podpisania umowy stowarzyszeniowej z UE.

Prezydent przestrzegał nadzwyczaj otwarcie, jak na język dyplomacji: – Niepodpisanie umowy stowarzyszeniowej może oznaczać dryf Ukrainy w zupełnie innym kierunku (czyli zbliżenie z Rosją – red.). A to może mieć negatywny wpływ na sytuację geopolityczną w naszym regionie.