Ogłoszona przez agencję Standard & Poor's obniżka perspektywy długoterminowego ratingu USA rodzi pytanie o prawdopodobieństwo jego obniżki w najbliższych latach oraz skutki takiej decyzji dla rynków finansowych i gospodarki amerykańskiej.

Część odpowiedzi na to pytanie została zawarta w komunikacie S&P, który ocenił prawdopodobieństwo obniżki ratingu w horyzoncie dwóch lat na jedną trzecią. Oznacza to, że z niemal 70-procentowym prawdopodobieństwem w najbliższych dwóch latach długoterminowy rating USA zostanie utrzymany.

Dwuletni horyzont wynika z kalendarza wyborczego w tym kraju. Zaplanowane na przyszły rok wybory prezydenckie nie sprzyjają szybkiej konsolidacji fiskalnej.

Analiza treści komunikatu S&P ułatwia zrozumienie stonowanej reakcji uczestników rynku finansowego na obniżkę perspektywy ratingu. Dla nich dwa lata to wieczność, a 30-procentowe prawdopodobieństwo obniżki ratingu jest relatywnie niewielkim zagrożeniem w porównaniu z niemal już przesądzoną restrukturyzacją zadłużenia Grecji, której skala i konsekwencje są trudne do oszacowania.

Kluczowe dla dyskusji o przyszłości ratingu USA jest jednak uzasadnienie decyzji S&P. Agencja zwróciła w nim uwagę na fakt, iż do tej pory rząd amerykański nie wdrożył strategii zmierzającej do zmniejszenia deficytu i długu sektora finansów publicznych w relacji do PKB. Obniżka perspektywy ratingu jest zatem żółtą kartką zarówno dla demokratów, jak i dla republikanów, którym nie udało się dotychczas wypracować rozwiązań stabilizujących finanse publiczne w dłuższej perspektywie.

Na boisku żółte kartki są zwykle nieskutecznym instrumentem dyscyplinowania zawodników, chyba że nie mają oni dużo do stracenia. W przypadku Stanów Zjednoczonych koszt obniżki ratingu, sygnalizującej wzrost ryzyka niewypłacalności tego kraju, mógłby być znaczący.

Jeśli zbiegłaby się ona z bardzo prawdopodobnym w horyzoncie najbliższych lat stopniowym wycofywaniem stymulacji monetarnej (sprzedażą przez Fed dotychczas skupionych obligacji skarbowych), spowodowałaby zapewne zmniejszenie popytu na obligacje skarbowe, wzrost długoterminowych stóp procentowych i spadek popytu na akcje amerykańskich spółek. Wyższa rentowność długoterminowych obligacji oznaczałyby wzrost oprocentowania kredytów hipotecznych, co oddziaływałoby w kierunku spadku cen nieruchomości.

Niższe ceny nieruchomości i akcji zmniejszałyby siłę tzw. efektu majątkowego, który w USA ma relatywnie duży wpływ na konsumpcję prywatną. W efekcie nastąpiłoby zmniejszenie popytu konsumpcyjnego.

Obniżka ratingu oznaczałaby również długoterminową presję na osłabienie kursu dolara. W reakcji na spadek ratingu część banków centralnych zapewne zdecydowałaby się zmniejszyć udział aktywów nominowanych w dolarach w rezerwach walutowych. Oznaczałoby to większy popyt na obligacje emitowane przez kraje z najwyższym ratingiem.

Skorzystałyby na tym przede wszystkim Niemcy, ponosząc niższe koszty obsługi długu publicznego. Jest jednak mało prawdopodobne, aby banki centralne z największymi rezerwami walutowymi (Ludowy Bank Chin, Bank Japonii, kraje strefy euro, Rosja) dokonały gwałtownej zmiany ich struktury. Dlatego ewentualna presja na osłabienie kursu dolara byłaby umiarkowana.