Przez dziesięciolecia słupy energetyczne, linie wysokiego napięcia i gazociągi były umieszczane na prywatnych gruntach bez zawierania umów z ich właścicielami. Problem dotyczy przede wszystkim infrastruktury powstającej w czasach PRL-u, gdy nie istniała jeszcze w kodeksie cywilnym instytucja służebności przesyłu. Wprowadzono ją dopiero w 2008 r. Od tego momentu przedsiębiorstwo może korzystać z części prywatnej nieruchomości na podstawie ustanowionej służebności, a właścicielowi przysługuje z tego tytułu wynagrodzenie.
Czytaj więcej:
Właściciele nieruchomości, na których znajdują się urządzenia przesyłowe, takie jak słupy energetyczne czy gazociągi, mogą żądać ustanowienia za wy...
Pro
Coraz więcej osób domaga się rekompensat
W starszych sprawach firmy przesyłowe często powoływały się na zasiedzenie, twierdząc, że ze względu na wieloletnie korzystanie z gruntu nabyły takie uprawnienie bez konieczności zapłaty. Sytuację właścicieli zmienił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. Trybunał zakwestionował praktykę pozwalającą przedsiębiorstwom na nieodpłatne nabywanie w drodze zasiedzenia prawa odpowiadającego służebności przesyłu za okres sprzed 3 sierpnia 2008 r., jeżeli wcześniej nie doszło do wywłaszczenia ani wydania odpowiedniej decyzji administracyjnej.
Po tym orzeczeniu sądy zaczęły uważniej badać podstawy prawne korzystania z prywatnych działek. Jak pisaliśmy jakiś czas temu w „Rzeczpospolitej”, w jednej z pierwszych spraw Sąd Okręgowy w Rzeszowie przyznał właścicielce ponad 180 tys. zł jednorazowego wynagrodzenia i oddalił zarzut zasiedzenia podniesiony przez przedsiębiorstwo przesyłowe. Z kolei w innym postępowaniu Sąd Najwyższy przyznał właścicielowi ponad 335 tys. zł.
Choć linia orzecznicza nie jest jeszcze ujednolicona, kolejne rozstrzygnięcia coraz częściej odwołują się do konstytucyjnej ochrony własności. Operatorzy również zaczynają proponować ugody, jednak oferowane przez nich kwoty mogą być znacznie niższe od wycen rzeczoznawców i sum zasądzanych przez sądy.
Czytaj więcej
Pytanie w sporach przesyłowych nie brzmi już „czy” właściciel może żądać rekompensaty – tu orzecznictwo przechyla się na korzyść właścicieli. Właśc...
Kto może ubiegać się o rekompensaty?
O rekompensatę mogą ubiegać się przede wszystkim właściciele działek, na których urządzenia przesyłowe postawiono bez umowy, decyzji administracyjnej lub wypłaty wynagrodzenia. Mogą oni żądać zapłaty za bezumowne korzystanie z nieruchomości, ustanowienia odpłatnej służebności przesyłu, a w niektórych przypadkach również odszkodowania za spadek wartości nieruchomości.
Wysokość wynagrodzenia za służebność przesyłu zależy m.in. od rodzaju instalacji, jej napięcia i ciśnienia, szerokości pasa ochronnego, zakresu faktycznej ingerencji w nieruchomość oraz rodzaju i przeznaczenia nieruchomości, a także ceny metra kwadratowego w danej lokalizacji.
Czytaj więcej
Praktyka sądów stwierdzających zasiedzenie przez firmę służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r. jest niekonstytucyjna – orzekł TK w pełnym skł...
