fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Opinie

Jak zabezpieczyć się przed nieuczcwym wspólnikiem

Agnieszka Lisak
materiały prasowe
Każdemu życzę, by trafił na uczciwego wspólnika w biznesie. A tym, którzy nie chcą ryzykować, radzę by się zabezpieczyli – pisze Agnieszka Lisak.

Osoby, które dysponują gotówką, otrzymują czasami propozycję zainwestowania w cudze przedsięwzięcie, tj. kupienia np. 10 czy 20 proc. udziałów w spółce z o.o. W zamian za to mają otrzymywać zyski, jakie spółka wypracuje, w części proporcjonalnej do udziałów. Czasami propozycje idą dalej. Zdarza się, że ktoś proponuje wspólne założenie spółki i przyznanie w niej 45 proc. udziałów swojemu partnerowi. Do tych propozycji lepiej podchodzić z pewnym dystansem.

Dopóki wspólnik nie posiada udziałów w ilości dającej mu możliwość samodzielnego przegłosowywania uchwał na zgromadzeniu (tj. zapewniającej bezwzględną większość głosów), jest tylko wspólnikiem mniejszościowym. Nieraz w pracy zawodowej dane mi było spotkać się z osobami, które zdecydowały się zainwestować w spółkę na takich zasadach i szybko się przekonywały, że ich rola we wspólnym przedsięwzięciu jest raczej marginalna. Na zgromadzeniu wspólników nie miały możliwości przegłosowania jakiejkolwiek uchwały, w konsekwencji wszystkie decyzje pozostawały w ręku drugiego wspólnika. To on decydował, kto zostanie członkiem zarządu, a zdarzało się, że sam powoływał się na tę funkcję i przejmował kierowanie spółką. Po pewnym czasie wspólnik mniejszościowy odkrywał, że ma problemy z dostępem do dokumentów i podstawowych informacji o działalności spółki. Art. 212 § 1 kodeksu spółek handlowych (dalej ksh) wprawdzie zapewnia każdemu wspólnikowi sp. z o.o. indywidualne prawo kontroli, ale jak pokazuje praktyka, nie wszyscy chcą go przestrzegać. Pokrzywdzonemu pozostaje droga sądowa w trybie art. 212 § 4 lub 223 ksh. Są to jednak rozwiązania kosztowne, długotrwałe i zazwyczaj nierozwiązujące problemu, a mające raczej charakter doraźny.

Po bataliach sądowych wspólnik mniejszościowy niejednokrotnie dochodzi do wniosku, że może zbyt aktywnie chciał uczestniczyć w życiu spółki. I że może należało dać działać innym, a samemu poczekać na koniec roku obrotowego i dywidendę, która zrekompensuje niedogodności wynikające z posiadania niewielkiej ilości udziałów. I tu przychodzi kolejne zaskoczenie, bo się okazuje, że bilans spółki permanentnie nie wykazuje zysku, pomimo że ta prosperuje dobrze, wynajmuje kolejny lokal, prezes jeździ drogim autem. Gdy nie ma zysku, nie ma dywidendy. Jednym słowem zainwestowane w spółkę pieniądze, a często oszczędności całego życia, nie zwracają się. Zawiedzeni inwestorzy pytają wtedy: gdzie są pieniądze spółki?

Zwykle gdy wspólnik większościowy nie podlega realnej kontroli ze strony pozostałych, mogą rodzić się pokusy, by uszczuplać majątek spółki. Wystarczy np., że wspólnik większościowy zostanie powołany na członka zarządu i będzie otrzymywał wynagrodzenie za swoją pracę w wysokości kilkudziesięciu tysięcy złotych miesięcznie. Może się ono okazać na tyle duże, że bilans spółki nie wykaże zysku, a tym samym dla pozostałych udziałowców nie pozostanie nic do podziału. Nie zmieni to sytuacji: wspólnik większościowy będzie na bieżąco otrzymywał wynagrodzenie za swe zaangażowanie w podmiot. Dość dużym zagrożeniem dla dochodów spółek mogą okazać się także umowy cywilnoprawne zawierane z osobami bliskimi czy też z podmiotami „zaprzyjaźnionymi".

W takiej sytuacji posiadane udziały mogą się okazać bezwartościowe. Nikt bowiem nie odkupi ich, jeżeli nie będą niosły za sobą korzyści.

Piszę o tych problemach nie po to, by kogokolwiek zniechęcać do zakładania spółek, czy też do kupowania w nich udziałów mniejszościowych. Raczej po to, by skłonić do refleksji i do przemyślanych inwestycji.

Przystąpieniu do spółki powinno towarzyszyć odpowiednie sformatowanie umowy, to jest takie, które będzie zabezpieczać wspólnika mniejszościowego przed jego marginalizacją. W umowie można rozszerzyć uprawnienia kontrolne, a także przyznać uprawnienia osobiste w rozumieniu art. 159 ksh. Uprawnienia takie mogą polegać np. na możliwości wskazania własnego członka zarządu, z pominięciem procedury głosowania na zgromadzeniu wspólników. O innych formach zabezpieczeń nie wspomnę z uwagi na wąskie ramy artykułu.

Ze wskazanych wcześniej powodów nie budzą mojego zaufania sztampowe wzorce umów spółek z o.o., np. te z jakich korzystać można, zakładając je przez internet (S24). Każdemu życzę, by jego współpraca ze wspólnikami układała się jak najlepiej, aczkolwiek trzeba mieć świadomość, że umowy tworzy się nie na czas pokoju, ale na czas wojny.

Autorka jest radcą prawnym w Kancelarii Prawnej Lex Consulting

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA