Trudno o jedność w UE

Z nieoficjalnych informacji „Rzeczpospolitej" wynika, że Komisja Europejska chce większej kontroli nad kontraktami energetycznymi zawieranymi z dostawcami spoza Unii Europejskiej.

Projekt, który jest na ostatnim etapie uzgodnień wewnątrz KE, zawiera obowiązek przesyłania do Brukseli każdej umowy międzyrządowej, która będzie tam podlegała akceptacji. Obecnie takie porozumienia muszą być notyfikowane w KE, ale dopiero po ich podpisaniu.

Kraj może wcześniej poprosić Brukselę o wsparcie w negocjacjach, jeśli chce mieć 100-procentową pewność, że wszystkie zapisy są zgodne z unijnymi wytycznymi, a w szczególności z trzecim pakietem energetycznym. Ale do tej pory tylko Polska z takiej możliwości korzystała.

Problem South Stream

Jak ważna jest możliwość wcześniejszej analizy kontraktu pokazuje przypadek South Stream, gdzie kraje Europy Południowo-Wschodniej pozawierały umowy z Rosją, które KE zakwestionowała.

O ile ten punkt nie budzi wątpliwości w samej KE, to ciągle nie jest uzgodniony inny postulat z zakresu większej przejrzystości kontraktów: prawo wglądu do umów komercyjnych.

– To ważne, bo jeśli zostaną one zupełnie zamknięte dla Brukseli, to może się szybko okazać, że umowy międzyrządowe, które często towarzyszą kontraktom między podmiotami komercyjnymi, nie będą już zawierane – mówi nam nieoficjalnie unijny dyplomata zajmujący się tematyką energii. Rosja i Gazprom świadomie ograniczą się do kontraktów komercyjnych, żeby żadne szczegóły nie zostały przekazane Brukseli.

Jednak ten postulat jest bardziej kontrowersyjny, bo dotyczy poufności kontraktów. I przez część komisarzy jest atakowany nie z chęci obrony Gazpromu, ale z przekonania, że urzędnicy nie powinni ingerować w umowy między prywatnymi podmiotami.

Do środy się okaże, jak te kompetencje KE w odniesieniu do prywatnych kontraktów zostaną sformułowane, żeby były do przyjęcia przez środowiska biznesowe.

Bruksela doradzi negocjatorom

Punkty dotyczące przejrzystości umów mają zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne UE. Nie mówią one o wspólnych zakupach gazu, ale doprowadzą w przyszłości do zbliżenia cen. KE świadoma klauzul stosowanych przez Gazprom będzie w stanie lepiej doradzić krajom UE negocjującym dostawy z rosyjskim partnerem.

Projekt ma też zawierać propozycję przeanalizowania pomysłu tworzenia tzw. grup zagregowanego popytu, czyli np. platform online, gdzie poprzez zebranie większej grupy chętnych do zakupu możliwe byłoby uzyskanie lepszych warunków.

Ta propozycja będzie na razie bardzo ogólna. – Ważne, żeby było cokolwiek na temat wspólnych zakupów. Do tego będzie się można w przyszłości odwoływać – mówi nam unijny urzędnik.

Propozycja KE będzie musiała zostać potem przyjęta przez większość państw członkowskich i eurodeputowanych. Część dotycząca bezpieczeństwa energetycznego nie ma aż takiego znaczenia dla Europy Zachodniej, nie musi więc być ona zainteresowana większą przejrzystością kontraktów. Jeszcze do niedawna wydawało się natomiast, że taki postulat będzie w pełni popierany przez kraje naszego regionu, często zmuszane przez Gazprom do płacenia wyższej ceny niż Zachód. Ale już pojawią się pęknięcia.

W Budapeszcie był w ubiegłym tygodniu Władimir Putin i Węgry za niższą cenę gazu w pełni popierają rosyjską politykę wobec UE. Premier Orban zapowiedział, że sprzeciwi się planom unii energetycznej. Bo zgoda na prawo Brukseli do ingerowania w dwustronne umowy byłaby „rezygnacją z suwerenności – oświadczył szef węgierskiego rządu. Orban obiecał też, że nie będzie rosyjskiego gazu odsprzedawał Ukrainie.

Filary Unii

Projekt unii energetycznej ma obejmować pięć filarów:

- bezpieczeństwo energetyczne,

- dokończenie budowy rynku wewnętrznego,

- efektywność energetyczną,