Ogromne protomiasto – wczesna forma osady o cechach miejskich – zajmowało 140 hektarów, miało uporządkowaną zabudowę oraz własne zaplecze metalurgiczne. Wyniki badań zostały opublikowane przez Cambridge University Press na łamach czasopisma naukowego poświęconego archeologii „Antiquity”. Szczegóły odkrycia opisuje National Geographic Polska.

„Super-osada” wielkości niemal 200 boisk piłkarskich

Najstarsze, wielkie ośrodki o charakterze miejskim występowały na obszarze Bliskiego Wschodu, szczególnie w Mezopotamii. Międzynarodowy zespół badaczy z University College London (UCL), Uniwersytetu w Durham oraz Uniwersytetu Toraighyrova wykazał jednak, że zaawansowane, zaplanowane osadnictwo rozwijało się również w strefie stepowej.

Stanowisko archeologiczne Semijarka, położone nad rzeką Irtysz w północno-wschodnim Kazachstanie, zyskało miano „Miasta siedmiu wąwozów” ze względu na swoje położenie w pobliżu siedmiu dolin. Osada zajmowała powierzchnię 140 hektarów – porównywalną z obszarem niemal 200 boisk piłkarskich. Jak podkreśla współautorka badań dr Miljana Radivojević z Instytutu Archeologii UCL, tak rozległej i złożonej osady dotąd w tym regionie nie znano, a samo odkrycie zmienia rozumienie dawnych społeczeństw stepowych.

Czytaj więcej

Wszedł do ukrytej jaskini i włączył latarkę. Niewiarygodne znalezisko z epoki lodowcowej

Zaplanowana zabudowa i centrum decyzyjne. „Nie przypominają niczego, co widzieliśmy”

W odróżnieniu od niewielkich wiosek czy obozowisk tworzonych zazwyczaj przez wędrownych osadników stepowych, Semijarka miała cechy wczesnego miasta. Badacze zidentyfikowali tam zarysy umocnień ziemnych oraz wydzielonych gospodarstw domowych, prostoliniowe układy przestrzenne świadczące o planowaniu zabudowy, a także monumentalny obiekt w centralnej części osady, który najpewniej służył celom rytualnym lub stanowił siedzibę lokalnych przywódców.

Położenie na cyplu pozwalało mieszkańcom kontrolować szlaki wzdłuż doliny Irtyszu. Zdaniem archeologów Semijarka pełniła ważną rolę jako ośrodek wczesnego handlu oraz punkt decyzyjny w regionie.

– Skala i struktura Semijarki nie przypominają niczego, co widzieliśmy w strefie stepowej. Prostoliniowe struktury i potencjalnie monumentalna budowla świadczą o tym, że społeczności epoki brązu rozwijały tu wyrafinowane, zaplanowane osady, podobne do tych, które ludzie wznosili w tym samym czasie, w bardziej tradycyjnie „miejskich” częściach starożytnego świata – mówi prof. Dan Lawrence z Uniwersytetu w Durham, jeden z autorów badań, cytowany przez National Geographic.

Czytaj więcej

Zagadkowy sygnał z kosmosu co 62 minuty. Astronomowie badają tajemniczy obiekt

Metalurgia brązu cynowego na niespotykaną skalę

Część miasta miała charakter produkcyjny. Wykopaliska i badania ujawniły ślady przetapiania miedzi oraz brązu cynowego, w tym tygle, żużel i wyroby z tego stopu. Według naukowców wyraźnie dowodzi to, że tamtejsi rzemieślnicy prowadzili rozbudowane procesy metalurgiczne. 

Ze względu na bliskość bogatych złóż miedzi i cyny w górach Ałtaju osada mogła działać jako ważny punkt w sieci wymiany surowców i wyrobów metalowych w epoce brązu, łącząc Azję Środkową z resztą kontynentu. 

Czytaj więcej

Mieszkańcy uciekli przed upałami pod ziemię. Całe miasto wykute w skale