Eksperci prowadzonego przez szwedzką uczelnię programu Uppsala Conflict Data (UCDP) oceniają, że obserwowany trend oznacza wyraźne pogorszenie sytuacji bezpieczeństwa międzynarodowego. 

– Przez długi czas wojny między suwerennymi państwami należały do rzadkości. To, co obserwujemy w ostatnich latach, wskazuje jednak na narastające napięcia w stosunkach międzynarodowych i głębokie przeobrażenia globalnego ładu – mówi Shawn Davies, starszy analityk UCDP.

W 2025 r. liczba konfliktów międzypaństwowych podwoiła się drugi rok z rzędu, z dwóch w 2023 r. do ośmiu w 2025 r.. Jest to najwyższa liczba od czasu rozpoczęcia gromadzenia danych przez UCDP w 1946 r.. Konflikty obejmują wojny między Rosją a Ukrainą oraz Iranem a Izraelem, a także konflikty między Indiami a Pakistanem oraz między Izraelem a Syrią.

Czytaj więcej

Aktywiści płyną z pomocą do Strefy Gazy. Zaatakowały ich drony

Gwałtowny wzrost liczby ofiar

W 2025 r. badacze zaangażowani w prace UCDP odnotowali 65 konfliktów, w których przynajmniej jedną z zaangażowanych stron było państwo, co jest również najwyższą liczbą od czasu rozpoczęcia prowadzenia statystyk. Trzynaście konfliktów zakwalifikowano jako pełnoskalowe wojny, tzn. starcia, w których w ciągu roku w wyniku walk zginęło co najmniej tysiąc osób.Ostatni raz tak wysoki wynik odnotowano w 1992 r.

Jeszcze bardziej alarmujące są dane dotyczące liczby zabitych. W wyniku wojennej przemocy życie straciło około 244 600 osób, co czyni 2025 r. drugim najbardziej krwawym od czasu ludobójstwa w Rwandzie w 1994 r..

Czytaj więcej

Południowy Liban w ruinie. Tysiące ofiar, miliony przesiedlonych po izraelskiej ofensywie

Drastyczna skala przemocy wobec cywilów w Sudanie

Najbardziej krwawym konfliktem na świecie pozostała w 2025 r. wojna rosyjsko-ukraińska. UCDP odnotował co najmniej 94 700 zabitych, co stanowi około 62 proc. wszystkich ofiar działań wojennych na świecie. Do najtragiczniejszych zaliczono również wojnę między Izraelem a Hamasem oraz wojnę domową w Sudanie.

W Sudanie eskalacja przemocy wobec ludności cywilnej przybrała szczególnie drastyczną skalę. Po tym, jak paramilitarny Sudan Founding Alliance (SFA) opanował miasto El Faszir w Darfurze, doszło tam do masowych masakr.

– Cywile byli ofiarami przemocy przez cały czas trwania sudańskiej wojny domowej, jednak wydarzenia w El Faszir w 2025 r. wyróżniają się nawet w perspektywie historycznej. To główna przyczyna, dla której liczba zabitych w wyniku jednostronnej przemocy wobec cywilów osiągnęła najwyższy poziom od ponad trzydziestu lat – tłumaczy Therese Pettersson, starszy analityk i kierownik projektu UCDP.

Czytaj więcej

Płacili za strzelanie do ludzi. Austria po dekadach wraca do makabry „ludzkich safari”

Na tym tle pozytywnie wyróżniają się dane dotyczące konfliktów niepaństwowych – starć między zbrojnymi grupami pozarządowymi, na przykład kartelami narkotykowymi w Meksyku. Spowodowały one około 14 500 ofiar, co jest najniższym wynikiem od 2012 r.

Co to jest UCDP

Program Danych o Konfliktach w Uppsali (UCDP) jest najpopularniejszym na świecie źródłem danych na temat zorganizowanej przemocy i najstarszym trwającym projektem gromadzącym dane na temat wojny domowej. Definicja konfliktu zbrojnego opracowana przez UCDP stała się globalnym standardem systematycznego definiowania i badania konfliktów.