Taka zmiana wydaje się kosmetyczna, a ma skutki dla psychiki?

Ta osoba ma wtedy poczucie, że świadomie coś zrobiła, żeby się od tej przeszłości oderwać. Czasami  robimy to, by kogoś ukarać – osobę, która naszym zdaniem zawiniła, a my chcemy jej o tym powiedzieć.

A co z osobami, które muszą zmienić tożsamość ze względu na niebezpieczeństwo, na przykład ukrywający się świadkowie koronni?

Człowiek jest całością, która działa w określonym środowisku. Nawet jeśli z niego wyjeżdża, to kawałek tego środowiska zabiera ze sobą. Osobie, która musi się ukrywać, zmienia się trochę wygląd. Zmienia się jej całą tożsamość, łącznie z życiorysem. Musi uważać, żeby nie wspominać rzeczy, które się w tym życiorysie nie mieszczą. Musi zerwać kontakty z określonym środowiskiem i określonym miejscem. Jest to osoba, która żyje w kompletnym przebraniu – jest sobą i równocześnie nie jest. Z jednej strony pamięta siebie poprzednią i cała jej pamięć długotrwała jest związana z jej życiem, tym prawdziwym, które prowadziła. Z drugiej zaś – musi nałożyć na to wszystko przebranie. To tak, jakby ciągle być na scenie, grać kogoś innego, ale ze świadomością, że zejście z tej sceny jest niemożliwe.

Można się do zupełnie nowej tożsamości przyzwyczaić?

Można przywyknąć do tego swojego nowego modelu, ale nie da się z siebie wyprzeć doświadczeń, bo one są częścią nas. Zawsze żyje się w wewnętrznym rozdarciu. Po pewnym czasie może być ono mniejsze, ponieważ człowiek wrasta w nowe otoczenie, które jego nową tożsamość podtrzymuje, bo tylko taką zna.