Z tego artykułu dowiesz się:

  • Dlaczego celem cyberataków staje się sprzęt ratujący życie, a nie tylko dane pacjentów?
  • Jak wysoka jest wartość danych medycznych na czarnym rynku i co napędza ich kradzież?
  • W jaki sposób Internet Rzeczy Medycznych staje się wektorem ataku na zdrowie pacjentów?
  • Jakie działania, poza sferą IT, są kluczowe w budowaniu odporności szpitali?

Po ostatniej serii ataków na systemy chłodnicze sklepów jedną z ofiar padł też bank krwi we Francji – cyberprzestępcy doprowadzili do awarii sterowników systemów precyzyjnej kontroli warunków temperaturowych. Eksperci alarmują: cyberbezpieczeństwo to już znacznie więcej niż kwestia zabezpieczenia systemów IT, chodzi o zdrowie pacjentów. I wyliczają, że ataki mogą nie tylko blokować dostęp do dokumentacji medycznej, ale paraliżować codzienne procesy kliniczne, zakłócać diagnostykę, a nawet zagrażać dostępowi do szczepionek, leków i terapii.

Od respiratorów po pompy insulinowe. Hakerzy mogą zagrozić pacjentom

Obraz, jaki rysują, jest apokaliptyczny – twierdzą, że na celowniku hakerów znaleźć mogą się m.in. aparaty do znieczulania (przestępcy mogą zyskać dostęp do zdalnej zmiany składu mieszanki gazowej), monitory pacjenta (ryzyko wyciszania alarmów), a nawet respirator, pompy insulinowe i rozruszniki serca. O tym, że to realne ryzyko świadczy fakt, że już kilka lat temu specjaliści wykryli w pompach infuzyjnych jednej z firm łańcuch luk, który umożliwiał zdalną zmianę dawki leku.

– Współczesny szpital to skomplikowana sieć połączonych ze sobą urządzeń – to tzw. Internet Rzeczy Medycznych. Wiele z maszyn działających na polskich oddziałach wykorzystuje przestarzałe oprogramowanie lub posiada powszechnie znane luki bezpieczeństwa. Biegły cyberprzestępca potrafi łączyć te słabe punkty, tworząc tzw. wektor ataku, który np. od zainfekowanego komputera w recepcji doprowadzi go wprost do sterowników respiratora, systemu podtrzymywania życia czy pompy infuzyjnej na bloku operacyjnym – tłumaczy nam Adam Woźniak, partner Grant Thornton.

Z raportu tej firmy wynika, że aparatura medyczna pozostaje słabym punktem szpitali – na jedno łóżko przypada dziś od 10 do 15 urządzeń podłączonych do sieci. Z badania Claroty Team wynika zaś, że 89 proc. organizacji medycznych posiada sprzęt z lukami wykorzystywanymi przez ransomware, a prawie co czwarty sprzęt do aparatury obrazowej (RTG, TK, rezonans) ma znane, choć niezałatane podatności. W sumie na jedno urządzenie medyczne przypada średnio ponad sześć takich podatności. To sprawia, że choć ataki na szpitale mają obecnie charakter głównie wymuszeń finansowych (ransomware), to nie można wykluczyć scenariusza, w którym brak odpowiedniej segmentacji sieci medycznej doprowadzi do tragedii.

– W naszej branży nie pytamy już „czy” to się wydarzy, ale „kiedy” – zauważa Woźniak.

Jego zdaniem, tak jak ostatnio atakowano lodówki sklepowe, tak wkrótce będą atakowane szpitale. Zresztą niedawno zespół CSIRT Centrum e-Zdrowia wydał oficjalne ostrzeżenie dla polskich szpitali. Analitycy zaznaczają: każde urządzenie podłączone do sieci ma swój adres IP i przestaje być wyłącznie problemem administracyjnym, a staje się elementem infrastruktury cyberbezpieczeństwa i jeśli szpitale szybko nie zmienią podejścia do ochrony i izolacji systemów, ich urządzenia staną się celem. Jak podkreśla Wojciech Głażewski, dyrektor firmy Check Point w Polsce, bezpieczeństwo szpitali nie może opierać się wyłącznie na zabezpieczeniach informatycznych.

Czytaj więcej

Ochrona zdrowia bez ochrony. Ataki na kolejne placówki medyczne to kwestia czasu

– Konieczne jest stosowanie niezależnych, fizycznych mechanizmów ochrony, takich jak wyłączniki awaryjne czy autonomiczne alarmy temperatury, a także odseparowanie systemów krytycznych od standardowej infrastruktury IT – wyjaśnia. – Nie mniej ważne jest przygotowanie personelu do ręcznego przejmowania kontroli nad urządzeniami w sytuacjach awaryjnych. Szpital musi być gotowy do działania również wtedy, gdy systemy cyfrowe przestaną być dostępne – kontynuuje. I dodaje, że właśnie dlatego tak istotne są regularne szkolenia i aktualne kopie zapasowe przechowywane offline.

– To podstawowe elementy budowania odporności placówek medycznych na cyberataki – przekonuje.

Dane pacjentów warte fortunę. Cyberprzestępcy liczą zyski

Skala ataków cyfrowych na polski sektor medyczny rośnie wykładniczo – w ciągu czterech lat liczba incydentów wzrosła blisko dziesięciokrotnie, ze 150 w 2021 r. do 1441 w 2025 r. To średnio około czterech zgłoszeń dziennie. W szczycie fali z marca br. ataki ransomware (wymuszające okup) dotykały polskie placówki ochrony zdrowia co sześć dni. Ich koszty mogą być dotkliwe, i nie chodzi wcale o pieniądze, choć średni koszt naruszenia danych w sektorze medycznym sięga globalnie 7,42 mln dol. (najwięcej spośród wszystkich branż). Gra idzie o ludzkie życie.

Foto: Tomasz Sitarski

Eksperci Grant Thornton przeanalizowali ekspozycję 50 największych publicznych szpitali w Polsce. Okazało się, że w sieci krąży 2209 wykradzionych haseł pracowników z 29 placówek (58 proc. badanych), w tym loginy administratorów systemów. W infrastrukturze szpitalnej dostępnej bezpośrednio z internetu wykryto również 668 podatności. CSIRT CeZ szacuje, że w ub. r. liczba incydentów bezpieczeństwa w sektorze ochrony zdrowia wzrosła o ponad 60 proc. Adam Woźniak uważa, iż tej dynamiki nie da się już zahamować.

– Obecny rok zapowiada się jeszcze gorzej. Wkraczamy w erę asymetrii technologicznej. W dobie generatywnej sztucznej inteligencji grupy hakerskie automatyzują swoje ataki na niespotykaną skalę. Ponadto ochrona zdrowia to z perspektywy agresora cel idealny: presja czasu w ratowaniu życia sprzyja decyzjom o szybkim zapłaceniu okupu, a z kolei wykradziona dokumentacja medyczna, ze względu na swoją niezmienność, jak np. PESEL czy historia chorób genetycznych, potrafi osiągać na czarnym rynku zawrotne kwoty, sięgające kilkuset dolarów za rekord. Należy więc realistycznie spodziewać się, że krzywa ataków będzie dalej pięła się w górę – ostrzega.

Zdaniem Tomasa Stamulisa, dyrektora ds. bezpieczeństwa w Surfshark, istotne jest uświadomienie sobie, że skradzione dane nie tracą na wartości z upływem czasu.

– Mogą krążyć w sieci całe lata, powracając w kolejnych falach cyberataków i uderzając w użytkowników długo po samym incydencie – wskazuje.

Czytaj więcej:

Raporty ekonomiczne Bezbronna służba zdrowia. Haker zagraża życiu

Pro

Z najnowszych danych Check Point wynika, że szpitale i placówki medyczne stały się jednym z najbardziej narażonych i jednocześnie najbardziej opłacalnych celów dla cyberprzestępców. To, że zagrożenie jest realne, pokazują m.in. ataki na Bonifraterskie Centrum Medyczne, czy Świętokrzyskie Centrum Rehabilitacji w Czarnieckiej Górze. Według danych CERT Polska już co piąty poważny cyberincydent w kraju dotyczy właśnie ochrony zdrowia. Globalnie sektor ten jest atakowany średnio ponad 2503 razy tygodniowo, a to rok do roku skok o jedną piątą. Kilka miesięcy temu TrendAI opublikował raport „The Cybercriminal Underground: Mapping the Healthcare Data Economy”, który pokazuje, że sektor ochrony zdrowia stał się jednym z najbardziej dochodowych celów dla grup ransomware.

– To nie są pojedyncze incydenty. Obserwujemy zindustrializowany rynek, który monetyzuje dane pacjentów na każdym etapie – od kradzieży, przez wymuszenia, po wielokrotną odsprzedaż – wskazywał Numaan Huq z TrendAI.

19 mln numerów PESEL w rękach hakerów. Polska mierzy się z falą wycieków

Na razie nad Wisłą mieliśmy do czynienia głównie z wyciekami danych lub paraliżami systemów administracyjnych, a największym wstrząsem dla rynku był wyciek z sierpnia br. z systemu MyDr, obsługującego około 12 tys. placówek medycznych. Przestępcy wyprowadzili wówczas do 2,5 TB danych, przejmując blisko 19 mln unikatowych numerów PESEL, telefony oraz metadane recept. Wcześniej, w 2024 r., ofiarą włamania padł inny dostawca oprogramowania – Medily (wyciekły dane ok. 180 tys. pacjentów z 39 klinik), a w 2023 r. grupa RA World zaatakowała ALAB Laboratoria, wykradając 246 GB danych i publikując wyniki badań 54 tys. osób. W zeszłym miesiącu zaś kolejny dostawca oprogramowania dla polskich placówek medycznych, firma IQ Dental, poinformowała obsługiwane przez siebie kliniki, że dane osobowe ich pacjentów mogły zostać wykradzione. W minionych latach ofiarami głośnych ataków padały także Lotnicze Pogotowie Ratunkowe (żądanie okupu odrzucono), Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi, czy Szpital MSWiA w Krakowie, który musiał wrócić do dokumentacji papierowej.

Czytaj więcej

Hakerzy wykradli 1,3 TB danych producenta Ozempicu. Żądają 25 mln dolarów okupu

A przestrzeń do ataku będzie tylko rosnąć. Np. Centrum e-Zdrowia uruchamia Platformę Usług Inteligentnych, dzięki czemu setki szpitali ma bezpłatnie dostać narzędzia AI wspierające diagnostykę obrazową. Zdaniem Łukasza Ozimka, dyrektora operacyjnego Exea Data Center, to dobry kierunek, choć jest „ale”.

– Każda nowa integracja oznacza kolejne konta i klucze dostępowe, które trzeba chronić – tłumaczy. – O bezpieczeństwie trzeba myśleć od pierwszego dnia projektu, a nie dopiero po incydencie – dodaje.