Teatr Powszechny w Łodzi teatromanom kojarzy się z Festiwalem Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych i Polskim Centrum Komedii, współgrającym z konkursem Komediopisanie, promującym wciąż niedoceniany gatunek sztuki teatralnej, jakim jest komedia.

Najnowsza premiera Powszechnego, czyli „Dom niespokojnej starości” Michała Buszewicza w reżyserskim ujęciu Tomasza Mana podskórnie łączy ideę „sztuk przyjemnych i nieprzyjemnych” z „komediopisaniem”, bo otrzymaliśmy komedię o próbie miłości „starszaków”: komedię o śmierci. Brzmi jak paradoks? I bardzo dobrze. A czyż nasze życie nie jest jednym wielkim paradoksem?

Czytaj więcej

„Wśród nocnej ciszy” Jana Holoubka. Serial o zabijaniu w Wigilię z krzyżem w ręku

„Dom niespokojnej starości” w Szczecinie i w Łodzi

Sztuka Michała Buszewicza opowiada o sześćdziesięciolatce, która kontaktuje się z przyjaciółmi z hipisowskiej przeszłości, by na ostatnie lata swojego życia zamieszkać z nimi razem, tworząc ze swojego mieszkania swoistą komunę. Sztuka Buszewicza z prapremierą w Teatrze Współczesnym w Szczecinie z powodzeniem gościła na scenach najważniejszych polskich festiwali. Rzadko się jednak zdarza, że nawet największy hit ma teraz w polskich teatrach swoją szybką powtórkę i reinterpretację. Kiedyś Mrożek i Różewicz inspirowali serię premier w całym kraju, teraz nawet najważniejsi autorzy rzadko doczekują się powtórnego wystawienia nowości. Michał Buszewicz należy więc do wyjątków.

Przy okazji łódzkiej premiery wyszło też na jaw, że dyrektorka Powszechnego Ewa Pilawska zamierzała sprawdzić działanie „Domu niespokojnej starości” na kierowanej przez siebie scenie już po obejrzeniu szczecińskiej prapremiery 22 lutego 2025 r., zanim sztuka dostała się do finałowej piątki Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej w 2026 r. Inscenizację powierzyła reżyserowi i dramatopisarzowi Tomaszowi Manowi, którego spektakl „Mała piętnastka” ze Słupska był pokazywany na festiwalu Powszechnego.

Czytaj więcej

„Diuna: Część trzecia”. Szał w kinach, nie ma biletów, zawieszają się serwery

Man często akompaniuje swoim spektaklom na gitarze, tym razem nie widzimy go na scenie – na pianinie gra Wojciech Łapiński, co nie znaczy, że nie nadał przedstawieniu rytmu muzyką. Teraz są to największe szlagiery, które towarzyszyły dzisiejszym polskim sześćdziesięciolatkom od dzieciństwa. I nawet jeśli, będąc hipisami, mogli na nie narzekać, że są „dziaderskie”, jak to z upływem czasu bywa – w pamięci minionego dzieciństwa i młodości ucukrowały się, a i ujawniły walory życiowych mądrości. A choćby rozpoczynający spektakl „Kocham Cię, życie” Edyty Geppert. Dobry wybór na otwarcie przedstawienia o śmierci, prawda?

„Dom niespokojnej starości” i śmierć w białym smokingu

W tym otwarciu oglądamy aktorski zespół Powszechnego grający bohaterów rozśpiewanych, uśmiechniętych, fosforyzująco kolorowych – takie są kostiumy i scenografia Anetty Piekarskiej-Man z okrągłą sceną świata, który jest teatrem.

Rzecz w tym, że finałowe odliczanie już się zaczęło. Wodzirejem na tym balu jest śmierć w białym smokingu w czapce z odpowiednim emblematem (Sebastian Jasnoch), zaś pod ścianą stoją krzesełka poczekalni tych, którzy zagrają rolę swojego życia, a nad ich głowami widzimy symbole przycisków, które zazwyczaj oznaczają możliwość wyłączenia urządzenia z systemu. Dlatego główna bohaterka Helena (Beata Ziejka) postanawia nie czekać. Tak często bywa w życiu Polek: mąż zmarł pierwszy, dziecko, czyli córka odchowana, samodzielna, a hipisowska młodość z marzeniem o życiu w komunie wciąż niezrealizowana – pewnie przez dawne kłopoty mieszkaniowe również. Trzeba tylko wybrać tych, z którymi da się wytrzymać na starość.

Czytaj więcej

Podczas Marszu Niepodległości Powszechny pokaże proces prawicowego mordercy i festyn jego wyznawców

Idąc za myślą głównej bohaterki, by śmierć nie zaskoczyła jej zbyt szybko, można powiedzieć, że spełnienie życiowych marzeń zaskakuje najbardziej. Tak jak śpiewa Kasia Nosowska w przeboju „Ledwie wczoraj” („Kiedy to się stało, że tak nas poturbował czas”), dawni koledzy okazują się na starość upierdliwi i jacyś tacy dziwnie konserwatywni. Koleżanki przeciwnie: szukają spełnienia w duchowości, filozofii Wschodu i jodze. Czy to da się połączyć?

„Dom niespokojnej starości”, czyli muzyczna wypowiedź Tomasza Mana

O tym trzeba się przekonać na żywo. Warto pamiętać, że życie się komplikuje, ale zawsze można znaleźć rozwiązanie. Nawet jeśli młoda córka (Diana Krupa) protestuje przeciwko temu, by ciocia (znakomita Monika Kępka w duecie z Adamem Zawadzkim) nareszcie bez żadnych ograniczeń uprawiała seks.

W spektaklu Tomasz Man pokazał aktorów z największym doświadczeniem – Artura Majewskiego i Adama Marjańskiego, ale zdecydował się też na zabieg, który dobrze odwzoruje upływ czasu: bohaterki komuny sześćdziesięciolatków grają też piękne i młode aktorki Powszechnego. Dostajemy mocny sygnał, by spieszyć się kochać samych siebie, życie i ludzi, bo tak szybko odchodzą.

Czytaj więcej

Brak ustawy o teatrze to absurd

Ale to nie wiersz księdza Twardowskiego wytycza finał. Niezastąpiona jest Wisława Szymborska z „Nic dwa razy się nie zdarza”. Ten wiersz śpiewała kiedyś Kora z Maanamem, teraz wykonuje go brawurowo zespół Powszechnego pod kierunkiem Tomasza Mana.

Łódzką premierę uświetniła obecność autora, który w dniu drugiego wystawienia sztuki otrzymał nominację na dyrektora Teatru Współczesnego w Szczecinie.