fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Ustrój i kompetencje

Wątpliwości co do istnienia kompetencji jednostki samorządu terytorialnego

Fotorzepa, Robert Gardziński Robert Gardziński
Wystąpienie jakichkolwiek wątpliwości, co do istnienia określonej kompetencji jednostki samorządu terytorialnego powinno być równoznaczne ze stwierdzeniem jej braku.

- Nasza gmina chce zaciągnąć kredyt na sfinansowanie planowanego deficytu budżetu gminy na kwotę 1mln 200 tys. zł. Z tego te 200 tys. zł chcemy przeznaczyć na inne cele gminne. W tegorocznym budżecie deficyt zaplanowano na 1 mln. Czy będzie to dobre rozwiązanie, bo ustawa tego nie zabrania a ustawa samorządowa daje radzie gminy do tego prawo? Czy jest ryzyko interwencji regionalnej izby obrachunkowej?

Odpowiedź na pytanie wymaga odniesienia się do regulacji ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. I tak, okoliczność, że wspomniana ustawa nie zabrania określonego rozwiązania prawnego, nie oznacza, że jest to prawnie dozwolone. Co bowiem istotne, w prawie administracyjnym obowiązują specyficzne mechanizmy prawne. W orzecznictwie sądowym akcentuje się (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 23 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 72/18, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1180/16), że kluczowe są takie zasady jak: zakaz domniemywania kompetencji prawodawczych czy zakaz wykładni rozszerzającej kompetencje prawodawcze. Z zagadnieniem tym wiąże się również zakaz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii.

Jednocześnie, wystąpienie jakichkolwiek wątpliwości, co do istnienia określonej kompetencji powinno być równoznaczne ze stwierdzeniem braku tej kompetencji. W stosunku do organów administracji publicznej nie stosuje się bowiem zasady, zgodnie z którą to, co nie jest zakazane, jest dozwolone. Przeciwnie, dozwolone jest tylko to, co znajduje wyraźną podstawę prawną (art. 7 Konstytucji RP).

Z powyższego wynika więc, że jednostka samorządu terytorialnego nie posiada absolutnej swobody w działalności legislacyjnej, a jedynym jej wyznacznikiem jest działania w granicach i na podstawie prawa.

Nie zmienia tego zapatrywania również treść regulacji ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, a w szczególności art. 18 ust. 2 pkt 9 lit c. Tam zaś (w brzmieniu od 1 stycznia 2019 r.) ustawodawca postanowił, że do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących zaciągania długoterminowych zobowiązań zaliczanych do tytułu dłużnego, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (DzU z 2017 r. poz. 2077, z późn. zm.) – chodzi zasadniczo o kredyty i pożyczki.

Skoro tak, to przechodząc do meritum sprawy, na uwagę zasługuje art. 89 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Postanowiono tam, że jednostki samorządu terytorialnego mogą zaciągać kredyty i pożyczki oraz emitować papiery wartościowe na:

- pokrycie występującego w ciągu roku przejściowego deficytu budżetu jednostki samorządu terytorialnego;

- finansowanie planowanego deficytu budżetu jednostki samorządu terytorialnego;

- spłatę wcześniej zaciągniętych zobowiązań z tytułu emisji papierów wartościowych oraz zaciągniętych pożyczek i kredytów;

- wyprzedzające finansowanie działań finansowanych ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej.

Wyżej wymieniona regulacja prawna, zawiera zamknięty katalog przypadków, w których możliwe jest zaciąganie ww. zobowiązań. Jednym z tych przypadków jest cel : sfinansowanie planowanego deficytu budżetu gminy. Co jednak istotne, w podanym stanie faktycznym deficyt jest niższy (1 mln zł) aniżeli planowany do zaciągnięcia kredyt (1 mln 200 tys. zł). W konsekwencji zaciągnięcie kredytu ponad kwotę deficytu, będzie prawne wadliwe. Dano temu wyraz m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 13 marca 2017 r. (sygn. akt I SA/Gl 1582/16) gdzie podkreślono: „Obowiązujące przepisy ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. DzU z 2013 r. poz. 885) nie wskazują by gmina mogła zaciągać kredyt na pokrycie deficytu budżetu w wysokości większej niż sam deficyt.

Wniosek

Gmina może zaciągnąć kredyt na sfinansowanie planowanego deficytu, jednak w wysokości adekwatnej do poziomu deficytu. Nie może to być kwota wyższa. Przyjęcie wadliwej uchwały przez radę gminy, z dużym prawdopodobieństwem będzie skutkować orzeczeniem nieważności przez regionalną izbę obrachunkową z powodu sprzeczności z ww. przepisami prawa.

—Marcin Nagórek, radca prawny

podstawa prawna: Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. DzU z 2017 r. poz. 2077 ze zm.)

podstawa prawna: Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. DzU z 2018 r. poz. 994 z późn. zm.)

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA