Powinny o tym decydować względy demograficzne i fiskalne – stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny.

– Szkoły i placówki publiczne prowadzone przez osoby fizyczne i prawne, chociaż z prawnego punktu widzenia publiczne w rzeczywistości są prywatne. Łożenie na nie środków publicznych w postaci subwencji ma sens tylko wtedy, gdy istniejąca sieć szkół jest niewystarczająca – powiedział sędzia Jerzy Stankowski, uzasadniając powody oddalenia skargi kasacyjnej spółki z o.o. Cosinus.

Spółka, założona w 1998 r. w Łodzi, prowadzi ogólnopolską sieć szkół publicznych dla dorosłych. Taką możliwość stwarza ustawa o systemie oświaty oraz rozporządzenie z 2004 r. ministra edukacji narodowej i sportu w sprawie szczegółowych zasad udzielania i cofania zezwolenia na założenie szkoły lub placówki publicznej przez osobę prawną lub osobę fizyczną.

O takie zezwolenie spółka wystąpiła do prezydenta Gorzowa Wielkopolskiego. Prezydent uznał jednak, że sieć szkół dla dorosłych prowadzona przez miasto jest wystarczająca i nie trzeba jej uzupełniać. Liczba słuchaczy w takich szkołach systematycznie zresztą maleje. W roku szkolnym 2013/2014 w dwóch liceach było jeszcze wolnych ponad 60 miejsc.

Lubuski kurator oświaty nie uwzględnił odwołania i utrzymał w mocy odmowną decyzję prezydenta miasta. Wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia ministra edukacji narodowej i sportu zezwolenie na założenie szkoły może być udzielone, jeżeli uzupełni ona korzystnie sieć szkół. W ocenie kuratora prezydent Gorzowa przedstawił wystarczające powody, dla których kolejne publiczne liceum nie miałoby racji bytu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim spółka przekonywała, że badanie korzystności powinno się odnosić nie do istniejących szkół, ale do szkoły, która dopiero ma powstać. Na przykład do warunków lokalowych, wyposażenia czy kwalifikacji kadry.

Gorzowski WSA stwierdził, że organy samorządowe nie miały takiego obowiązku. Również NSA, rozpatrujący skargę kasacyjną spółki, przypomniał, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb szkolnictwa należy do samorządu. Osoby fizyczne i prawne mogą założyć szkołę publiczną tylko wtedy, gdy będzie uzupełniać już istniejącą sieć szkół. Ustawa o systemie oświaty pozostawia (w art. 17 ust. 4 ) taką ocenę jednostkom samorządowym. Jej podstawą prawną jest § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia  z 2004 r.

sygnatura akt: I OSK 1837/14